بررسی مسائل سد گتوند و ارتباط آن با شوری آب کارون
| مدیر کمیته برگزاری کنفرانس ملی رودخانه کارون در نشست دوم کنفرانسی که مربوط به بررسی سد گتوند میشد، با ابراز تأسف از اعمال نگاه سیاسی به رودخانه کارون گفت: به کارون نباید سیاسی نگاه کرد بلکه باید همگی به دنبال راه حل برای رودخانهای باشیم که زمانی 60 درصد آب کشور را داشت اما اکنون از حجم آب آن کاسته شده و تمرکز بر پروژههای انتقال آب است.
۵۵آنلاین :
مدیر کمیته برگزاری کنفرانس ملی رودخانه کارون در نشست دوم کنفرانسی که مربوط به بررسی سد گتوند میشد، با ابراز تأسف از اعمال نگاه سیاسی به رودخانه کارون گفت: به کارون نباید سیاسی نگاه کرد بلکه باید همگی به دنبال راه حل برای رودخانهای باشیم که زمانی 60 درصد آب کشور را داشت اما اکنون از حجم آب آن کاسته شده و تمرکز بر پروژههای انتقال آب است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، سیدحسین فاضلی با بیان اینکه متأسفانه با وجود ارسال دعوتنامه به سازمانهای دولتی به صورت یکسان مشاهده میشود که مسوولان آب و برق خوزستان در سمینار شرکت نکردهاند، اظهار کرد: هنگامی که صحبت از آب کارون میشود صندلیهای سالن کنفرانس خالی میماند. هدف ما در این سمینار چالش نیست بلکه حل مسائل است.
وی با انتقاد از تمرکز بر روی پروژههای انتقال آب گفت: در اسفندماه سال گذشته مقام معظم رهبری تأکید کردند که مردم باید قضاوت کنند که آیا دستگاهها اقدامات لازم برای حفظ محیط زیست را انجام میدهند یا خیر. متأسفانه در استان شاهد هستیم که مسوولان مدام مشکلات را به گردن مسوولان قبلی میاندازند.
وی با تأکید بر اینکه نگاه به کارون، تولید برق است، گفت: نگاه وزارت نیرو زندگی مردم را به مخاطره میاندازد. آمار ارائه شده از حفاظت رودخانه کارون رضایتبخش نیست.
وی با دفاع از تفکر لزوم ایجاد وزارت آب مستقل گفت: سیاستهای غلط در کارون باعث شده که یک سند برای رودخانه نداشته باشیم. نباید فراموش کنیم که حفظ منابع ملی و حفاظت محیط زیست مهم است نه منافع سازمانی.
وی در پایان صحبتهای خود با اشاره به سخنان رئیس جمهور مبنی بر اینکه دانشگاهیان باید فعال باشند، اظهار کرد: متأسفانه دانشگاه هیچ کاری برای حفاظت از کارون انجام نداده و از شهریور 92 تا شهریور سال 93 کمتر از چهار درصد دانشگاهیان در رسانهها تولید آگاهی کردند در حالی که کارون قطب آب کشور است.
باید فکری به حال نمک دریاچه کارون کرد
مدیر مطالعات طرح سد نیروگاه گتوند و نماینده شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در این سمینار با تأکید بر اهمیت پروژه و مزایای احداث سد گتوند اولیا اظهار کرد: در صورتی که گتوند احداث نمیشد آب بدون استفاده و مهار شدن به میزان زیاد وارد دریا میشد و دیگر این آبی که اکنون ذخیره شده را نمیداشتیم.
داریوش محجوب با بیان اینکه سد گتوند سیلابهای بسیار بزرگ را کنترل میکند گفت: به عنوان نمونه میتوان به سیلابی اشاره کرد که در نوروز توسط این سد در کارون کنترل شد و از ایجاد خسارت بسیار در پاییندست همچون اهواز جلوگیری کرد.
وی با اشاره به اینکه محور سد گتوند چه پیش از انقلاب اسلامی و چه پس از آن توسط شرکتهای بزرگ ایرانی و خارجی بررسی و پیشنهاد شده است، گفت: سازند گچساران در طول کارون در بخشهای مختلف بیرون زده و در سمت روستای انور به طور شاخصتر وجود دارد. با توجه به اینکه لایههایی از نمک به سطح زمین آمده و سازند گچساران در شش نقطه از کارون نمود پیدا کرده که شامل برونزدگی در فاصله چهار کیلومتری محور سد نیز میشود، در حد دو کیلومتر درازا دارد.
