ارسال به دیگران پرینت

ارزهای دیجیتال در دوران تحریم به کدام سو می روند؟

| دوران اقتصاد ارزمحور با ایجاد حواله آغاز شد و طی سه قرن اخیر گسترش یافت. قبل از این دوران، هیچ درکی از مفهوم ارز نبود و مبادلات با انواع پول مانند پول های کالایی انجام می¬گرفت.

ارزهای دیجیتال در دوران تحریم به کدام سو  می روند؟

۵۵آنلاین :

دوران اقتصاد ارزمحور با ایجاد حواله آغاز شد و طی سه قرن اخیر گسترش یافت. قبل از این دوران، هیچ درکی از مفهوم ارز نبود و مبادلات با انواع پول مانند پول­های کالایی انجام می­گرفت. با رشد اقتصاد تقاضا برای مبادلات بین کشورها گسترش پیدا کرد و نیاز به ایجاد کانال­های مبادلاتی وسیع­تر بیشتر شد. نظام تبادل مالی، به‌مرور با مشکلاتی که در ماهیت آن به وجود می­آید، نیاز به جایگزین تازه­تری را ایجاد می­کند به­طوری که پس از فروپاشی سیستم برتون وودز، ارز فیات جایگزین ارزهای مبتنی بر طلا شد. پول فیات پشتوانه فیزیکی مانند طلا ندارد و ارزش آن وابسته به عواملی مانند قدرت اقتصادی کشور صادرکننده است. به­نظر می­رسد با ظهور تکنولوژی بلاک­چین و عوامل فرهنگی تغییریافته، شرایط برای شروع دوران تازه­ای در مبادلات بین‌المللی فرا رسیده است، اما این شرایط احتمالاً بر اساس موقعیت سیاسی کشورهای مختلف متفاوت است.

با توجه به شرایط ویژه­ای که در اقتصاد و روابط بین­الملل در کشور ما در حال شکل­گیری است؛ تلاش­های زیادی در زمینه ایجاد ارز دیجیتال ملی از سوی نهادهای متولی در حال انجام است. شاید مهم­ترین دلیل برای روی آوردن به این ارز استفاده از فرصت­های تبادلات مالی و انجام تراکنش­ها در زمان تحریم است. حال سؤال اصلی این است که آیا ایجاد ارز دیجیتال ملی در شرایط تحریم می­تواند به مبادلات کشور کمک کند یا خیر؟

برای پاسخ به این پرسش، ابتدا به ساختار و مفهوم ارزهای دیجیتال، احتمال پذیرش و گسترش آن در انواع تراکنش­های خرد و کلان پرداخته می­شود و سپس بر اساس توضیحات ارائه­شده احتمال موفقیت ارزهای ملی در شرایطی که کشور با تحریم­های بالقوه مواجه است، بررسی می­شود.

● مفهوم و ساختار ارزهای دیجیتال

ارزهای دیجیتال و به­طور خاص ارزهای رمزنگاری­شده از سیستم بلاک­چین و یک دفترکل توزیع شده (DLT) متولد می­شوند. ارز رمزنگار نوعی ارز دیجیتال محسوب می­شود که در سال 2011 در نظام اقتصادی دنیا شکل گرفت. با این تفاوت که این ارزها غیرمتمرکز هستند و مقـررات از سوی اکثریت جامعه تعیین می­شود به همین دلیل هیچ قدرت ناظر متمرکزی تمام فعالیت­ها را در شبکه کنترل نمی­کند. تراکنش­ها در ارز رمزنگاری ناشناس نیست ولی به لحاظ ساختاری ارزهای دیجیتال متمرکز هستند و وضعیت معاملات در شبکه از طریق گروه از پیش تعیین­شده­ای که معمولاً تحت عنوان ناظر یا مرجع مرکزی شناخته می­شود، انجام می­شود و می­توانند معاملات را لغو یا متوقف کنند. در این ارزها نیازی به شناسایی هویت کاربر نیست از این جهت معاملات ردیابی نمی­شود و محرمانگی بالایی دارند در نتیجه به همان میزان شفافیت پایین است. اکثر کشورها دارای مقررات قانونی برای ارزهای دیجیتال هستند. بین ارز دیجیتال و ارز رمزنگاری­شده تفاوت­های مهمی وجود دارد. ارزهای دیجیتالی ارزهایی هستند که در ذات خود به تکنیک­های رمزنگاری وابسته نیستند، بلکه تنها در تراکنش­های خود برای امنیت بیشتر از تکنیک­های رمزنگاری استفاده می­کنند.

