هیولای فساد درمیراث ماندلا
| آفريقاي جنوبي کشوري که با نام «نلسون ماندلا»، رهبر بزرگ آزاديخواه خود، در ايران شناخته ميشود، حدود ربع قرن پس از فروپاشي رژيم آپارتايد و رويکارآمدن حکومت دموکراتيک غيرنژادي، اين روزها شاهد بحران رهبران سياسي و درگير فساد در لايههاي مختلف دولت بهویژه حزب حاکم است.
۵۵آنلاین :
آفريقاي جنوبي کشوري که با نام «نلسون ماندلا»، رهبر بزرگ آزاديخواه خود، در ايران شناخته ميشود، حدود ربع قرن پس از فروپاشي رژيم آپارتايد و رويکارآمدن حکومت دموکراتيک غيرنژادي، اين روزها شاهد بحران رهبران سياسي و درگير فساد در لايههاي مختلف دولت بهویژه حزب حاکم است. کنگره ملي آفريقا با گذشت بيش از يک قرن از تأسيس (١٩١٢) و مبارزه طولاني مدني و سياسي با استعمارگران هلندي و بريتانيايي براي احقاق حقوق مردم بومي، گرفتار فساد سازمانيافته و گسترده بين مقامات ارشد حزبي است. اين حزب که زماني با نام رهبراني مانند آلبرت لوتولي (اولين برنده جايزه صلح نوبل از قاره سياه در سال ١٩٦٠)، اوليور تامبو، والتر سيسولو و نلسون ماندلا، کارنامه درخشاني را در سازماندهي مبارزات ضد نژادپرستي از خود بهجاي گذاشته و از احترام ويژهاي در بين آزاديخواهان جهان برخوردار بود، اينک دو دهه پس از کنارهگيري داوطلبانه ماندلا از رياست کشور، درگير حادترين بحران در بين رهبران و کادرهاي برجسته خود است. تاريخ کوتاه سياسي اين کشور در سطح رهبران سياسي و رئيسجمهور، شاهد دو رويداد مهم است؛ اول کنارهگيري داوطلبانه نلسون ماندلا، رهبر پرآوازه اين کشور، در اوج محبوبيت بينالمللي و مقبوليت داخلي از قدرت و ديگر رسوايي برکناري دو خلف او تابو امبکي و جيکوب زوما، پيش از پايان دوره قانوني. بیشتر از دو ماه قبل جيکوب زوما، سومين رئيسجمهور (پس از ماندلا و امبکي)، پس از ٩ سال زمامداري بر بزرگترين قدرت اقتصادي قاره آفريقا، بر اساس تصميم حزبي از قدرت کنارهگيري کرد. زوما در ژوئن ٢٠٠٩ به عنوان سومين رئيسجمهور سوگند ياد کرد. او با وجود سابقه مبارزاتي عليه آپارتايد، برخلاف اسلاف خود، سابقهاي نهچندان پذیرفتنی در زندگي شخصي و اجتماعي داشت. زوما تحصيلات دانشگاهي نداشت و با وجود داشتن چهار همسر، با اتهامات اخلاقي متعددی در دادگاه حاضر و مجبور به پاسخگويي شد. پروندههاي متعدد فساد مالي، سوءاستفاده از منابع عمومي براي مصارف شخصي و اخذ رشوه و بهتازگی رسوايي همدستي با خانواده ثروتمند هنديتبار گوپتا در سوءاستفاده از قدرت، از ديگر موارد دوران حاکميت زوما بود. در ٩ سال زمامداري زوما، سرمايه اجتماعي و محبوبيت کنگره ملي به پايينترين سطح خود تنزل کرد، تعداد کرسيهاي اين حزب بلامنازع در مجلس ملي، به شکل چشمگيري کاهش يافت، اداره شهرهاي بزرگي مانند ژوهانسبورگ و پرتوريا را در انتخابات شهرداريها به احزاب ديگر واگذار کرد، رشد اقتصاديای که در دوره ماندلا و امبکي ميانگين ششدرصدي را داشت، به رقم يک درصد تنزل يافت، نرخ بيکاري با ٢٧ درصد به بالاترين حد خود پس از سال ١٩٩٤ رسيد و مهمتر