صفا مسجد،مسجدی ایرانی در جنوب هندوستان
| یوسف عادلشاه سالها در ایران زندگی کرده بود و از مریدان شیخ صفیالدین اردبیلی به شمار میرفت. شاه اسماعیل پس از برتخت نشستن درآذربایجان آیین تشیع را در ایران به عنوان آیین رسمی اعلام کرد و به نام دوازده امام خطبه خواند درحالیکه یوسف عادلشاه از این رویداد در ایران خبر نداشت گروهی از بزرگان را درسال908ه.ق/1502م،فراخواند و علاقه و شور دیرینش را نسبت به آیین تشیع مطرح نمود ولی به این دلیل که بزرگان اهل سنت علاقهای نسبت به این موضوع نداشتند،خواستهاش را به شکل موقت کنار گذاشت. هنگامی که خبرها از ایران رسید یوسف عادلشاه نیز آیین شیعه را آیین رسمی اعلام نمود. در نوامبر سال1502م،یوسف خودش به ارگ قلعۀ بیجاپور رفت به نام دوازده امام خطبه خواند و(علی ولی الله)را هم به اذان افزود،درست همانگونه که شاه اسماعیل در ایران انجام داده بود
۵۵آنلاین :
حمیدرضا سروری
در گیرودار پایهریزی پادشاهی عادلشاهی در بیجاپور(Bijapur) به سال1489میلادی،امپراتوری صفوی هم در حال شکلگیری بود شاه اسماعیل اول در سال1501م/907ه.ق. امپراتوری صفویه را بنیان نهاد. پیوندهای فرهنگی،اقتصادی و سیاسی فراوانی بین صفویان و عادلشاهیان برقرار بود و طی چندین موج مهاجرتی ایرانیان زیادی رو به هند آوردند. یوسف عادلشاه سالها در ایران زندگی کرده بود و از مریدان شیخ صفیالدین اردبیلی به شمار میرفت. شاه اسماعیل پس از برتخت نشستن درآذربایجان آیین تشیع را در ایران به عنوان آیین رسمی اعلام کرد و به نام دوازده امام خطبه خواند درحالیکه یوسف عادلشاه از این رویداد در ایران خبر نداشت گروهی از بزرگان را درسال908ه.ق/1502م،فراخواند و علاقه و شور دیرینش را نسبت به آیین تشیع مطرح نمود ولی به این دلیل که بزرگان اهل سنت علاقهای نسبت به این موضوع نداشتند،خواستهاش را به شکل موقت کنار گذاشت. هنگامی که خبرها از ایران رسید یوسف عادلشاه نیز آیین شیعه را آیین رسمی اعلام نمود. در نوامبر سال1502م،یوسف خودش به ارگ قلعۀ بیجاپور رفت به نام دوازده امام خطبه خواند و(علی ولی الله)را هم به اذان افزود،درست همانگونه که شاه اسماعیل در ایران انجام داده بود ولی ناخرسندی بزرگان سنی و برخی فشارها از سوی همسایگان او را مجبورکرد تا کمی عقبنشینی کند اما پس از کاسته شدن از فشارها باز به تبلیغ و رواج تشیع روی آورد هرچند این بار آزاد منشانه برخورد کرد و سیاست مدارای مذهبی را در پیش گرفت. عادلشاهیان چندین و چند بنا را در دکن ساختند. آرامگاههای باشکوه،مسجدها و کاخهای زیادی از آنها برجای مانده است. در معماری آنان عنصرها و ساختار معماری ایرانی بسیار برجسته است و شکل کلی معماری بیجاپور از نظر اساس و بنیان معماری ایرانی است که البته با نمادهای بومی و برخی دیگر از سبکهای معماری آمیخته شده است. یکی از آثارساخته شده به وسیلۀ عادلشاهیان صفا مسجد در پُندا(Ponda) است که امروزه بخشی از کوچکترین ایالت هندوستان یعنی ایالت گوا(Goa) به شمار میرود. این مسجد به وسیلۀ اسدخان ایرانی فرماندار ایالت بلگائم(Belgaum) ساخته شده است؛وی بین سالهای1549-1511م،به مدت 48سال فرماندار بلگائم بود امروزه بلگائم بخشی از ایالت کارناتاکا محسوب میشود. اسدخان شهر بلگائم را گسترش داد و چند بنا را در شهر ساخت که صفا مسجد یکی از آن بناهاست. پُندا در20کیلومتری شهر قدیم گوا(Velha Goa) جای دارد،این منطقه پس از عادلشاهیان به اشغال پرتغالیها درآمد و تا سال1961میلادی بخشی از قلمرو آنان بود. مسجد شکل سادهای دارد و روی سکویی سنگی ساخته شده که دارای تاقنماهای ایرانیست(Shokoohy,2003). با بالارفتن از12پله به فضای ورودی مسجد میرسیم که دارای تاقهای گچبری شده است. این تاقها و تاقچهها درون مسجد هم تکرار شدهاند. فضای درون مسجد بسیار ساده است،محراب و منبری ساده دارد. بقایای پایه و ساقه ستونهایی را در بخش خارجی مسجد میتوانیم ببینیم،به نظر میسد این ستونها سقفی را حمل میکردند و محیط مسجد در دورۀ عادلشاهی کمی بزرگتر بوده،مسجد گنبد ندارد و سقف آن درگذر زمان ازبین رفته است؛سقف امروزی هم همانند سقف خانههای مردمان بومی گوا و ویلاهای پرتغالیها به شکل شیروانی و تازهساز است. معماری بومی منطقه در پیوند با تاق نماهای ایرانی این مسجد ساده را ایجاد کرده،به نظر میسد مسجد درسال1511میلادی ساخته شده است و یا دست کم میشود گفت درابتدای فرمانروایی عادلشاهیان ساخته شده است؛از نوع معماری آن میتوان به روشنی مرحلههای ابتدایی معماری عادلشاهیان را تشخیص داد چرا که پس از آن معماری عادلشاهیان به پختگی و بلوغ رسید. مخزن آب کمابیش بزرگی روبروی مسجد است که اندازهاش32×48متر است با دو راه پله در هر سو برای رسیدن به آب. در بخش غربی مسجد نیز هشت سنگ گور روی سکویی سنگی دیده میشوند که هیچ کتیبه یا نام و نشانی روی آنها دیده نمیشود،شوربختانه گردشگران بسیارکمی از این مسجد بازدید میکنند و حتی بین هموطنانی که گوا را برای تعطیلات برمیگزینند هم ناشناخته است! امیدوارم این یادداشت کوتاه باعث شود برخی از هموطنان در سفر احتمالی خود به گوا بازدید از این مسجد را هم به فهرست بناهایی که میبینند بیفزایند.
منبع : 55 آنلاین
دیدگاه تان را بنویسید