یازده کشوری که در قرن 21 سکان اقتصاد دنیا را به دست می‌گیرند کدامند؟
| بیست و هفتمین اقتصاد بزرگ دنیا از نظر بزرگی تولید ناخالص داخلی اسمی است.
۵۵آنلاین :
- بیست و هفتمین اقتصاد بزرگ دنیا از نظر بزرگی تولید ناخالص داخلی اسمی است.
- ارزش تولید ناخالص داخلی کشورهای N11 در سال جاری بالغ بر 7.2 هزار میلیارد دلار است.
- سرمایه گذاری در کشورهای N11 بسیار سودآور ارزیابی شده است.
- اغلب کشورهای گروه N11 در قاره آسیا واقع شده‌اند و اغلب دارای ذخایر طبیعی زیاد هستند.
- ارزش تولید ناخالص داخلی این کشورها نصف ارزش تولید ناخالص داخلی چین است.
در شرایطی که کشورهای چین و هند اقتصاد دنیا را هدایت می‌کنند، کشورهای درحال توسعه و اقتصادهای در حال گذار دیگری هم هستند که پتانسیل بسیار بالایی برای تبدیل شدن به هند و چین دیگری را دارند. کشورهایی که هم پتانسیل رشد دارند و هم انگیزه و تمایل برای رشد زیرساختی و صنعتی در آنها موج می زند و اغلب هم گام‌های مهم و اساسی را در جهت تحقق این هدف مهم برداشته‌اند.
کشورهایی که اغلب در قاره آسیا واقع شده‌اند و تلاش می‌کنند تا این قاره کهن را به قطب اقتصادی جهان تبدیل کنند.
با تحقق این پیش بینی که توسط یکی از مطرح‌ترین نظریه پردازان علم اقتصادیعنی جیم اونیل انجام شده است، می‌توان این طور ارزیابی کرد آینده اقتصاد دنیا در دستان این قاره و ساکنان آن است. در واقع کشورهای آسیایی، قطبی مهم در اقتصاد دنیا محسوب می‌شوند، قطبی که می‌تواند در تصمیم گیری‌های اقتصادی تأثیر مستقیم داشته باشد نه اینکه تأثیرپذیر سیاست‌ها و تصميات اقتصادی دنیای غرب باشد. اما این قدرت گرفتن کشورهای آسیایی می‌تواند تهدیدی بسیار بزرگ برای ابرقدرت‌های امروزی دنیا هم باشد.
جیم اونیل در مقاله‌ای که اخیراً در نیویورک تایمز منتشر کرده است، نوشت: به نظر می‌رسد اقتصاد آینده دنیا دیگر یک قطبی نخواهد بود بلکه چندین کشور همراه باهم جهت گیری‌های اقتصادی جهان را تعیین می‌کنند.
شاید جنگ‌ها و درگیری‌های اخیری که بین آمریکا با کشورهای مختلف روی می‌دهد، تلاشی است برای تداوم بخشیدن به نقش پررنگ اقتصاد این کشور در دنیا و باقی ماندنش به عنوان یک ابرقدرت اقتصادی.
جيم اونيل، اقتصاددان مطرح دنیا که سال‌ها قبل در مورد قدرت گرفتن یازده کشور دنیا صحبت کرده بود اخیراً در گزارشی اعلام کرده است که قدرت اقتصادی این کشورها در طول سالهای اخیر افزایش یافته است و به تدریج قدرت مقابله با آمریکا به عنوان ابر قدرت اقتصادی دنیا را دارد. او تاکید کرد این کشورها به همراه کشورهای BRICS که اقتصادهای بزرگ و در حال گذار دنیا هستند، سازنده بخش مهمی از تولید ناخالص داخلی دنیا هستند و نقشی بسزاو تاثیرگذار در آن دارند.
روز ۲۱ دسامبر سال ۲۰۰۵ میلادی، اقتصاددانان و پژوهشگران موسسه مالی گلدمن ساکس در یک مقاله از یازده کشوری نام بردند که پتانسیل تبدیل شدن به بزرگترین اقتصادهای دنیا در قرن بیست و یکم میلادی را دارند. کشورهایی اغلب واقع شده در قاره‌های آسیا و آفریقا، با جمعیت نسبتاً زیاد و بازاری رو به رشد که می‌توانستند سرمایه گذاران زیادی را به خود جذب کنند. این یازده کشور که اصطلاحاً به آنها کشورهای ران ۱۱ (Next 11-N11) گفته می‌شود عبارتند از کشورهای بنگلادش، مصر، اندونزی، ایران، مکزیک، نیجریه، پاکستان، فیلیپین، ترکیه، کره جنوبی و ویتنام.
