روزی برای آنها که با مردم و برای مردم به دنبال تغییر محیط پیرامون هستند
| به مناسبت روز جهانی سازمان های مردم نهاد
۵۵آنلاین :
27 فوریه برابر با ۸ اسفند، روز جهانی "سازمان مردم نهاد" است. روزی که به پاس فعالیت سازمانهای مردمی گرامی داشته می شود که برای رسیدن به دنیایی بهتر تلاش می کنند و دغدغه شان کاهش رنج انسانها و زیستی پایدار و سالم است. به این مناسبت و در راستای اهداف اسکان نیوز برای انعکاس صدای جامعه مدنی با فعالان چند سازمان مردم نهاد گفتگو کرده ایم تا با دیدگاه و نحوه فعالیت آنها در فعالیت های مردم نهاد و موانعی که در این راه وجود دارد و آن را نیازمند تغییر می دانند ، آشنا شویم.
فرشید ساکی، بنیانگذار انجمن شهر و فرهنگ سابق و مدیرعامل انجمن دیده بان دادشهر آفاق است ، وی سالهاست که بر فعالیت محله ای در قالب سازمان مردم نهاد و شورایاری تمرکز کرده است و براساس تجاربش معتقد است که محله از آنجا که خردترین واحد شهر هست، بهترین فرصت هست برای ساکنان که از این بستر شروع به مشارکت در اداره شهرشان کنند. محله از درب خانه که بیرون می آییم محله می شود تا یک شعاعی، این شعاع الزاما تقسیمات شهرداری نیست، مفهوم محله بیشتر ذهنی است تا اداری. در محله نخستین حوزه مداخله، حوزه اجرایی هست، این که کاری باید کرد. در محله ساده تر می توان در فعالیتهای فرهنگی، زیباسازی، فضای سبز آن مداخله کرد. این مداخله در سطح اجرایی از سطح فرد شروع می شود و تک تک شهروندان، اینکه هرکسی کاری کند برای بهتر شدن محله، حتی در حد جمع کردن یک زباله یا پیاده رفتن مسیری که کمتر آلودگی ایجاد شود تا اقدامهایی دیگر مثل تکاندن برف درختان و جمع آوری برف جلوی خانه و در حوزه اجتماعی و فرهنگی کمک به حل مسائل همسایه ها، حفاظت و مراقبت از کودکان، ایجاد فضایی مناسب برای بازی کودکان. سطح دیگر مداخله، سطح نظارت است، اینکه مسائل محله به مسئولان منتقل شود، پیشنهاد داده شود، بر اجرای امور ر محله نظارت شود که صحیح و منطبق بر منافع شهروندان صورت پذیرد و اگر تخلفی شود منتقل شود و تذکر داده شود، سطح سوم مداخله اعتراض و انتقاد است، شهروندان حق اعتراض دارند و سازمان های مردم نهاد در محلات باید نسبت به تخلف یا تضییع حقوق ساکنان،اعتراض کنند، اعتراض در سطح محله نیز امری پذیرفتنی تر است زیرا مسائل زندگی روزمره مردم است. در بحث اجرا نکته مهمی که برای سازمان های مردم نهاد محلهای هست این است که باید آن کار را انجام دهند و نه اینکه فقط تبلیغ کننده انجام کار باشند، تاثیر و بازتاب عملکرد بسیار مثبت تر از تبلیغ است، مردم وقتی ببینند که عده ای کاری می کنند که برای محله شان مفید است به آن می پیونند و از آن حمایت می کنند اما اگر فقط به آنها فراخوان داده شود که این کار را کنید توجهی نمی کنند. این اقدام فضای ذهنی را در مورد اینکه مگر مردم باید کاری کنند و مگر مردم می توانند کاری کنند را می شکند، در گذشته مردم در امور محله خیلی بیشتر مشارکت می کنند اما این فرهنگ متروک شده و باید دوباره آن را احیاء کرد. سازمانهای مردم نهاد محله ای باید که در اجرا اقدام و کمک کنند، مشورت دهند ، نظارت کنند و حتی اعتراض کنند و البته باید شیوه اعتراض هدفمند و نتیجه بخش را بیاموزیم. در این اقدام باید افرادی در محله پیشگام شوند ، مهم آغاز کردن و عمل کردن است، آغاز که شود، مردم هم جذب می شوند و دامنه تاثیر بیشتر