«ارج» و «آزمایش»در خاطرات و نوستالژیهایمان
| امیر داداشی: پس از خروج رسمی ال.جی و سامسونگ از بازار ایران، تبلیغات تلویزیونی و سطح شهر پرشده است از آگهی برندهای ایرانی لوازم خانگی. برندهایی که نام بعضی از آنها تا به امروز حتی به گوش شهروندان نرسیده بود، حالا قرار است جای خالی این دو شرکت کرهای را پر کنند. اما بهنظر میرسد بیشتر آنها از این خلأ بیشترین بهره را به نفع خود بردهاند و در نبود رقیب خارجی در اولین اقدام بهطور غیرقانونی قیمت محصولات خود را افزایش دادهاند. گویا این شرکتها بیش از آنکه به فکر مشتریمداری و جهش تولید باشند، در اندیشه سودجویی از انحصار بازار هستند. بررسیها از شرایط بازار لوازم خانگی نشان از افزایش ۶۰ درصدی متوسط قیمت محصولات موجود دارد. فروشندگان بازار و فعالان این صنعت، عدمتخصیص ارز و افزایش قیمت مواد اولیه را اصلیترین عامل افزایش نرخ محصول نهایی میدانند. دبیرکل انجمن لوازم خانگی نیز آب پاکی را روی دست شهروندان ریخته و اعلام کرده با شرایط کنونی انتظار ثبات قیمت در این صنف نداشته باشید. ناظران سازمان حمایت که گویا فرصت کافی برای سرکشی به بازار ندارند و گزارشهای رسانهها و مردم هم به گوششان نمیرسد، به اعترافات مسئولان صنفی لوازم خانگی هم اعتنایی نشان نمیدهند. چنانکه این سازمان اعلام کرده افزایش نامتعارف قیمت در بازار مشاهده نکردهایم. وزارت صمت نیز ضمن غیرقانونیخواندن افزایش قیمتها گزارش سازمان حمایت را تایید و افزوده است که احتمالا تا چند روز آینده مجوز رشد ۲۵ درصدی قیمت لوازم خانگی تایید شود. این شرایط دقیقا مشابه اتفاقاتی است که در بازار خودرو شاهد بودیم، با ادامه این روند شاید سرنوشت بازار خودرو در حوزه لوازم خانگی هم تکرار شود و متقاضیان برای تامین نیاز خود در قرعهکشی شرکتها لوازم خانگی ثبتنام کنند! اینجاست که جای خالی برندهایی نظیر «ارج» و «آزمایش» که روزی در بازارهای بینالمللی میدرخشیدند، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
ایجاد رقابت در بازارهای مختلف و گشایش مرزها بهروی برندهای شناختهشده بینالمللی ازجمله راهکارهایی است که میتواند به رونق تولیدات داخلی، کاهش قیمت و بهبود کیفیت محصولات کمک کند. با حضور برندهای مختلف بینالمللی و فعالیت بخش خصوصی در یک صنعت این مشتریان هستند که حق انتخاب پیدا میکنند و با افزایش رقابتپذیری، برندهای مختلف سعی میکنند با ارائه محصولات باکیفیتتر و ارزانتر گوی سبقت را از رقبای خود بربایند؛ اما ایجاد رقابت را نباید با واگذاری بازار به خارجیها اشتباه گرفت. دقیقا مانند آنچه در بازار لوازم خانگی ایران طی دهههای اخیر شاهد بودیم. در روزهایی که شرکتهایی نظیر ارج و آزمایش حتی در بازارهای بینالمللی خوش میدرخشیدند، حضور ال.جی و سامسونگ و بعضی از شرکتهای آسیای شرقی در ایران اتفاق افتاد. اتفاقی که میتوان آن را شروع واگذاری بازار لوازم خانگی به برندهای کرهای و چینی نامگذاری کرد. در حالی که انتظار میرفت با حضور این رقبای سرسخت خارجی، دولت حمایت بیچون و چرایی از برندهای داخلی داشته باشد، اما سکاندار اقتصاد ایران به سمت برندهای خارجی متمایل شد تا پس از مدت کوتاهی عمر برندهای خارجی به پایان برسد. به همین ترتیب «ارج»، نامی که میشناختیم و به آن اطمینان داشتیم در خاطرات و نوستالژیهایمان جا ماند و «آزمایش» را هم دیگر نمیتوانیم ارج نهیم. در این مدت سامسونگ و ال.جی بودند که بازار لوازم خانگی ایران را به قبضه خود درآوردند و به یکهتاز این بازار تبدیل شدند. با این حال شروع دور جدید تحریمهای آمریکا علیه ایران از سال 97، فصل جدیدی را در تاریخ بازار لوازم خانگی ایران بهوجود آورد. شرکتهای کرهای بهدلیل منافعی که در ارتباط با آمریکا دارند، به یکباره خاک ایران را ترک کردند تا بازار لوازم خانگی ایرانی بماند و شرکتهایی که عمدتا عمر آنها به بیش از 10 سال نمیرسد.