البته باید دقت داشت که Visa یا PayPal تنها نمود غیرنقدی و الکترونیکی از ارزهای فیات نظیر دلار، یورو یا پوند هستند و نمی­توان آن­ها را به عنوان یک ارز دیجیتال پذیرفت زیرا در این موارد حساب­ها شفاف و تراکنش­ها قابل مشاهده و نیاز به تأیید دیگران اسـت اما در ارزهای دیجیتال، تراکنش­ها ناشـناس باقـی می­مانند بنابراین بسیاری از دولت­ها و سازمان­های بین­المللی به دلیل مواردی مانند تأمین مالی تروریسم یا پولشویی و عدم امکان پیگیری تراکنش­ها به دنبال ممنوع کردن در سطح پرداخت­های بین­المللی هستند.

ریسک مهم این ارزها، ریسک سیستماتیک فراوان آن است. هک، سرقت یا اشکال در پایگاه داده نیز می­تواند منجر به از دست دادن ارزهای دیجیتال مالکان شود همان­طور که هنوز هم در ارزهای رمزنگاری­شده اتفاق می­افتد لذا این ارزها، ابزار پرریسک و غیرقابل کنترل هستند که سابقه دستکاری و تقلب دارند، از طرف دیگر با توجه به ویژگی ناشناس بودن، به‌راحتی می­تواند به­عنوان ابزاری برای مبادلات مجرمانه استفاده شود.

به نظر می­رسد چیزی که از ارزهای رمزنگاری شده باقی بماند و گسترش یابد فناوری پشتیبان آن یعنی همان بلاک­چین باشد. پیش‌بینی می­شود تکنولوژی بلاک­چین به­طور فزاینده‌ای توسط بانک­ها برای پردازش پرداخت­ها و سایر معاملات استفاده خواهد شد و ارزهای معمولی غالب خواهند بود. با وجود این هنوز مسائل زیادی در این فضا وجود دارد، مانند پردازش حجم و چارچوب نظارتی که در آن معاملات انجام می­شود که به‌ناچار مستلزم صرف زمان خواهد بود به­طوری­که فناوری­هایی که بر پایه بلاک­چین شکل خواهند گرفت در چند سال آینده تأثیر بزرگی نخواهند داشت. ارزهای دیجیتال به نوعی یک فناوری جدید هستند که هنوز راه زیادی برای پیمودن دارند و آگاهی مردم از مزایای این ارز می­تواند اقتصاد فعلی جهان را متحول کند. مسائل زیادی مانند پردازش حجم و چارچوب نظارتی که در این فضا معاملات انجام می­شود، وجود دارد.

● آیا ارزهای دیجیتال مورد پذیرش عموم قرار می­گیرند؟

عواملی که در ادامه بررسی شده است به مواردی اشاره دارد که نشان می­دهد دنیا آماده پذیرش این ارزهاست:

1- تکنولوژی: تکنولوژی بلاک­چین بیشترین تأثیر را بر صنعت پرداخت خواهد داشت؛ بیت­کوین و اکوسیستم مرتبط با آن که شامل بلاک­چین، سایدچین و زنجیره­های مرتبط با آن هستند به عنوان نیروی مخرب در بخش مالی در مخالفت با مدل متمرکز، قابل اعتماد و محافظت­شده در مبادلات امروزی تعریف شده­اند. بلاک­چین هنوز هم فناوری نابالغ است، اما همان­طور که قبلاً تکنولوژی­های در هم­گسیخته مانند WWW و افزایش تلفن­های همراه، توان بالقوه ایجاد موج جدیدی از نوآوری­ها را به ارمغان آورد، بلاک­چین هم می­تواند با حل کردن مشکلاتی نظیر اعتمادسازی، عدم تقارن اطلاعات، اقتصادی کردن معاملات کوچک و بدون هزینه‌های زیرساخت و حذف واسطه­های پیچیده، خوش بدرخشید. با وجود این سیستم­های مالی به دلیل حضور گسترده بلاک­چین، هر چه بیشتر غیرمتمرکز خواهد شد، از این­رو برخی ریسک­ها کاهش و ریسک­های جدید ظهور خواهد کرد. تکنولوژی بلاک­چین به­طور فزاینده­ای توسط بانک­ها برای پردازش پرداخت­ها و سایر معاملات استفاده خواهد شد و بر ارزهای معمولی غالب خواهند بود. با وجود این هنوز مسائل زیادی در این فضا وجود دارد، مانند پردازش حجم و چارچوب نظارتـی کـه در آن معاملات انجام می­شود که به‌ناچار مستلزم صرف زمان خواهد بود به‌طوری که فناوری­هایی که بر پایه بلاک­چین شکل خواهند گرفت در چند سال آینده تأثیر بزرگی نخواهند داشت. بلاک­چین نوعی از پایگاه داده است که تعدادی سوابق را دریافت می­کند و آن­ها را در یک بلاک قرار می­دهد، به­جای اینکه آن­ها را به یک برگ کاغذ متصل کند. سپس هر بلاک با استفاده از امضای رمزنگاری­شده به بلوک بعدی زنجیر می­شود. این اجازه داده می­شود که زنجیرهای بلاک مانند یک دفترچه استفاده شود که می­تواند از سوی هر کسی که دارای مجوز است تأیید شود. در حقیقت، بلاک­چین تنها یک پروتکل نیست بلکه یک پایگاه اطلاعاتی غیرمتمرکز و توزیع­شده است که در آن صورت دارایی و معاملات روی شبکه Peer to Peer ذخیره می­شود. منظور از غیرمتمرکز بودن پایگاه داده این است که داده­ها، اطلاعات حساب و تراکنش­ها بر روی بسیاری از کامپیوترهایی که داوطلبانه در حفظ و نگهداری داده­ها مشارکت می­کنند، توزیع شده است. بلاک­چین وعده تغییر جهان را داده است، وعده بزرگ­تر آن دموکراتیک کردن سیستم مالی جهانی است به این معنی که دسترسی بهتری به سیستم­های مالی و پرداخت را به ارمغان می­آورد. با وجود این یکی از مشکلات مهم بلاک­چین مسئله قانون­گذاری روی این فناوری و پذیرش عموم است. مسئله مهم دیگر مصرف بسیار بالای انرژی برق به دلیل محاسبات بسیار پیچیده رمزنگاری است و از طرف دیگر مشکلات امنیتی ناشی از کلاهبرداری، هک و دزدی که در بیت­کوین به عنوان شناخته­شده­ترین تولیدی بلاک­چین به وجود آمده است، حساسیت­های بالایی را برانگیخته است.