رئیس این تیم تحقیقاتی جیم اونیل است که سابقه‌ای بسیار طولانی در فعالیت‌های مطالعاتی اقتصادی در گلدمن ساکس و دیگر موسسه‌های معتبر دارد. او بنیانگذار مفهوم کشورهای BRICS در سال ۲۰۰۱ میلادی بود که پنج اقتصاد در حال گذار و بسیار بزرگ دنیا هستند و از آنها می‌توان به عنوان قطبهای بسیار مهم و اثرگذار اقتصادی و سیاسی امروز دنیا نام برد. کشورهای عضو این گروه هم برزیل و روسیه و هند و چین و آفریقای جنوبی هستند.
کشورهایی که قطب اقتصادی دنیا خواهند شد.
جیم اونیل که هم اکنون به عنوان استاد اقتصاد در دانشگاه منچستر مشغول به تدریس و تحقیق است در مورد کشورهای N11 می‌گوید: این کشورها جمعیت زیادی دارند بنابراین بازار مصرف بسیار بزرگی در آنها وجود دارد. جمعیت اغلب این کشورها جوان است و مقایسه متوسط سنی جمعیت این کشورها با کشورهای صنعتی نشان می‌دهد که هنوز جوانتر و پویاتر هستند. بنابراین اگرسرمایه گذاران غربی وارد این بازارها شوند ضمن دست یافتن به بازارهای بزرگ می‌توانند سود زیادی از فعالیت اقتصادی خود به دست آورند.
در زمان اعلام این نظریه وسعت کشورهایی که در این دسته قرار می‌گرفتند بالغ بر ۱۰ میلیون کیلومتر مربع ارزیابی شد و جمعیتی بالغ بر ۱۴۶۰ میلیون نفر در این کشورها ساکن بودند که تقریباً برابر جمعیت ساکن در کشورهای چین و هند است. ارزش تولید ناخالص داخلی آنها برابر با 6.5 هزار میلیارد دلار محاسبه شده است و اگر این محاسبه بر مبنای برابری قدرت خرید باشد، به رقم 15.5 هزار میلیارد دلار می‌رسیم که نصف ارزش تولید ناخالص داخلی چین است ولی از ارزش تولید ناخالص داخلی ژاپن که صنعتی‌ترین اقتصاد قاره آسیاست بیشتر شده است.
اونیل ادامه داد که از دیگر مسائل مهم در انتخاب این یازده کشور به عنوان قطبهای قدرت اقتصادی در دنیا در قرن بیست ویکم میلادی ثبات اقتصاد کلان در این کشورها، سطح بالای تحصیلات جوانان، پختگی سیاسی و در نهایت باز بودن فضا برای تجارت و سرمایه گذاری در این کشورهاست.
ساختار اقتصادی کشورهای N11
کشورهای مورد بحث از نظر ساختار اقتصادی و سطح ثروت وضعیت متفاوتی نسبت به یکدیگر دارند. از نظر شرایط اقتصادی و اجتماعی هم وضعیت این کشورها باهم متفاوت است. به عنوان مثال کره جنوبی که استانداردهای صنعتی و اقتصادی بسیار بالایی دارد، از نظر شرایط زندگی و امکاناتی که مردم در اختیار دارند وضعیتی شبیه کشورهای اروپای غربی برای مردم خود فراهم کرده است. به همین دلیل است که در بسیاری از رده بندی‌ها از این کشور به عنوان یک اقتصاد در حال گذار نام برده می‌شود. از طرف دیگر سطح ثروت و رفاه مردم در کشورهای مکزیک و ترکیه فاصله زیادی با کره جنوبی دارد ولی بازهم در مقایسه با دیگر کشورهای گروه N11 جایگاه بالاتری دارند. نکته دیگر اینکه کشورهای آسیایی این گروه از سال ۲۰۰۵ میلادی تاکنون سرعت رشد بالایی را تجربه کرده‌اند و همین مساله باعث شده است تا سریع‌تر به جایگاهی که برای آنها متصور هستیم برسند ولی عملکرد اقتصادی کشور مکزیک بسیار ناامیدکننده بود و کشور مصر و نیجریه هم تجربیات اقتصادی و سیاسی بسیار بدی را از سر گذراندند.
