حفره 12 ميليارد دلاري بودجه 99

۵۵آنلاین :

چند روزي بيشتر به زمان تقديم لايحه بودجه 99 باقي نمانده است و زودتر از موعد جزئياتي از جدول‌های کلان اين لايحه که حاوي ميزان درآمدها و هزينه‌هاي سند مالي سال آينده است، روي خروجي رسانه‌ها قرار گرفته است. محمدباقر نوبخت، رئيس سازمان برنامه و بودجه ميزان درآمدهاي نفتي سال آينده را زودتر از زمان ارائه لايحه به مجلس اعلام کرده است. جزئيات لايحه بودجه 99 نشان مي‌دهد، دولت رقم 420 هزار ميليارد تومان براي منابع عمومي در نظر گرفته است. لايحه بودجه 99 در حالي قرار است از پاستور راهي بهارستان شود که رئيس سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده بود، لايحه‌اي با اصلاحات ساختاري و قطع وابستگي بودجه جاري است. اما جزئيات منتشر‌شده بيانگر مسير ديگري است. گرچه به‌دليل تحريم‌ها دولت امسال در خوش‌بينانه‌ترين حالت، توانسته فقط حدود 300هزار بشکه نفت روزانه به فروش برساند اما اين واقعيت باعث نشده است، اعداد و ارقام بودجه‌اي خود را با انطباق بر آن بچيند. مستندات و پيش‌نويس لايحه بودجه 99 نشان مي‌دهد، براي منابع صادرات نفت حدود 10 تا 12ميليارد دلار پيش‌بيني شده که با نرخ تسعير ارز تعادلي بين بازار نيما و بازار آزاد است. اين اعداد را رئيس سازمان برنامه‌و‌بودجه اعلام کرده و گفته است: «حدود 302 هزار ميليارد تومان يارانه آشکار براي سال آينده پيش‌بيني شده است که 186 هزار ميليارد تومان آن به‌صورت نقدي و غيرنقدي ميان خانواده‌ها توزيع مي‌شود». براي تحقق درآمد نفتي 10 تا 12ميليارددلاري دولت، دو سناريو مي‌توان پيش‌بيني کرد؛ اگر دولت در لايحه بودجه 99 قيمت هر بشکه را عددي نزديک به اعداد فروش نفت جهاني اکنون يعني 63 دلار در نظر بگيرد، بايد حدود 500 هزار بشکه در روز به فروش برساند و اگر نرخ 50 تا 54 دلار (اعدادي که از جزئيات لايحه بودجه 99 به‌شکل گمانه‌زني منتشر شده است) را درنظر بگيرد، بايد بين 700 تا 800 هزار بشکه روزانه نفت به فروش برساند. اما درحالي‌که تحقق اين ميزان درآمد نفتي مستلزم برداشتن تحريم‌هاست، در روزهايي که فشارهاي تحريم‌هاي ظالمانه به‌شکل فزاينده‌اي در حال پيش‌رفتن است، چرا دولت در لايحه بودجه خود فروش روزانه 870هزار بشکه نفت را ثبت کرده است؟

چند بشکه نفت مي‌توان فروخت؟

به گزارش «شرق»، بودجه سال آينده با حساسيت‌ها و دغدغه‌هاي متعددي همراه است؛ از يک‌سو اقتصاد تورمي رکودي بخش توليد کشور را کوچک کرده است و از سوي ديگر با وجود تحريم‌ها درآمدهاي ارزي به‌شدت کاهش يافته است. در چنين شرايطي دولت دخل و خرج سال 99 را تنظيم کرده و تا 10 روز ديگر به مجلس مي‌برد. در‌حال‌حاضر مستندات و پيش‌نويس لايحه بودجه 99 که بخشي از آن را «فارس» منتشر کرده است، نشان مي‌دهد منابع قابل تحقق حدود 420 هزار ميليارد تومان در نظر گرفته شده که نسبت به رقم 386 هزار ميليارد تومان تعديل‌شده در شوراي عالي هماهنگي اقتصادي سران قوا 8.7 درصد رشد دارد اما در مقايسه با 448 هزار ميليارد تومان (قانون بودجه سال 98 مصوب در مجلس شوراي اسلامي) با کاهش شش درصدي همراه است.

اين منابع شامل چند نوع درآمد مي‌شود:

درآمدها (ماليات، گمرک و ساير): برآوردهاي اوليه و مقدماتي نشان‌دهنده تخمين 246 هزار ميليارد تومان است که نشان‌دهنده رشد 24 درصدي است.ماليات: پيش‌بيني‌ها نشان مي‌دهد براي سال بعد رشد حدود 30 درصدي براي ماليات متصور است يعني درآمد اين بخش 165 هزار ميليارد تومان خواهد بود.درآمد گمرک: از 16 هزار ميليارد تومان سال جاري به 38 هزار ميليارد تومان با رشد 139 درصدي مي‌رسد.ساير درآمدها (درآمد دستگاه‌ها، سود سهام شرکت‌ها و ساير): اين بخش درآمدي احتمالا با کاهش و يا منابع سر به سر مانند سال جاري در نظر گرفته مي‌شود. اکنون مقدمات اوليه کار رقم 48 هزار ميليارد تومان با افت 13 درصدي نسبت به امسال تعيين شده است.واگذاري دارايي‌هاي سرمايه‌اي (صادرات نفت، فروش اموال و واگذاري طرح‌ها): در جريان جلسات کارشناسي و مقدماتي آمارها گوياي در‌نظر‌گرفتن رقم 120 هزار ميليارد تومان براي اين بخش است که نسبت به سال جاري صد درصد رشد دارد.منابع صادرات نفت: آنچه تاکنون تعيين شده 115 هزار ميليارد تومان است که با نرخ تسعير ارز تعادلي بين بازار نيما و بازار آزاد است. براي تحقق اين درآمد بايد بين 700 تا 800 هزار بشکه در روز نفت به نرخ 50 دلار به فروش برسد. بخشي از اين اعداد و ارقام را رئيس سازمان برنامه‌و‌بودجه نيز تأييد کرده است. محمد‌باقر نوبخت گفته است: «درآمد سالانه کشور از فروش نفت حدود 10 تا 12 ميليارد دلار در سال جاري و آينده پيش‌بيني شده است» که با اين احتساب، دولت بايد ارقامي بيشتر از 300 هزار بشکه روزانه امسال، به فروش برساند. بر اساس پيشنهاد دولت براي اصلاح قانون بودجه 98 که در جلسه شوراي عالي هماهنگي سران قوا در اوايل سال 98 به تصويب رسيد، ميزان درآمدهاي نفتي شامل صادرات نفت خام و ميعانات گازي، صادرات گاز و فروش خوراک پتروشيمي از 158 هزار ميليارد تومان به حدود 61 هزار ميليارد تومان کاهش يافت.

نفت از بودجه حذف نشد

مطابق با اين برآورد انجام‌شده و برخلاف اظهارات مکرر رئيس سازمان برنامه‌و‌بودجه، درآمدهاي نفتي از بودجه جاري نه‌تنها در سال آينده حذف نخواهد شد، بلکه در حالي که امسال دولت بيشتر از 300 هزار بشکه نفت در روز نتوانسته به فروش برساند، پيش‌بيني کرده سال آينده در ارقام بالاتر از اين نفت به فروش برسد. در‌صورتي‌که اين رقم نهايي شود، با توجه به عملکرد صادرات نفت در سال جاري، صرفا براي ترازکردن بودجه و پنهان نگه‌داشتن کسري بودجه خواهد بود.

همچنان که جمشيد پژويان، کارشناس اقتصادي، درباره چرايي ثبت درآمد نفتي که تحقق آن دور از ذهن است، مي‌گويد: در شرايط کنوني و با وجود تحريم‌ها، تحقق چنين رقمي احتمال کمي دارد؛ مگر اينکه دولت پيش‌بيني کرده باشد تحريم‌ها برداشته شود. اين هم يک‌ پيش‌بيني سياسي است و نمي‌توان معادلات اقتصادي را بر پايه آن تنظيم کرد. با توجه به شرايط ديپلماتيک و فضاي سياسي بين‌المللي حاکم، به ‌نظر مي‌رسد دولت بيشتر از آنکه اميدي به برداشتن تحريم‌ها داشته باشد، اين رقم را در بودجه ديده که بتواند هزينه‌هاي خود را بر مبناي آن توجيه کند.

همچنين دولت در لايحه بودجه سال آينده، افزايش 139درصدي براي درآمدهاي گمرکي در نظر گرفته که با وجود تحريم‌ها، کمي عجيب به نظر مي‌رسد. پژويان در‌اين‌باره توضيح داد: زماني که درآمدهاي ارزي کشور محدود و کمتر شده، چطور مي‌توانيم اين‌قدر واردات داشته باشيم که درآمد از آن کسب کنيم. ما جزء بالاترين نرخ‌هاي گمرک هستيم و افزايش بيشتر از آن، براي واردات ضروري مشکل به وجود مي‌آورد. بنابراين از اين مسير هم نمي‌توان به درآمدهاي گمرکي افزود. او ادامه داد: دولت از حدود شش سال پيش در درآمدهاي مالياتي خود ماليات بر ارزش افزوده را لحاظ کرده که البته اصلا با معناي جهاني آن همخواني ندارد و در واقع ماليات بر مصرف است. از اين طريق، به صورتي ناعادلانه درآمد درخور توجهي را کسب مي‌کند و منابع حاصل از آن را وارد بودجه مي‌کند. ممکن است سر هر کوچه يک مأمور مالياتي گذاشته شود و به‌زور از مصرف هر کالايي آن‌هم با هر ميزان درآمدي، ماليات گرفته شود. امروز ماليات را گروه متوسط و متوسط به پايين مي‌پردازند که صدايي هم ندارند و کساني که بيشترين حجم فعاليت اقتصادي و به تبع آن حداکثر سود اقتصادي را مي‌برند، حتي مشمول ماليات هم نيستند.پژويان تأکيد کرد: بزرگ‌نمايي درآمد مالياتي و نفتي براي اين است که تعادل بين هزينه و درآمدها را نشان دهد و در طول سال از راه‌هاي مختلفي مثل قرضه و چاپ اسکناس، درآمدهاي غيرواقعي خود را پوشش دهد.