می شود و به مرور روند اداره شهر بهتر می شود. نیاز به تشکیل CBO هست، برای تشکیل اینها هم حمایت حقوقی نیاز هست و هم ایفای نقش تسهیلگر. افرادی باید پیشگام شوند و از این «شهر ما خانه ما» شروع کنند تا ذهنیتها تغییر کند و جلب مشارکت انجام شود. عمل هست که به فرهنگ تبدیل می شود نه گفتار. برای تشویق به مشارکت در سازمانهای مردم نهاد ابزارهای تشویقی نیز موثر است. الان برای استخدام در خیلی دستگاه ها، عضویت در بسیج در فرم های استخدامی هست و امتیاز دارد ، می توانند دستگاه هایی که بیشتر حوزه فعالیتشان فرهنگی و اجتماعی هست مانند شهرداری، بهزیستی،کارمندان بخش اداری شورای شهر، برای عضویت و فعالیت در سازمانهای مردم نهاد در شرایط استخدامی امتیاز قائل شوند تا این امر تشویق شود. در سیستم اداره شهر نیز باید بسترسازی شود تا مردم بدانند چگونه برای بهبود محله شان می توانند مشارکت کنند و علاوه بر این هم بسترسازی فرهنگی باید انجام شود. نقش اقدام محوری به جای جلسه محوری در شورایاری ها باید پررنگ شود. اعضای شورایاری باید پیشگام اقدامات محلی باشند. تشکل های جوانان در محلات باید تقویت و تسهیل شوند برای دریافت مجوز و فعالیت تا شهروند تربیت کنند. شهروند کسی است که نمی گذارد محله اش کثیف شود. این نمی گذارد یعنی خودش محله را تمیز می کند، برای تغییر قوانین آلوده کننده اقدام می کند، برای اجرای قوانین ضامن پاکی و سلامت نظارت و کمک میکند . باید کمپین های محله ای راه اندازی کرد و تک تک واحدها را به آن جذب کرد اما این کمپینها باید فضایی داشته باشند که اکنون ساختارهای موجود مدیریت محله و شورایاری برایشان گشوده نیست و این فضاها در اختیار افرادی به جز پیشگامان محلی است. مریم محبی ، مدیر عامل کانون زنان حقوقدان سورا است که در استان خراسان رضوی با رویکرد توانمندسازی حقوقی، زمینه فعالیت خود را حقوق زنان می داند و از زمان تأسیس تاکنون توانسته است هم دستاوردهای قابل توجهی داشته باشد و هم رویکرد جدیدی را برای فعالیت مدنی برای زنان بگشاید. وی در گفتگو با اسکان نيوز از تجاربش میگوید. رویکرد سازمان ما که حمایت و توانمندسازی حقوقی زنان را دارد ، همین رویکرد توانمند سازی است برخلاف خیریه ها که یک فاصله ای با جمعیت تحت پوشش و خدمات گیرنده دارند و به دنبال تغییر وضعیت موجود نیستند. توانمندسازی یک اقدام از بیرون نیست بلکه خود زنان باید وارد این فرایند شوند. سازمان مردم نهاد نقش تسهیلگری را فقط در این میان باید داشته باشد. کانون زنان سورا یک تشکل حقوق زنان هست و پروانه خود را از استانداری خراسان رضوی دریافت کرده است و فعلا در سطح استانی فعالیت می کند و متشکل است از جمعی از حقوق دانان و فعالان اجتماعی. کانون زنان سورا چند کارگروه دارد. نخست)کارگروه زنان زندانی است که با شناسایی زنان زندانی، وکلای کارگروه طی 3 سال گذشته هر هفته از بند زندان زنان مشهد بازدید داشته اند که البته همراهی مسئولان زندان بسیار موثر بود و جای تقدیر دارد. به همه زنانی که نیاز به مشاوره حقوقی داشته اند مشاوره حقوقی رایگان ارائه می شود و به تمامی زنان تهیدستی که توانایی انعقاد قرارداد با وکلای دادگستری نداشته اند، به رایگان وکیل گرفته ایم. این وکلا تاکنون 80 زن را از زندان آزاد کرده اند . اقدام دیگر در این راستا تأمین جزای نقدی،تأمین دیه، بدهی های مالی و نظایر آن بوده است. برای مسکن،اشتغال،نگه