با وجود تمامی این تحولات طی ۱۳ سالی که از شکل گیری کشورهای ۷۱۱ می‌گذرد، ارزش تولید ناخالص داخلی این کشورها 4.5 درصد رشد کرده است و سهم آنها در تولید ناخالص داخلی دنیا افزایش یافته است. این در شرایطی است که تمامی گزارش‌های جهانی از افت سهم اقتصادی اروپا و آمریکا در اقتصاد دنیا در طول سالهای اخیر خبر داده است و حتی پیش بینی‌هایی در مورد تداوم روند کاهشی سهم کشورهای صنعتی در انتها دنیا ارائه شده است.
سرمایه گذاری در این کشورها سودآور است
اونیل بر این باور است که سرمایه گذاری در این کشورها نسبت به دیگر اقتصادهای در حال گذار یا کشورهای درحال توسعه سودآوری بیشتری دارد. او به عنوان مثال از ایران نام برده است و به حجم بالای ذخایر انرژی، جمعیت جوان و تحصیل کرده و در نهایت به موقعیت استراتژیک این کشور اشاره کرده و نوشته است: فشارهای اقتصادی روی ایران در سالهای اخیر بسیار زیاد بود ولی این فشارها سبب شد تا ایران از تلاش برای رشد فرونشیند. از نظر من ایران یکی از کشورهای بسیار سودآور برای سرمایه گذاران است زیرا نیروی کار در این کشور در مقایسه با کشورهای صنعتی بسیار ارزان است و زیرساخت‌های این کشور هم توسعه یافته تر از دیگر کشورهای درحال توسعه است.
اگر ایران بتواند از زیر بار فشارهای تحریمی خارج شود و روابط اقتصادی و بانکی این کشور با دنیا برقرار شود، سرمایه گذاران خواهند توانست از فرصتی که اقتصاد ایران برای دنیا فراهم کرده است به بهترین شکل استفاده کنند. این سرمایه گذاری برای ایران هم منافع زیادی دارد و می‌توان از آن به عنوان یک بازی بردبرد نام برد.
چه خطراتی اقتصادهای N11 را تهدید می‌کند
طبق گزارشی که وب سایت تحلیلی ماکرواکونومی منتشر کرده است، بزرگترین خطری که از نظر اقتصادی این گروه را تهدید می‌کند بی ثباتی قیمت کالاهای اساسی است. اغلب این کشورها در زمره مالکان ذخایر نفتی هستند و بیشتر آنها در بازار صادرات نقش فعالی دارند. دیگر کشورهای گروه که مالک نفت نیستند، منابع طبیعی و ارزشمند دیگری دارند که از طریق صادر کردن آنها درآمد کسب می‌کنند.
نوسان‌های زیاد میزان عرضه و تقاضا در بازار بین المللی باعث می‌شود تا قیمت کالاهای اساسی در این کشورها با سرعت زیادتری نسبت به متوسط جهانی تغییر کند و همین مساله بستر ساز بحران مالی خواهد شد. از طرف دیگر نوسان ارزش پول ملی در این کشورها هم یک بحران دیگر است. اغلب این کشورها به دلیل ضعف زیرساخت‌های مالی و بانکی، کم بودن حجم و ارزش تجارت در بازار جهانی در مقایسه با پتانسیل‌های موجود در کشور و درگیری‌های داخلی یا جنگهای منطقه‌ای که باعث مواجهه دولت‌های آنها با بحران مالی شده است، شوکهای بزرگی در بازار پول داخلی را تجربه می‌کنند. این شوکهای منفی که به معنای از دست رفتن قدرت خرید عده زیادی از افراد طبقه متوسط است، می‌تواند در میان مدت روی نرخ ارشد اقتصادی هم اثر منفی داشته باشد. در حالت کلی می‌توان این طور ارزیابی کرد که عدم وجود ثبات اقتصادی و ثبات بازار پول از بزرگترین و اصلی‌ترین تهدیدهای اقتصادی در این کشورهاست. البته تمامی کشورها با این تهدید روبه رو نیستند ولی سهم کشورهای N11 که با این خطر روبه رو هستند بسیار زیاد است.
