اقتصاد نفتی، پاشنه آشیل ما
| تهدید به خروج از برجام از سوی ترامپ و نیز برخی کشمکشهای منطقهای مابین ایران و عربستان و منصوب شدن جان بولتون باتوجه به سابقه وی در جنگ امریکا علیه عراق بهعنوان مشاورامنیت ملی ترامپ بار دیگر آینده منطقه را دچار ابهام کرده است و شائبه اختلال در چرخه ورود دلار به ایران را سبب شده است تا نرخ دلارطی ماههای اخیر۳۵درصد رشد داشته باشد
۵۵آنلاین :
۱۱۷ سال است که سؤال نفت نعمت است یا نقمت؟ یا اینکه طلا است یا بلا؟ در تاریخ ما مطرح است. و هرکس از ظن خود به این پرسش جواب داده است. واقعیت این است در هرحال نفت و دلارهای ناشی از آن طی۱۱۷سال گذشته سیاست و اقتصاد کشور را تحت تأثیر قرار داده است که آخرین آن نوسانات قیمت دلار در چند سال اخیر بوده است. در این باره نکات زیر قابل توجه است.
۱- پس از فوران نفت در ۵ خرداد ۱۲۸۷و نقش آفرینی آن در جنگ جهانی اول که در پیروزی متفقین عینیت یافت اهمیت آن مضاعف شد. و اصل تمرکز قدرت در ایران برای حفظ نفتش از سوی انگلیس در دستور کار قرار گرفت تا همسایه شمالی تازه به دوران رسیده اتحاد جماهیر شوروی نتواند به نفت ایران دست درازی کند. ۲- وقوع جنگ جهانی دوم و اشغال ایران سبب شد پهلوی اول از ایران خارج و کشور با یک فضای باز سیاسی روبهرو شود. در این مقطع حضورشخصیتهای سیاسی همانندمصدق وکاشانی و نواب صفوی و... کلید ملی شدن نفت را زدند و سرانجام نفت ایران در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ملی شد. اما تبعات ملی شدن برای بیگانگان سبب شکلگیری کودتای ۲۸مرداد شد. ۳- انعقاد قرداد ایران با کنسرسیومی از شرکتهای نفتی امریکایی، انگلیسی، فرانسوی و هلندی سبب شد تا صادرات ایران طی سالهای پساز کودتا بالا برود و کشور شاهد سرازیر شدن دلارهای نفتی بشود. وضعیتی که اصطلاحا شکلگیری دولت «رانتیر» نامیده میشود و دولت رانتیر با اتکا به دلارهای نفتی خود را بینیاز از مشارکت مردم دانسته و دست به نوسازی ناقص کشور میزند که سرانجام آن درخواست تودههای مردم برای مشارکت سیاسی به انقلاب انجامید. ۴-اتکای دولتهای پس از انقلاب به دلارهای نفتی ضمن قدرت مانور برای بالابردن سطح رفاه درجامعه همانند فراگیرشدن پروژههای گازرسانی به اقصی نقاط کشور و دیگر کارهای عمرانی روی دیگری هم دارد و آن هم زمانی است که چرخه انتقال ارزهای نفتی بهکشور دچار اختلال شود، همانند مقطع سال۹۰ و ۹۱ که کشور دچارتحریمهای هستهای شورای امنیت شد و صادرات نفت تا یک میلیون بشکه در روز کاهش یافت. نتیجه آن افزایش۳۰۰ درصدی نرخ دلاربود. پس از روی کارآمدن دولت روحانی وامید به بهبود رابطه ایران باغرب وهمچنین برداشته شدن تحریمهای هستهای و برگشت سهمیه نفتی ایران به سهمیه قبل ازتحریمها قیمت ارز افزایش قابل توجهی نداشت.
ولی تهدید به خروج از برجام از سوی ترامپ و نیز برخی کشمکشهای منطقهای مابین ایران و عربستان و منصوب شدن جان بولتون باتوجه به سابقه وی درجنگ امریکا علیه عراق بهعنوان مشاورامنیت ملی ترامپ بار دیگر آینده منطقه را دچار ابهام کرده است و شائبه اختلال در چرخه ورود دلار به ایران را سبب شده است تا نرخ دلارطی ماههای اخیر۳۵درصد رشد داشته باشد. با این وجود از آنجا که ایران قصد خروج از برجام را نداشته وتحریمهای هستهای برنمیگردند ایران درآمد قابل توجهی از فروش نفت خواهد داشت و بواسطه تراز واردات و صادرات، مشکل چندانی پیش نخواهد آمد و نوسانات قیمت ارز چندان پایدار نیست. ۵- واقعیت این است انگار نفت برای ماهم نعمت بوده و هم نقمت. هم طلا بوده وهم بلا. با این وجود تنها چاره کاراستفاده بهینه از دلارهای نفتی و دور شدن از واردات بیرویه و بازگشت به اقتصاد بدون نفت راهبرد مرحوم دکترمصدق است. نکتهای که رهبری معظم انقلاب هم بارها به آن اشاره کردند. کاهش وابستگی به نفت و تکیه برکالای ایرانی وتشویق به صادرات غیرنفتی. وابستگی به نفت پاشنه آشیل ما است باورکنیم.
منبع : ایران
دیدگاه تان را بنویسید