مدیر مطالعات طرح سد نیروگاه گتوند و نماینده شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با اشاره به اینکه باید دید آیا در مورد سازند گچساران و سد گتوند جای نگرانی است یا خیر گفت: در این زمینه بررسیهای بسیار جامع انجام شده و هزینه بالای کارشناسی و مالی صرف شده است؛ علاوه بر کارهای ژئوتکنیک در پروژه و بکارگیری دانش بهترین کارشناسان ایرانی، کارشناسانی از دانمارک و انگلستان نیز بررسی دقیقی روی شرایط سد گتوند و سازند گچساران انجام دادهاند به گونهای که رفتار مخزن و خروجی سد مدلسازی شد و سه سال پیش از آبگیری سد پدیدههای احتمالی بررسی شده و راهکارهای لازم پیشنهاد شد.
محجوب با اشاره به اینکه تنها 18.9 درصد از سازند گچساران نمک است، گفت: در زمینه امکان فرار آب نیز با بررسیهایی که صورت گرفت نگرانیهایمان رفع شد و سد گتوند در زمینه فرار آب هیچگونه مشکلی ندارد.
وی با اشاره به وجود لایههای آب زلال در سطح مخزن گفت: از محدوده مسجد سلیمان تا بند تنظیمی گتوند دو رودخانه شور وارد آب کارون میشوند و در حدود دو میلیون تن نمک را سالانه وارد رودخانه کارون میکنند که این موضوع نیز غیر از مسئله سازند گچساران بر کیفیت کارون تأثیر میگذارد.
او با اشاره به سختی اندازهگیری نرخ انحلال گفت: چالشهایی بر سر راه داشتیم اما جامعه مهندسی ما راهکارهای لازم را پیدا کرده است.
مدیر مطالعات طرح سد نیروگاه گتوند با تأکید بر اینکه کاهش کیفیت آب کارون مختص سد گتوند نیست، گفت: راهکارهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت را برای کنترل شوری این آب در نظر گرفتهایم، به گونهای که در راهکار کوتاهمدت به کند کردن نرخ انحلال و کمک به لایهبندی مخزن میپردازیم. در برنامهریزی میانمدت نیز افزایش امکان برداشت آب از ترازهای مختلف دیده شده است. در بلندمدت نیز با اجرای سیستم انتقال آب کف با احداث خط لوله و شیرآلات مربوط به ماهشهر درصدد تأمین نیاز نمک صنعت پتروشیمی و ایجاد ارزش افزوده هستیم.
محجوب با تأکید بر اینکه 85 درصد از مخزن سد گتوند دارای آب با سختی (EC) حدود 800 واحد است افزود: در حال حاضر هم عرضه آب کم شده و هم تقاضا افزایش یافته است، لذا باید مصرف را مدیریت کرد. اکنون دبی آب کارون نسبت به دهه 60، 70 درصد به دلیل خشکسالی افت پیدا کرده اما تقاضا افزایش یافته است.
وی با اشاره به اینکه در صورتی که بتوان نمک گتوند را دارای ارزش افزوده کرد میتوان حداقل تنی 45 هزار تومان نمک را به صنعت نفت فروخت گفت: یکی دیگر از راهکارها میتواند رهاسازی آب با EC کم باشد.
او با بیان اینکه EC آب خروجی سد گتوند حدود 1000 واحد است، گفت: شش درصد آب کل جهان قابل شرب است و در ایران نیز به جز در سرشاخهها با EC آب به میزان 1000 واحد مواجه نمیشویم لذا با تغییر اقلیم حتی شاید نیاز باشد 2000 واحد ECرا به عنوان استاندارد در نظر بگیریم.
نماینده شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در مورد انتقادهای صورت گرفته نسبت به تأثیر سد گتوند در شوری کارون گفت: اگر فقط EC را بسنجیم میتوان گفت سد گتوند باعث بهبود شرایط نیز شده است، اما با نگاهی به کارون در مییابیم که باید فکری به حال نمک کرد.
وی در پایان خاطر نشان کرد: ما در سد گتوند برای کنترل کیفیت آب باید کارهای خود را انجام دهیم و پاییندست نیز اقدامات خود را انجام دهند.