از طرف دیگر ثبات سیاسی هم در شماری از این کشورها بسیار ضعیف است. مثلاً کشور نیجریه در سالهای اخیر جنگهای زیادی را تجربه کرد یا مصر با تنش‌های زیاد، تغییر ساختار حکومتی و بحران‌های بعد از آن روبه رو شد که همه آنها هزینه‌های زیادی به اقتصاد کشور تحمیل می‌کند. ترکیه هم در سالهای اخیر بارها شاهد کودتا بوده است. باید در نظر داشت اگر این تنش‌ها کنترل شود، سرعت رشد جایگاه کشورهای گروه N11 بیشتر خواهد شد و در فاصله زمانی نزدیک‌تری این کشورها می‌توانند سهم خود را در اقتصاد جهانی افزایش دهند.
ایران، کشوری با فرصت‌های طلایی
ایران کشوری است با ۸۱ میلیون نفر جمعیت و اقتصادی به بزرگی ۴۳۸ میلیارد دلار آمریکا، این کشور یکی از بزرگترین مالکان ذخایر نفت و گاز طبیعی در جهان است و در میان صادرکنندگان بزرگ نفت در دنیا قرار دارد. از طرف دیگر ایران در میان کشورهای خاورمیانه دارای بالاترین ثبات سیاسی است و از سطح امنیت بالایی برخوردار است. به همین دلیل یکی از فاکتورهای بسیار مهمی که سرمایه گذاران خارجی در تصمیم گیری‌های اقتصادی خود مورد توجه قرار می‌دهند را دارد.
اما سؤال این است که با وجود این پتانسیل بالای ایران در جذب سرمایه‌ها، چرا در سالهای اخیر روند ورود سرمایه به ایران نزولی بوده است؟ در مطالعه منتشر شده توسط گلدمن ساکس آمده است: در میان یازده کشور مورد مطالعه دو کشور ایران و نیجریه با شرایط متفاوتی روبه رو هستند. این کشورها در مسیر رشد خود با چالش‌های زیادی روبه رو بودند و فشارهای زیادی از دنیای غرب روی این دو اقتصاد تحمیل شد. هر دو دارای ذخایر انرژی هستند و هر دو عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت هستند. ارزش تولید ناخالص داخلی دو کشور تفاوت کمی با هم دارد ولی سرانه تولید ناخالص داخلی اسمی برای ایران بیش از دو برابر نیجریه و سرانه تولید ناخالص داخلی بر مبنای برابری قدرت خرید برای ایران تقریباً چهار برابر ایران است.
نیجریه که در سالهای اخیر با بحران‌های داخلی و درگیری در بخش‌های مختلف صنعت نفت روبه رو بوده است و ایران هم که تحت تأثیر ادعای سازمان‌های جهانی در مورد برنامه هسته‌ای خود با شدیدترین تحریم‌های اقتصادی روبه رو بود. این تحریم‌ها که در سالهای دهه دوم قرن بیست و یکم میلادی باعث شد تا ورود تکنولوژی و سرمایه‌های خارجی به این کشور کاهش یابد، مانع بزرگی در مسیر رشد سهم ایران در اقتصاد دنیا بود. در سال ۲۰۱۲ میلادی و بعد از تشدید تحریم‌های اقتصادی ایران و اضافه شدن تحریم بانکی و تحریم نفتی به فهرست تحریم‌های آمریکا، بسیاری از شرکتهای خارجی فعال در ایران مجبور به ترک کشور شدند و بسیاری از پروژه‌ها نیمه کاره رها شد. همین امر سبب شد تا فشار زیادی به اقتصاد ایران وارد شود و این کشور نتواند از پتانسیل‌های اقتصادی خود به بهترین شکل استفاده کند.
اگرچه، نه تحریم‌ها و به مشکلات ایجاد شده برای اقتصاد ایران در سالهای اخیر مانع از این نشد که مراکز مطالعاتی اقتصادی بر اهمیت و قدرت اقتصاد ایران در خاورمیانه صحه بگذارند و این کشور را به عنوان یک عضو اثرگذار در اقتصاد دنیا معرفی نکنند. در اغلب گزارش‌ها فرصت‌های اقتصادی موجود در ایران به خصوص در حوزه انرژی و گردشگری مورد تاکید قرار گرفته است که نویدبخش پتانسیل بالای رشد اقتصادی در ایران است.
دیدگاه تان را بنویسید