داری از بچه های زنان نیز حمایت کردیم. دوم)کارگروه حمایت از زنان آسیب دیده را داریم که در آن از زنانی که مورد خشونت خانگی یا خشونت اجتماعی واقع شده اند، حمایت کرده ایم و به آنها کمک حقوقی و در صورت نیاز طرح مساله در رسانه داشته ایم. در این کارگروه بحث مسائل حقوقی تابعیت را در مشهد داریم که زنانی که با اتباع خارجی ازدواج کرده اند و مسائل حقوقی اینها را کمک می نماییم. نشستها و فعالیتهای پژوهشی و آموزشی در حوزه مساله خشونت علیه زنان داریم. طرح دیگری در این راستا داریم که در یک منطقه آموزشی مشهد که از جمعیت تحت آموزش برخی استانها بیشتر است، دختران دوره دوم متوسطه را آموزش حقوقی و آموزش مهارتهای زندگی دادیم. باید نگرشها نسبت به فعالیت سازمانها برای حقوق زنان تغییر کند. اینکه نگاهی باشد که گمان برد فعالیت برای زنان ممکن است «مخل نظم و امنیت اجتماعی» باشد ، مانع است. تا زمانی که مسائل زنان حل نشود، ما شاهد نظم اجتماعی و حل آسیب های اجتماعی نخواهیم بود. وقتی خشونت خانگی وجود دارد، خشونت اجتماعی نیز هست. مساله زنان نیز با توانمندسازی،رفع تبعیض و تبعیض مثبت جهت جبران عقب ماندگی ها و نابرابری ها و اجحافات قابل حل است. کیمیا نوشیروانی از اعضای هیئت مدیره موسسه تهران مطالعات کلانشهر است که چند سال است در حوزه مسائل شهر تهران اعم از مشکلات ساخت و سازها، میراث فرهنگی، معماری تهران و محیط زیست شهری فعالیت میکند و براساس تجربه و روش فعالیت موسسه، به تشریح نقش سازمانهای مردم نهاد برای تاثیرگذاری در تغییر شهر می پردازد. این سازمانهای مردم نهاد مهم ترین نقششان پر کننده هستند، پر کننده خلائی که وجود دارد در جاهایی که خیلی برایش پرداخته نمی شود یا شاید بتوان گفت فاصله بین سیستمها و نهادهای فرادست و توده مردم را اینها پر می کنند و این ارتباط را به وجود می آورند. این سازمانها چون معمولا یک بدنه فرهیخته ای دارند و دلسوز و دغدغه مند هستند و موضوعی که دنبال میکنند به آن علاقه خاص دارند و آن را عاشقانه دنبال می کنند، بنابراین این یک سرمایه انسانی بسیار ارزشمند می شود که در هر جایی نمی توان آن را پیدا کرد. سازمانهای مردم نهاد نسبت به سازمانهای بالادست بیشتر مورد اعتماد و وثوق مردم هستند و مردم با آنها بیشتر تعامل دارند و به همین دلیل می توانند نقش آگاهی دهنده بالایی را ایفا کنند و مردم را مطالبه گر نمایند. سازمانهای مردم نهاد به دلیل دانشی که دارند می توانند با نهادهای بالادست نیز تعامل کنند و آنها را نیز آگاه و همراه کنند. موسسه تهران نخستین تأکید را بر آگاهی رسانی گذاشته است، در واقع با نقد و معرفی نمونه های خوبی که در شهر انجام شده و برعکس یعنی نقد نمونه های نامناسب و آسیب رسان. اقدامات مطالبه گرانه و افشاگرانه در قالب بیانیه نیز از جمله اقدامات موسسه برای تغییر در شهر بوده است. جشن سالانه روز تهران را برای ایجاد امید و انگیزه و مشارکت برگزار میکنیم و از طریق کارگاهها آموزش را دنبال میکنیم و اقداماتی نظیر ساخت فیلم کوتاه. هدفمون جلوگیری از ساخت و سازهای نامناسب، تخریب آثار ارزشمند و پیشگیری از قطع درختان ، مقابله با آلودگی محیط زیست و هوا بوده است. باید سازمانهای بالادستی آگاه شوند که سازمانهای مردم نهاد کمک آنها هستند و نه مقابلشان واین مهم ترین تغییر در موانع فعالیت سازمانهای مردم نهاد است.
منبع : اسکان
دیدگاه تان را بنویسید