مخزن سد گتوند به تعادل رسیده است
نماینده شرکت مهندسی مشاور مهابقدس (شرکت مشاور سد گتوند) نیز در این سمینار در پاسخ به دغدغههای موجود در مورد تأثیر سد گتوند بر کیفیت کارون گفت: مخزن سد گتوند در حال حاضر به حالت تعادل رسیده است. همچنین میزان نشط آب سد گتوند نسبت به نمونههای مشابه در جهان بینظیر است.
هوشنگ حسنی با اشاره به اینکه وجود سازند گچساران در عمق 100 متری مخزن مسلما میتواند سرعت انحلال را افزایش دهد، گفت: مطالعات و اقدامات بسیاری برای پوشاندن نمکها صورت گرفته است.
وی با تأکید بر اینکه ورود رودخانههای شور به مخزن سد گتوند دیگر چالش موجود است، گفت: همه کارهای لازم را برای مهار انحلال نمک انجام دادهایم. در رودخانه سه تراز برای دسترسی به لایهبندی ایجاد شده در نظر گرفتهایم و تمام خروجیهای سد از بالای نیروگاه صورت میگیرد.
نماینده شرکت مهندسی مشاور مهابقدس با اشاره به اینکه ظرفیت مخزن سد گتوند چهار میلیارد و 670 میلیون متر مکعب است، گفت: تراز 85 حداقل تراز برای کنترل آب و استفاده از نیروگاه است. در شش متر پایینتر EC آب به 70 هزار رسیده است به گونهای که میزان سختی آب در بخش فوقانی 500 واحد و در بخش میانی 2000 واحد است و در بخش تحتانی حجم EC آب بیشتر میشود.
حسنی در پایان با اشاره به اینکه نزدیک به شش میلیون تن نمک در مخزن سد گتوند در کف قرار گرفته است، گفت: در حال حاضر میتوانیم بدون نگرانی از کل ظرفیت مخزن استفاده کنیم.
نمیتوان هر کاری کرد و پاسخگو نبود
معاون کشاورزی شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی نیز در این همایش با اشاره به اینکه به مسوولان سازمان آب و برق خوزستان گفته شده نباید در سمینار علمی بررسی تبعات زیست محیطی-اجتماعی سد گتوند و راهکارهای مقابله که در پی کنفرانس کارون برگزار شده، حضور پیدا کنند، گفت: نمیتوان هر کاری را انجام داد و پاسخگو نبود.
حسین آمیلی با تأکید بر لزوم توجه به تأثیر شوری گچساران بر رودخانه کارون به گزارش مرکز پژوهشهای مجلس اشاره کرد و گفت: 23 درصد از حجم سازند گچساران نمک است و وزن نمک و گچ در این سازند به 560 میلیون تن میرسد. در گزارش سال 90 در بررسی پتانسیلهای فرار آب و بررسی دقیقتر شرایط آبهای زیرزمینی، بررسی چگونگی برداشت نمک یا ایزوله کردن و بررسی چگونگی تکامل رودخانه تأکید شده است.
وی با اشاره به اینکه اولین بار در سال 1383 نگرانی از سازند گچساران مطرح شد، اظهار کرد: آب دارای سیستم خودکنترلی نیست بلکه باید شرایط را کنترل کرد. در حال حاضر حدود 15/5 درصد از آب کل کشور در کارون است.
معاون کشاورزی شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی در مورد تخلیه نمک از کف سد گفت: در صورتی که ماکزیمم دبی خروجی 31/5 میلیون مترمکعب در سال باشد حدود 10 سال زمان نیاز است تا نمک کف سد خارج شود. همچنین اگر دریچههای پایین سد بسته شود در هر شبانهروز 9 تا 10 سانتیمتر به لایه نمک افزوده خواهد شد و در صورتی که نمک به دریچه برسد هیچ چیز دیگر قابل کنترل نیست.
وی با بیان اینکه ما آب شیرین دز را علاوه بر کارون به مسلخ در بند قیل میبریم، گفت: شش میلیون تن نمک در سد گتوند وجود دارد و در صورتی که 85 تا 90 روز دریچههای رقوم آب شور بسته شود باید قید سد را بزنیم.
تدوین سند ملی رودخانه کارون
نماینده مردم دزفول در مجلس شورای اسلامی نیز با اعلام خبر تلاش برای تدوین سند ملی رودخانه کارون گفت: در تلاش هستیم تا وزارت نیرو دیگر نتواند سد را با هدف تولید برق بسازد. بسیاری از مطالعاتی که در کشور ما انجام میشود واقعا غلط است.
