پارسیان هند و شهر مومبای
| بزرگان پارسی شخصیت ارزشمندی را برای جامعۀ پارسیان به ارمغان آوردند،نفوذ،شخصیت و احترامی که تا امروز هم پابرجاست
۵۵آنلاین :
حمیدرضا سروری
تاریخ شهر مومبای قطب اقتصادی کشور هندوستان به پنج دوره تقسیم میشود. دورۀ کهن یا عصر هندو از کهنترین زمانها تا سدۀ14میلادی. دورۀ دوم دورۀ اسلامی که سالهای1534-1348م،را در برمیگیرد. نخستین هجوم مسلمانان به شبه قارۀ هند هجوم آنان در سدۀ هفتم میلادی به گجرات است. پس از این رویداد بازرگانان مسلمان و البته ایرانی را میتوانیم در این منطقه ببینیم. مسلمانان در تجارت دریایی بسیار مهارت داشتند و از کرانههای غربی هند به جزیرۀ هرمز تجارت دریایی را تحت کنترل خود داشتند. دورۀ بعدی در تاریخ شهر مومبای دورۀ حضور پرتغالیها(1661-1534م) است. از این دوره،مومبای شاهد حضور قدرتهای اروپایی است و پرتغالیها نخستین اروپاییانی بودند که به مومبای رسیدند. دورۀ بعدی هنگام حضور بریتانیاییهاست(1946-1662م)است. در سال1662میلادی مومبای به عنوان بخشی از جهیزیه کاترین براگانزا شاهدخت پرتغال به چارلز دوم پادشاه انگلستان واگذارگردید. هرچند مقامهای پرتغالی مخالف این واگذاری بودند و این موضوع تا سال1720میلادی ادامه پیدا کرد تا در این سال بریتانیاییها به عنوان نیروی چیره در مومبای شناخته شدند. از نگاه خود انگلیسیها تاریخ مومبای را از هنگام حضور آنان میتوان به پنج دوره تقسیم نمود. از سال1720تا1662میلادی،دورهای که تنها شاهد حضور انگلیسیها در کنار پرتغالیها هستیم،حضوری که به وسیلۀ بریتانیاییهایی که پیشتر در شهر سورت در ایالت گجرات حضور داشتند تقویت میشد. دورۀ بعدی بین سالهای1813-1720م،بود که البته از نظر اقتصادی دستآوردهای مالی شکوهمندی نداشت و مبارزه با دزدان دریایی و چالشهای سیاسی در برابر مقامهای انگلیسی قرار داشت. دورۀ بعدی بین سالهای1846-1813م،بود که از نظر اقتصادی شاهد پیشرفت مومبای هستیم. دورۀ سپسین بین سالهای1907-1847م،دورهای است که شاهد دور نخست جنگهای استقلال طلبانۀ هندیها هستیم و کنترل هند به طور مستقیم برعهدۀ نایب السلطنۀ بریتانیا قرار داده شد. سالهای1947-1907م،زمانی است که دورۀ رشد جنبش استقلال طلبانه و آزادی خواهانۀ مردم هند به شمار میرود،دورهای که هند بندهای یوغ امپراتوری بریتانیا را از هم گسست تا ملتی آزاد باشد. سالهای پس از استقلال هند هم سالهای رشد و شکوفایی بیشتر شهر مومبای است،شهری که امروزه به پرجمعیتترین شهر هندوستان و مرکز بانکها،اقتصاد و صنعت تبدیل شده است. در این بین جایگاه و نقش پارسیان در رشد و گسترش مومبای برکسی پوشیده نیست. نخستین زرتشتی که در مومبای زندگی کرد دارابجی نانابوی(Dorabji Nanabhoy) بود که در سال1640م،به مومبای آمد و به وسیلۀ پرتغالیها استخدام گردید تا در داد و ستد تجاری با بومیها به آنها کمک کند. او بعدها به وسیلۀ بریتانیاییها استخدام و مأمورگردآوری مالیات شد. یکی دیگر از نخستین پارسیان ساکن مومبای خورشیدجی پونچاجی پاندی(Kharshedji Ponchajee Pandy) است که در سال1665میلادی به مومبای رسید او یکی از تهیهکنندگان وسیلههای ساختمانی برای ساختن دژها و استحکامات پرتغالیها بود. رستمجی دارابجی از دیگر پارسیان مومبای است که به دلیل خوش خدمتیهایی که انجام داده بود عنوان پاتل(Patel) به معنی سرپرست یا رئیس را دریافت کرد. بریتانیاییها پارسی مشهور دیگری به نام لوجی وادیا(Lowje Wadia) را در سال1736میلادی از شهر سورت به مومبای آوردند تا کارخانۀ کشتی سازی بسازد. انگلیسیها میخواستند مومبای را به جایگزین بهتری برای شهر سورت تبدیل کنند و به تجارت با ایران رونق بیشتری دهند. ساخت و راه اندازی کارخانۀ کشتیسازی باعث پیشرفت هر چه بیشتر مومبای شد. تجارت با مغرب زمین دست انگلیسیها بود و تجارت درون سرزمینی هند هم دست هندوها و مسلمانان به همین دلیل پارسیها رو به شرق دور آوردند و تجارت دریایی با چین را گسترش دادند. جمشید جیجی