2- ضریب نفوذ بالای گوشی­های هوشمند: عامل مهم دیگری که بستر پذیرش ارزهای دیجیتال را فراهم کرده است، گسترش روزافزون استفاده از گوشی­های هوشمند است. افزایش ضریب نفوذ گوشی­های هوشمند بین مردم و سهولت نزدیک شدن به مشتری از این طریق تراکنش­های دیجیتال را به یکی از پراقبال­ترین محصولات تبدیل کرده است. بیش از پنج میلیارد نفر از تلفن همراه استفاده می­کنند و این تعداد به­سرعت در حال افزایش است. بنابراین سیستم­های بانکی می­توانند در شبکه­های موبایل پیاده­سازی شوند تا خدمات بیشتری را برای افراد بیشتری فراهم سازند.

3- تغییر فرهنگ از خرده­فروشی به فروش آنلاین: زیرساخت­های فرهنگی لازم برای پذیرش تراکنش­های حاصل از سیستم­های نوین پرداخت، روزبه­روز در حال افزایش است، به­طوری­که در نمودار فرهنگ تغییر از خرده­فروشی به فروش آنلاین در بین خریداران جمعه سیاه نشان داده شده است.

4- چشم­انداز رشد تراکنش­های غیرنقدی: تراکنش­های مالی چه از لحاظ تبادلات بانکی و چه دیگر تراکنش­های مربوط به تبادل پول در حال حرکت به سمت الکترونیکی شدن هستند به گونه­ای که کاربرد پول نقد در حال کاهش است. اکنون استفاده از پول نقد در برخی کشورها حتی به دو درصد هم کاهش پیدا کرده است. روندهای اخیر حاکی از کاهش نقش وجه نقد در فضای پرداخت خواهد بود، اگرچه وجه نقد، نقش کمتری در بازارهای توسعه­یافته بازی خواهد کرد، اما در مناطق در حال توسعه نقش قوی­تری ایفا خواهد کرد. استفاده از وجه نقد در برخی مناطق مانند اروپای غربی حذف خواهد شد اما همچنان در برخی مناطق دیگر، به دلایل فرهنگی ادامه خواهد داشت. نمودار چشم­انداز صنعت پرداخت را تا سال 2025 در سطح جهان نشان می­دهد، همان­طور که ملاحظه می­شود، حجم پرداخت­های غیرنقدی افزایش قابل توجهی خواهد داشت.