به گزارش ایسنا، عباس پاپیزاده نیز در این سمینار با اشاره به تصویب طرح تفحص محیط زیست در مجلس گفت: در تحقیق و تفحص، موضوعات سدسازی و انتقال آب خوزستان را بررسی میکنیم و در صورتی که مجوزها به اشتباه در محیط زیست صادر شده باشد، مدیر مربوطه وقت را به قوه قضاییه معرفی خواهیم کرد.
وی با تأکید بر اینکه باید ابتدا آمایش سرزمین مشخص میشد، گفت: شاهد تغییرات زیست محیطی از جمله وجود گرد و غبار و شور شدن آب هستیم. با نگاهی به آب خوزستان میبینیم که 18 سد در خوزستان ساخته شده و در مقابل محیط زیست نمیتواند بگوید بیخبر است یا مجوز نداده است.
وی با اشاره به اینکه سد کرخه با ظرفیت 7.5 میلیارد متر مکعب ساخته شد در حالی که 1.5 میلیارد مترمکعب آب دارد، گفت: دو، سه سد نیز در بالای سد کرخه در حال احداث بود که جلوی آن را گرفتیم. با وجود منابع کم چرا حجم مخازن باید انقدر زیاد باشد.
پاپیزاده با تأکید بر اینکه طرح بهشتآباد یکی از ظلمهای بزرگ به ایران است، گفت: توانستیم در دو سال گذشته بودجه بهشتآباد را قطع کرده و اجرای پروژه را متوقف سازیم. همچنین در چهارمحال و بختیاری به توافق رسیدیم که کار تونل گلاب تعطیل شود اما پس از چند ماه متوجه شدیم با بودجه داخلی استان اصفهان کارها ادامه دارد. البته اکنون تقریبا پروژه گلاب متوقف شده است.
وی با اشاره به تشکیل فراکسیون ریزگردها گفت: از دیگر تبعات زیست محیطی میتوان به این مورد اشاره کرد که از بهمنماه 1393 تا سال 94، 70 درصد ریزگردها منبع داخلی داشتهاند.
کرخه یک کیلووات هم برق تولید نکرد
در ادامه نماینده مردم مسجدسلیمان در مجلس شورای اسلامی نیز با انتقاد از نامناسب بودن حجم مخزن و ظرفیت منابع آب گفت:در سال گذشته سد کرخه به خاطر کمبود منابع آب حتی یک کیلووات ساعت هم برق تولید نکرد؛ با این وجود منفعت ساخت این سد را که میبرد؟
جلیلی در ادامه تأکید کرد: دفاع از خوزستان، دفاع از ایران است؛ خوزستان هرگز در آب خساست نداشته اما وقتی خسارت زده میشود همه کشور دچار آسیب خواهد شد.
جلوگیری از پاسخگویی وزارت نیرو به نمایندگان کشاورزان به هر قیمتی
با وجود درخواستهای شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران و ارسال نامه برای تخصیص دو وقت در ابتدا و انتهای سمینار هر کدام به مدت 75 دقیقه و 45 دقیقه، در مجموع یک ساعت زمان در ابتدای سمینار به شرکت آب و نیرو و شرکت مشاور طرح گتوند داده شد اما هنگامی که معاون فنی و پژوهشی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران خواهان پاسخگویی و گفتوگو با تعامل در سمینار شد، اجازه سخن گفتن به وی داده نشد.
در مقابل دو نماینده حاضر از مجری جلسه خواستند تا سخنان بزرگزاده شنیده شود که در ادامه عیسی بزرگزاده - معاون فنی و پژوهشی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران - بر روی سن رفته و اظهار کرد: IPCC که مهمترین مرجع تغییر اقلیم است اظهار میکند عواملی چون ریزگردها، خشکی آب در کرخه و... مربوط به بخش مصرف است.
وی افزود: اگر قحطی و خشکسالی در کرخه آمده باید ببینیم مشکل تأمین آب بوده یا مصرف.
به گزارش ایسنا، در ادامه سخنان بزرگزاده قطع شد. این اقدام در نهایت با واکنش نمایندگان کشاورزی نسبت به پخش تصویر خروجیهای فاضلاب در کارون توسط شرکت آب و نیرو به بحث لفظی میان مهندسان و حاضران که بخش کشاورزی بودند کشیده شد و در نهایت سمینار بدون نتیجه به پایان رسید.
منبع : ایسنا
دیدگاه تان را بنویسید