بوی در سال1797میلادی نخستین دیدار از چین را انجام داد و بخش زیادی از ثروتش را از آن سفر به دست آورد. جای پای پارسیها در نخستین گامهای انقلاب صنعتی در هند به خوبی دیده میشود. نخستین دستگاه چاپ موجود در هند به سال1780م،از آن پارسیها بود،نخستین نشریه به زبان گجراتی را پارسیها در سال1812میلادی چاپ کردند. پارسیها از پیشگامان دگرگونیهای اصلی در هند و مومبای بودند. سالهای1846-1813م،دورۀ اوج سرمایهگذاری پارسیها در هندوستان است. هجوم بازرگانان و رشد تجارت در مومبای باعث فراهم شدن شغل برای خیلیها شد و پارسیها با شم بالای اقتصادی خود به خوبی درخشیدند. آوازۀ درستکاری و قابل اعتماد بودنشان در سراسر هند پیچید اعتماد و اطمینانی که تا به امروز هم ادامه دارد. از نمادهای جایگاه بالای پارسیان در تاریخ مومبای و هند این که به هنگام باز شدن اتاق بازرگانی مومبای در سال1836میلادی تمامی10نفر عضو اتاق بازرگانی پارسی بودند. تخمین زده میشود که در سال1850میلادی پارسیها نصف شهر مومبای را داشتند. شهرت آنان تنها به خاطر ثروتشان نبود بلکه پارسی مشهوری به نام جمشید جیجی بوی بیشتر آوازۀ خود را به خاطر انجام دادن کارهای خیریه به دست آورد. او چندین مؤسسه را برای پارسیها پایهریزی کرد. بیمارستان ساخت،آموزشگاه درست کرد،آموزشگاهی که زنان و دختران به شکل برابر با مردان حق یادگیری داشتند. مسافرخانه ساخت،به قربانیان آتشسوزی،سیل و طاعون کمک کرد و کارهای خیریۀ دیگری هم از این دست انجام داد و برای انجام چنین کارهای انسان دوستانهای در سال1857م،موفق به دریافت لقب بارون شد. او و دیگر بزرگان پارسی شخصیت ارزشمندی را برای جامعۀ پارسیان به ارمغان آوردند،نفوذ،شخصیت و احترامی که تا امروز هم پابرجاست. سالهای1907تا1857م،دورۀ اوج نفوذ سیاسی پارسیها است سرمایهگذاری صنعتی آنان در صنعت پارچهبافی بسیار جالب توجه بود. نخستین کارخانۀ نخریسی در سال1854میلادی و به وسیلۀ کاووس جی نانابای داور(Cowasji Nanabhai Davar) پایهریزی گشت. سال1870میلادی،پارسیها صاحب 9کارخانه از13کارخانۀ موجود در مومبای بودند. جمشید جی نوسیروانجی تاتا(Jamshedji Nusserwanji Tata) شرکت بزرگ تاتا را پایهریزی کرد،از او با عنوان پدر صنعت هند نام برده میشود. راهآهن،تلگراف،صنعت چاپ(به ویژه روزنامه) دیگر زمینههایی بودند که پارسیها در آنها کار میکردند. بسیاری از انجمنهای مهم و سیاسی را پارسیها در مومبای شکل دادند و هنگامی که کنگرۀ ملی هند در سال1885م،شکل گرفت بسیاری از رهبران آن پارسی بودند. از جملۀ آنها میتوان به سر فیروزشاه مهتا(Sir Pherozeshah Mehta)،(1915-1845م) اشاره کرد. از دیگر فعالان جامعۀ پارسیان هند میتوان به فیروزگاندی اشاره کرد که با ایندیرا گاندی دختر جواهر لعل نهرو ازدواج کرد.ایندیرا نخست وزیر هندگردید و پس از این که ترور شد هم پسرش راجیو گاندی به این مقام رسید و چون بین پارسیان نسل و نام از پدر به پسر منتقل میشود بین آنها راجیو گاندی پارسی به حساب میآید. پژوهشهای جمعیت شناسانه نشان میدهند که از هنگام استقلال هند پارسیها به شکل فزایندهای از روستاهای گجرات به مومبای مهاجرت کردهاند. در سال1941میلادی تخمین زده شد که52درصد از زرتشتیان هند در مومبای زندگی میکنند این جمعیت در سال1981میلادی به 73% رسید،میزان باسوادی بین زنان پارسی97% است و 72% نیز بین سنهای 25تا30 سال استخدام شدهاند و کار میکنند.21%از زنان40 سالۀ پارسی هم ازدواج نکردهاند،افرادی هم که ازدواج میکنند نیز دیر این کار را انجام میدهند میانگین سن ازدواج 29سال است.آنهایی هم که ازدواج میکنند تعداد کمی بچه دارند،میانگین افراد هر خانواده7/3 است. بسیاری هم به اروپا و آمریکا مهاجرت میکنند در نتیجه تعداد افراد این جامعه هر روز کمتر میشود،28% از افراد جامعه در حال حاضر بیش از 60 سال دارند و انتظار میرود بر میزان این افراد هر روز افزوده شودHinnells,1989)).
منبع : 55 آنلاین
دیدگاه تان را بنویسید