از همه اين موارد، آفريقاي جنوبي درگير فساد سازمانيافتهاي شد که امروز سيريل رامافوزا، رهبر جديد حزب و رئيسجمهور منتخب، پرچم مبارزه با آن را به اهتزاز درآورده و مبارزه با فساد را در رأس برنامههاي خود قرار داده است. زوما در بين سياستمداران و رهبران کنگره ملي از معدود افرادي بود که از قوم زولو است. واژه زولو در زبان زولو به معني «آسمان» است. از نظر سياسي نيز در تاريخ معاصر آفريقاي جنوبي، شورش اين قوم به تحريک رژيم آپارتايد در واپسين ماههاي انتقال قدرت، اين کشور را در آستانه جنگ داخلي خونينی قرار داده بود که با درايت و رهبري هوشمندانه نلسون ماندلا و با اعطای امتيازاتي به آنان خاتمه يافت. حزب سياسي زولوها موسوم به حزب آزادي اينکاتا (Inkatha Freedom Party) در اقليت است و در سالهاي اخير نيز بهتدريج کرسيهاي کمتري را به دست آورده. برکناري زوما به دليل فساد، وضعيت اقتصادي و شرايط رو به افول حزب حاکم، از مدتها قبل در برنامه سياستمداران و استراتژيستهاي کنگره ملي آفريقا قرار داشت. احزاب مخالف در پارلمان به رهبري ائتلاف دموکراتيک، بارها صلاحيت زوما را براي اداره کشور از طريق طرح سؤال به چالش کشيده بود. با اين وجود، تنها راهکار قانوني کنارگذاشتن او، از طريق تصميم حزب يا مجلس ملي امکانپذير بود. چندينبار تلاش برای زيرسؤالبردن صلاحيت زوما در کميته اجرائي حزب و مجلس ملي به دليل افتراق و جبههبندي درونحزبي و آرای ناکافي (دوسوم) در مجلس ملي با ناکامي روبهرو شد. جايگاه جيکوب زوما از همان دسامبر گذشته و همزمان با پايانيافتن آخرين دوره رهبري حزبش (ايانسي) متزلزل شده بود و تقريبا همه انتظار داشتند با انتخاب سيريل رامافوزا به عنوان رهبر جديد حزب حاکم، رايزنيها براي کنارگذاشتن زوما شدت بگيرد. سيريل روز پنجشنبه ۱۵ فوريه و تنها يک روز پس از استعفاي زوما، به عنوان رئيسجمهور جديد آفريقاي جنوبي سوگند ياد کرد. او تنها نامزد جانشيني جيکوب زوما بود که هيچ رقيبي براي نشستن در صندلي قدرت نداشت. رامافوزا در اولين نطق خود در مجلس ملي گفت مبارزه با فساد و احياي اقتصاد آسيبديده آفريقاي جنوبي را اولويتهاي اصلي خود قرار خواهد داد. او که پس از رقابتی دشوار و تلخ با خانم دلاميني زوما، وزير خارجه و همسر سابق جيکوب زوما، رهبري حزب کنگره ملي آفريقا (ANC) را تصاحب کرده بود، خطاب به همحزبيهاي خود تأکيد كرد: «هرچه در توان داريم بايد به کار بگيريم تا رونق را به اقتصاد کشور بازگردانيم»؛ اما خود رامافوزا هم بر اين نکته واقف است که تحقق اين شعار در آفريقاي جنوبي که با نرخ بيکاري نزديک به ٣٠ درصد، پايينبودن شاخص رشد اقتصادي و کاهش اعتماد به سرمايهگذاري خارجي مواجه است، کار آساني نخواهد بود. شايد به همين دليل است که او نخستين گام براي کسب اعتماد سرمايهگذاران خارجي را مبارزه با فساد برشمرد. در کنار اين موارد، مأموريت مهم ديگر رامافوزا متحدکردن کنگره ملي آفريقاست که در سالهاي اخير دچار دودستگي شده و اين امر موجب کاهش حمايت مردمي و ازدستدادن