کهنترین آتشکدۀ پارسیان در مومبای هندوستان
۵۵آنلاین :
حمیدرضا سروری
سالها پیش در یک روز آفتابی چندین کشتی کوچک به کرانههای غربی هندوستان رسیدند در چشمان سرنشینان کشتیها ترس دیده میشد،ترس از نبود شناخت نسبت به جایی که به آن وارد شدهاند و ترس از آینده ای ناروشن،هنگامی که کشتیها یکی یکی به کرانههای غربی هند رسیدند این ترس و نگرانی رفته رفته از نگاه مسافران نو رسیده ناپدید شد. این مسافران از دنیایی دیگر میآمدند ازکشوری که به دلیل هجوم دشمنان به آن و برای نگهداری از جان و باورشان مجبور به ترک آن شده بودند. در مورد زرتشتیان صحبت میکنیم از ایرانیانی که به دلیل هجوم عربها در سدۀ هفتم میلادی زادگاه و سرزمین نیاکان خود را ترک و به هندوستان مهاجرت کردند و در هند ماندگار شدند. از این ایرانیان با نام پارسیان هند نام برده میشود،آنها چندین آتشکده در گجرات و پس از آن در مومبای ساختند. در پارسی میانه آتخش کَدگ((ātaxš-kadagیا (kadagi ataxš) اصطلاحی زرتشتی برای ساختمانهایی ویژه بود که در آن آتش سپندینه میسوخت. در دوران اسلامی از واژۀ درمهر(Dar-e Mehr) برای نام بردن از آتشکدهها استفاده کردند و از قرار معلوم این واژه به گونۀ کلی برای ایرانیان زرتشتی جایگزین اصطلاحات کهنترگردید. پارسیان هند این واژه را با اصطلاح گجراتی،آگیاری(Agiary) همخوانی دادند که برگردان آتشکده است و همراه با واژۀ درمهرکنار یکدگر استفاده کردند. بیشتر آتشکدههای پارسیان هند در ابتدای سدۀ نوزدهم و ابتدای سدۀ بیستم میلادی ساخته شدند سازههایی که آمیختگی دلنشینی با سبکهای بومی داشتند وگاهی نیز تأثیرهایی از سبکهای معماری بریتانیا میگرفتند. دراین میان به گونۀ آشکاری نقشمایۀ فرد بالدار درون یک حلقه و سرستونهای گاوی شکل تخت جمشید را میتوان بازشناخت (Boyce,1989). البته چند نمونه از این آتشکدهها کهنتر هستند از جملۀ آنها میتوان به آتشکدۀ باناجی لیمجی(Banaji Limji) اشاره کرد علاوه بر این آتشکده50 آتشکدۀ دیگر در شهر مومبای ساخته شده است که بین آنها آتشکدۀ باناجی لیمجی از همه کهنتر است و در سال1709میلادی به وسیلۀ بازرگان ثروتمندی به نام سِت باناجی لیمجی در کوچۀ باناجی در محلۀ موسوم به دژ مومبای بنا گردیده است. دیگر آتشکدۀ قدیمی شهر مومبای یعنی آتشکدۀ مانکجی(Manekji) هم در فاصلۀ کمتر از یک کیلومتری این آتشکده جای دارد. دُرابجی نانابهوی(Dorabji Nanabhoy) نخستین فرد پارسی بود که در سال1640میلادی به مومبای رفت و به وسیلۀ پرتغالیها استخدام شد تا معاملههای تجاری را با بومیها انجام بدهد و سپس به استخدام انگلیسیها درآمد تا مالیاتها را گردآوری کند(Hinnells,1989). گارسیا دِ اٌرتا(Garcia da orta) پزشک پرتغالی به حضور تعداد اندکی از پارسیان در ناحیۀ باسین(Bassein) یا واسای(Vasai) در شهر مومبای اشاره دارد که در بخش دادگستری شهر مشغول بودهاند. انگلیسیها در اواخر سدۀ هفدهم میلادی رو به مومبای آوردند و در واقع بخشی از فعالیتهای اقتصادی خود را از شهر سورت(Surat) به شهر مومبای منتقل نمودند و با این انتقال تعداد زیادی از پارسیان هم همراه آنها به مومبای آمدند و رفته رفته جایگاه بسیار ارزندهای را در تاریخ شهر مومبای و کشور هند به خود اختصاص دادند و تعداد زیادی آتشکده هم در جای جای مومبای برای خود ساختند. آتشکدۀ باناجی لیمجی در سال1803میلادی آسیب دید ولی بعدها دوباره تعمیر و بازسازی شد. در سال2009میلادی هم مراسمی در بزرگداشت سیصدمین سال بنای آتشکده برگزارگردید. دو نقش فروهر روی ورودی آتشکده به نمایش درآمده و کنگرههای روی دیوار بیرونی آتشکده نیز شبیه کنگرههای تخت جمشید است.
منبع : 55آنلاین
دیدگاه تان را بنویسید