ایران و اقتصاد فرغونی !

۵۵آنلاین :

اقتصاد تک محصولی برون زا و درون گرای ایران برای حرکت به نیروی محرکه بیرونی درآمد ارزی حاصل از فروش ثروتها و منابع خام و اولیه محتاج است. حتی آن چه که به عنوان صادرات غیرنفتی مطرح می شود، در اصل از رانت منابع ملی بهره می گیرد و به سرچشمه ثروتهای ملی وصل است.

◽️حتی بخش اعظم صادرات کشاورزی هم به انرژی بسیار ارزان برای بهره برداری بی رویه از دخایر محدود و رو به نابودی آبهای زیرزمینی تکیه دارد، چنان چه ایران دارای کمترین هزینه برداشت آبهای زیرزمینی (Pump Price) در سطح جهان است.

◽️در این اقتصاد ارز خارجی منبع تامین بخش با اهمیتی از کالاهای اساسی و مواد اولیه، واسطه ای و مصرفی مورد نیاز مردم و صنایع داخلی است. اقتصاد ایران قادر به تولید ارز نیست و ارزی هم که عرضه می شود یا مستقیما از فروش منابع خام به دست می آيد یا به واسطه اعطای مجوزها و رانتهای دولت به گروه های منتخب از صادرات منابع خام یا تولید مواد اولیه از آنها حاصل می شود.

◽️بنابراین منشاء تحصیل ارز کار و تلاش جامعه و صادرات کالاها و خدمات کاربر یا دانش بر مانند اکثر اقتصادها نیست.

◽️در اقتصاد تک محصولی ایران، تنها راه حل مرسوم و سهل الوصول جهت رفع کسری بودجه و تنگناهای مالی نرخ ارز است، زیرا با ساز و کار حاکم بر این اقتصاد عامل دیگری در دسترس دولتمردان قرار ندارد.

◽️بنابراین در یک اقتصاد فرغونی،‌ با نادیده گرفتن ریشه ها و عوامل کلیدی، افزایش نرخ ارز و اقلام اساسی به عنوان تنها متغیر کلیدی اقتصادی معرفی می شود. به عبارتی اقتصاد فرغونی به تک متغیر فرغونی وابسته می گردد و افزایش نرخ ارز و تورم به نسخه نجات بخش همه مشکلات تبدیل می گردد.

◽️این نسخه برای گذران روزمره امور دولت و استمرار کسب منافع رانتی ها، همه فشارها را با اعمال مالیات تورمی به عامه مردم منتقل می کند. در این میان به سود بنگاه های دولتی و شبه دولتی و قشر قلیلی از جامعه، بخش خصوصی واقعی و مردم روز به روز نحیف تر و ضعیف تر می شوند.

◽️سیاستگذاری ها به جای کاهش نرخ تورم و پرداختن به ریشه مشکل به درمانی معطوف می شود که اقتصاد را وارد مارپیچ تورمی و دور تسلسل مخرب «افزایش نرخ ارز؛ افزایش نرخ تورم؛ افزایش نرخ ارز» می کند. این موضوع یعنی مالیات تورمی که در اصل فشار آن به اقشار ضعیف و متوسط وارد می شود.

◽️در سناریوی اعمال مالیات تورمی به جای «قطع مخارج غیر حاکمیتی و غیر ضروری دولت»، «قطع و یا حداقل کاهش تدریجی رانت ها» و «اخذ مالیات از ثروتمندان و درآمدهای بالا»، با ایجاد تورم (از طریق بالا بردن بهای اقلام کلیدی، خدمات دولتی و نرخ ارز) همه اینها به عامه مردم منتقل می گردد که پیامدهای آن افزایش فقر و نابرابری ها، تشدید رکود در بخش خصوصی و بیکاری است.

◽️اقتصاد تک محصولی، اقتصادی فرغونی است و فاجعه آمیزتر از آن سیاستگذاری تک متغیره فرغونی است که با تحریف مسیر اصلاح، مانع از نجات اقتصاد کشور می شود.

◽️تا کنون هزاران مرتبه گفته شده و تجربه شده است که راه نجات اقتصاد ایران گذار از یک اقتصاد رانتیر (Rentier State) برون زا و درون گرا و رسیدن به یک اقتصاد درون زا و برون گرای متکی به کار و نوآوری می باشد که از طریق توسعه صنایع و خدمات کاربر و دانش بر قابل دستیابی است.

◽️تنها نسخه نجات بخش تکیه بر نیروی مولد مردم است و نه تمرکز بر یک اقتصاد دولتی-خصولتی-رانتی که با کوچک کردن مستمر سفره مردم می تواند استمرار پیدا کند.

◽️در یک اقتصاد درون گرا اولویت اصلی سرمایه گذاری در نیروی انسانی، دانش و نوآوری است، نه سرمایه گذاری در صنایع و بخش های اقتصادی رانتی و فروش مواد خام و اولیه...آزموده را آزمودن خطا و بارها آزمودن بس فاجعه آمیز است.✍️احسان سلطانی، شرق