● پاسخ به پرسش اصلی

اما پرسش اصلی باقی مانده است که آیا در شرایط تحریمی امکان استفاده از ارزهای رمزنگاری­شده وجود دارد یا خیر؟ در توضیح باید گفت پول جایگاه حقوقی دارد که این جایگاه را از پذیرش از سوی آحاد کشورها وام می­گیرد لذا پول بودن ارزهای دیجیتال منوط به پذیرش جایگاه حقوقی آن، از سوی دولت­ها و کشورهای بین­المللی طرف تجاری با کشور صادرکننده ارز دیجیتال است. در حال حاضر به دلیل کم­اهمیت بودن مبالغ مبادلات کالاها از طریق ارزهای دیجیتال، بسیاری از دولت­ها آن را به رسمیت نشناخته­اند و موضع­گیری نکرده­اند ولی پیش­بینی می­شود در صورتی که مبادلات در مبالغ بالا و غیرقابل پیگیری باشد قطعاً دولت­ها و نهادهای بین­المللی ورود خواهند کرد. از این جهت همین مشکل می­تواند برای ارزهای دیجیتال ملی نیز در شرایط تحریمی، پیش بیاید. برای مثال اتفاقی که برای ارز دیجیتال ملی ونزوئلا موسوم به «پترو» افتاد و پیگیری سرنوشت آن می­تواند برای تصمیم­سازی کشور ما بسیار حیاتی باشد. «پترو» ارز دیجیتال مبتنی بر قیمت نفت و به پشتوانه ذخایر نفتی کشور ونزوئلاست که در فوریه 2018 از سوی دولت ونزوئلا و با همکاری روسیه و بانک­های این کشور منتشر شد. هر «پترو» ارزشی برابر با یک بشکه نفت ونزوئلا دارد.

دولت ونزوئلا که با افت شدید ارزش پول ملی ناشی از تحریم­های آمریکا مواجه بوده است از راهکار نوین ارز دیجیتالی برای مقابله با تحریم­ها و تداوم بقای اقتصاد بهره گرفت. ارزش پول ملی ونزوئلا تحت تأثیر بحران اقتصادی و ابرتورم چند هزاردرصدی ظرف یک سال اخیر به­شدت تضعیف شده است به­طوری که ارزش یک دلار آمریکا بین 300 تا 800 هزار بولیوار تخمین زده شده است. کنترل­های سختگیرانه دولت روی بازار ارز باعث شده است مردم به بازار سیاه روی آورند. طبق گفته دولت ونزوئلا، در دوره ICO این ارز در پیش­فروش اولیه خود حدود پنج میلیارد دلار فروش داشته است با وجود این عمده این ارز از سوی روسیه خریداری شد زیرا از طرف آمریکا تحریم شد و تمامی صرافی­های فعال در کشور آمریکا از پشتیبانی از این ارز دیجیتال منع شدند. دولت ونزوئلا به هند پیشنهاد داد که در صورت استفاده از ارز دیجیتال «پترو» تخفیف 30درصدی برای این کشور در نظر خواهد گرفت با وجود این بانک مرکزی هند دستوری صادر و اعلام کرده اجازه مبادلات با استفاده از ارزهای مجازی را نخواهد داد. بسیاری از مخالفان داخلی «پترو» می‌گویند «پترو» یک ارز دیجیتال نیست، بلکه بیشتر شبیه به یک کوپن است تا به­وسیله آن بدهی­های عمومی پرداخت شود. بنابراین در شرایط تحریمی استفاده از ظرفیت­های این ارزها جای شک و شبهه بسیاری دارد و عملاً بی­فایده می­شود.

در شرایط تحریمی مبادلات بین کشورهای طرف تجاری عمدتاً از طریق سیستم­های مبادلاتی کالایی است و منافعی که کشورهای مقابل از این روش می­برند مانع از این می­شود که از ارزهای دیجیتال ملی کشورِ دچار تحریم، استقبال کنند مگر اینکه بابت تسویه بدهی­ها همراه با تضامین و پشتوانه­ قوی عرضه شود.

دیگر محدودیت­هایی که در شرایط تحریم می­تواند برای منتشرکننده ارز دیجیتال پیش بیاید این است که استفاده از ارزهای دیجیتال، نیازمند ایجاد صرافی یا پایگاه­هایی در اقصی­نقاط دنیا برای شکل­گیری ارتباط و تبادل ارزهاست که این صرافی­ها نیز می­توانند آنلاین باشند. همان­گونه که برای ارزهای بدون رمز نظیر بیت­کوین و... صرافی­هایی به­منظور تبادل در اقصی نقاط جهان ایجاد شده است. موضوع مهم دیگر، اعتمادسازی است. اعتمادسازی در به­کارگیری ارز دیجیتال بسیـار مشکل و زمانبر است به ­طوری­ که واکنش­های گاه متفاوتی از اقتصاددانان بزرگ و سرمایه­گذاران حرفه­ای نسبت به ارزهای رمزنگاری به­عنوان یکی از نمودهای اصلـی ارزهای دیجیتال شنیده مـی­شود که آن­ها را به­ عنوان یک حباب واقعـی تعریف می­کنند.

منبع : تجارت فردا
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه