آشنایی با گرمابۀ میرزا رسول در مهاباد
| گرمابه،گرماوه،گرمابان یا گرماوان جاییست که برای شست و شوی بدن ساخته شده و دارای آب گرم با حوضی بزرگ برای جمعآوری آب بوده است. از کهنترین نمونههایی که میشود به آنها نام گرمابه داد یکی در تخت جمشید است و دیگری در کاخ آشور از دورۀ اشکانی که امروزه در خاک عراق جای گرفته است.
۵۵آنلاین :
نویسنده : حمیدرضا سروری
گرمابه،گرماوه،گرمابان یا گرماوان جاییست که برای شست و شوی بدن ساخته شده و دارای آب گرم با حوضی بزرگ برای جمعآوری آب بوده است. از کهنترین نمونههایی که میشود به آنها نام گرمابه داد یکی در تخت جمشید است و دیگری در کاخ آشور از دورۀ اشکانی که امروزه در خاک عراق جای گرفته است. در شاهنامه به گرمابه اشاره شده است: بدو گفت بابک به گرمابه شو- همی باش تا خلعت آرند نو. گرمابهها محلهایی برای دیدار عمومی بودند،نقشی مانند باشگاههای امروزی داشتند و جایگاهی برای سرگرمی و تفریح افراد بودند و گاهی حتی نقش یک رسانه را بازی میکردند.گاسپار دروویل افسر فرانسوی که در زمان فتحعلیشاه و پس از دورۀ اول جنگهای ایران و روسیه به ایران سفر کرد در سفرنامهاش که بیشتر به آداب و رسمهای مردم ایران پرداخته در مورد گرمابههای ایران مینویسد:"گرمابۀ ایرانی بنای زیر زمینی گسترده و با عظمتی است که گنبدهای بزرگی سقف آن را شکل میدهد. بر این گنبدها حفرههایی تعبیه و ورقههای نازکی از سنگ مرمر برآن قرار دادهاند تا نور بتواند به خوبی از آن گذشته و درون حمام را روشن نماید. نخستین سالن حمامها معمولاً گرد و بسیار وسیع است و بر اطراف آن نیمکتها و تاقچههایی برای درآوردن جامه نهادهاند،در میان سالن حوض بزرگی از مرمر یا سنگ عادی با فوارههای چندی ساخته شده است تا مشتریان به هنگام ورود با منظرۀ زیبایی روبرو شوند. بیگانگان و بازرگانان برای آشنایی با هم و یا گفتگو دربارۀ معاملهها به حمام میروند،مردم درحمام چپق و قلیان کشیده و یا قهوه مینوشند،ایرانیان گاهی حتی ساعتها وقت خود را در حمام میگذرانند تا خبری داده و یا خبرهایی گرفته و آنها را به نقطههای دیگر نقل کنند". حمامهای عمومی درکنار مسجد،بازار و کاروانسراهای درون شهری یکی از عنصرهای اصلی شکلدهندۀ شهر بود و از دورۀ صفوی و به ویژه قاجار حمامهایی در سراسر ایران برجای مانده که یکی از آنها گرمابۀ میرزا رسول در مهاباد است. به نظر میرسد این حمام تاریخی که بين بازار و مسجد جامع شهر واقع شده،در اواخر دورۀ صفویه ساخته شده و در دورۀ قاجار بازسازی شده است. بانی گرمابه شخصی به نام میرزا رسول بوده،ساختار این گرمابه هم مانند دیگرگرمابههای قدیمی ایران است و شامل سربینه و گرمخانه است. خزینۀ این حمام در بخش گرمخانه است،بینۀ آن پلانی کمابیش مربع شکل دارد ورودی کنونی حمام الحاقی است و به تازگی درست شده،ورودی اصلی آن از بازار اصلی شهر بوده است.گرمابۀ میرزا رسول در تاریخ ۱۹ اسفند۱۳۸۰با شمارۀ ثبت ۴۸۴۸بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده و پس از مرمت از سال1388به موزۀ مردمشناسی تبدیل شده است. البته علاوه بر این که موزۀ مردمشناسی است اشیاء و آثار باستانی هم در آن به نمایش درآمده،چند سنگگور دورۀ صفوی،خمرههایی از دورۀ اشکانی،سفالهای دوران تاریخی و اسلامی و سکههایی از عهد صفوی و قاجار که بیشترشان به وسیلۀ مردمان بومی منطقه به موزه هدیه داده شده است
دیدگاه تان را بنویسید