تعدادي از کرسيهاي آن در پارلمان و رياست بر شهرهاي مهم شد. رقابت درونحزبي در کنگره سراسري اخير براي انتخاب رهبر جديد اين حزب که باید جانشين جيکوب زوما میشد، اختلاف و شکاف در حزب حاکم را بسيار عميقتر کرده و اين حزب با دودستگي ميان حاميان آقاي زوما و مخالفان او که از رامافوزا حمايت ميکردند، روبهرو است. در ربع قرن گذشته و از زمان برچيدهشدن نظام آپارتايد و پايان سلطه سفيدپوستان بر آفريقاي جنوبي، حزب کنگره ملي آفريقا که به حزب نلسون ماندلا شهرت يافته، پيروز تمام انتخابات بود؛ با وجود اين، محبوبيت اين حزب در چند سال اخير بهشدت کاهش يافت. حالا حزب همزمان با فراهمکردن شرايط و احيای اعتماد سرمايهگذاران در آفريقاي جنوبي، بايد مراقب دچارنشدن به سرنوشت زيمبابوه و رابرت موگابه باشد. رامافوزاي ٦٥ساله، رهبر جديد کنگره ملي و رئيسجمهور آفريقاي جنوبي، به عنوان يک استراتژيست، مذاکرهکننده ماهر و تاجري موفق شهرت دارد. او در سال ١٩٩١ در حالي که ٣٩ سال داشت، به سطح دبيرکلي ارتقا يافت و تا سال ١٩٩٩ در اين سمت به ساماندهي کنگره ملي پرداخت. در دوره چهارساله انتقال قدرت (١٩٩٠-١٩٩٤) از رژيم آپارتايد تا برگزاري انتخابات دموکراتيک و غيرنژادي، رهبري مذاکرات از طرف کنگره ملي را بر عهده داشت. توانمندي حرفهاي، مهارت فوقالعاده در مذاکره و هوشمندي شخصي او توانست انتقال قدرت را به اتفاق رولف ماير از حزب ملي به آرامترين شکل ممکن ميسر كند. ماندلا در خاطرات خود بارها از سيريل رامافوزا به عنوان مذاکرهکنندهاي حرفهاي ياد ميکند. او توانايي حرفهاي خود را در مذاکرات فشرده و طولاني با رئيسجمهور و متقاعدکردن او براي کنارهگيري مسالمتآميز از قدرت به کار گرفت. مأموريتي که مانند گذشته با موفقيت پشت سر گذاشت و با وجود بيانيه استعفا، برگ درخشاني در کارنامه رهبر جديد کنگره ملي آفريقا بهشمار ميرود. البته نميتوان از نقش دموکراسي حاکم بر اين کشور، آزادي رسانهها و در نهايت ظرفيتهاي موجود در قانون اساسي اين کشور در کنارگذاشتن کمهزينه جيکوب زوما غافل ماند. رسانههاي آفريقاي جنوبي در سالهاي گذشته بهمثابه بمبافکنهاي نيرومند، آوار فساد را بر سر زمامداران فاسد کشور ريخته و مردم را براي اين تغيير و جراحي بزرگ آماده کردند.گفته ميشود سيريل رامافوزا، کانديداي اصلي ماندلا براي سپردن رياست کشور پس از پايان دوره پنجساله خود بود، ولي يارگيري و نفوذ جناح امنيتي حزب توانست اين روند را تغيير داده و امور اقتصادي حزب را به دوش رامافوزا بگذارد.اکنون سران حزب حاکم و همچنين کمپانيهاي بزرگ و سرمايهگذاران خارجي اميدوارند تجربه موفق رامافوزا در تغيير روند رو به نزول اقتصاد آفريقاي جنوبي، باعث بالارفتن شاخصها و بهبود وضعيت اقتصادي، مبارزه با فساد، تشويق سرمايهگذاران خارجي براي حضور در فرصتهاي بسيار جذاب و پرسود و ارتقای جايگاه اين کشور در عرصه بينالمللي شود. رامافوزا اکنون تجلي اميد مردم آفريقاي جنوبي براي بازگشت به دوره طلايي نلسون ماندلاست.
دیدگاه تان را بنویسید