تحریم؛ انحصار و حالا گرانی
با اینکه پس از خروج شرکتهای کرهای از ایران مسئولان وزارت صمت بارها از مدیریت و تنظیم بازار سخن به میان آوردند و اذعان کردند خروج این دو شرکت تاثیر منفی بر بازار نمیگذارد، اما امروز شاهد شرایطی متفاوتتر از آنچه مسئولان اعلام میکردند هستیم. حتی استفاده از برندهای سام و جیپلاس بهجای سامسونگ و ال.جی تا به امروز نتوانسته کمکی به تعدیل بازار کند. شیوع کرونا نیز مزید بر علت شد تا با شروع سال 99 شاهد التهاب جدی در بازار لوازم خانگی باشیم. این امر واردات مواد اولیه را با مشکل جدی مواجه ساخته و با حضور ایران در لیست سیاه FATF انتقال ارز هم بهدرستی صورت نمیگیرد. از اینرو واردکنندگان به ارز مورد نیاز خود دسترسی ندارند و گاهی هم با ارز گران اقدام به واردات میکنند. البته انتقال انحصار بازار از کرهایها به شرکتهای داخلی نیز در افزایش قیمت لوازم خانگی بیتاثیر نیست. شرکتهایی که بارها ثابت کردهاند با انحصاریشدن بازار ظرفیت بالایی در افزایش قیمتها دارند. چنانکه بررسی قیمت کالاهای مختلف در این بازار از ابتدای فروردین تا به امروز نشان میدهد بهطور میانگین محصولات مختلف بین 30 تا 60 درصد گرانتر فروخته میشوند. بهعنوان نمونه یک اجاق گاز ایرانی که اسفندماه دو میلیون و 300 هزار تومان بود، اکنون به سه میلیون و 700 هزار تومان رسیده و یخچال 14 فوت که دو میلیون و 400 هزار تومان قیمت داشت، سه میلیون و 400 هزار تومان عرضه میشود.
قیمت لوازم خانگی چقدر بالا میرود؟
با اینکه انتظار میرود وزارت صمت و سازمان حمایت در هیاهوی کرونا و تحریم، ساماندهی بازارها را در دستور کار قرار دهند و افزایش غیرقانونی قیمتها جلوگیری کنند، اما این دو نهاد بهطور کلی صورت مساله را پاک کرده و گرانی بازار را تکذیب میکنند. در همین زمینه مدیرکل نظارتی سازمان حمایت اعتقاد دارد که امروز افزایش قیمت نامتعارفی در بازار مشاهده نمیشود. فقط محصولات وارداتی قاچاق بهدلیل نداشتن قیمت خاص با قیمتهای متفاوتی عرضه میشود. به گفته جوهریان شرکتهای متقاضی افزایش قیمت کالای خانگی، افزایش 30 تا 35 درصدی را پیشنهاد دادهاند، اما سازمان حمایت در جمعبندیها به افزایش 25 درصدی رسیده و تا هفته آینده قیمت واقعی متناسب اعلام میشود. وزارت صمت نیز به تهدید گرانفروشان اکتفا کرد. مدیرکل لوازم خانگی وزارت صمت با تاکید بر اینکه افزایش قیمت لوازم خانگی در بازار محدود است چون افزایش قیمتی بهصورت جدی نداشتهایم، اعلام کرد که فرایند قیمتگذاریهای رسمی در روزهای آینده تعیین تکلیف میشود. اسماعیل بازارچی، دبیر انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی، توپ را به زمین افرادی مجهولالهویه میاندازد و میگوید: لوازم خانگی داخلی توان رقابت با محصولا خارجی را دارند، اما برخی با سمپاشیهایی که انجام میدهند سعی در بدنامکردن محصولات داخلی را دارند. او بهطور دقیق اشاره نداشت که این «برخی» چه کسانی هستند. با وجود این هشدارها و تهدیدها، اما عباس هاشمی، دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی، تکلیف را یکسره کرد و از مردم خواست انتظار نداشته باشند قیمتها بالا نرود. چراکه با افزایش بالای 100 درصدی قیمت مواد اولیه داخلی و تاخیر دو سه ماهه بانک مرکزی در تخصیص ارز، تورم و افزایش دستمزدها واحدهای تولیدی در زمینه تولید به مشکل خوردهاند. به گفته او تاکنون از طرف انجمن درخواستی برای افزایش قیمت لوازم خانگی ارائه نشده و اسناد نشان میدهد با توجه به افزایش قیمت مواد اولیه شاید حدود 30 تا 35 درصد افزایش قیمت داشته باشیم، اما افزایش قیمت بهطور رسمی فعلا ابلاغ نشده است.
دیدگاه تان را بنویسید