ارسال به دیگران پرینت

چگونه اطلاعات بازار را به ثروت تبدیل می کنیم؟

| یکی از مدیران جوان ایران است که در حوزه تجارت الکترونیک فعال است و توانسته در کمتر از سه سال بامیلو و مجموعه ای از شرکت های موفق در حوزه تجارت الکترونیک مثل اسنپ و زودفود را به موفق‌ترین مدل های موجود در بازار آنلاین ایران تبدیل کند.

چگونه اطلاعات بازار را به ثروت تبدیل می کنیم؟

۵۵آنلاین :

یکی از مدیران جوان ایران است که در حوزه تجارت الکترونیک فعال است و توانسته در کمتر از سه سال بامیلو و مجموعه­ای از شرکت­های موفق در حوزه تجارت الکترونیک مثل اسنپ و زودفود را به موفق‌ترین مدل­های موجود در بازار آنلاین ایران تبدیل کند. رامتین منزهیان با پشتوانه علمی و تجربه بین‌المللی خود ایده­های جالبی در تجارت الکترونیک به عنوان منبعی از اطلاعات ارزشمند در حیطه بازار دارد و معتقد است، آنچه تجارت الکترونیک در اختیار علم اقتصاد می­گذارد اطلاعاتی دقیق از بازار و شیوه رفتار فروشندگان و خریداران است. این دانش منبعی برای تغییر و طراحی بازار و ایجاد فضایی پویا و مثبت در حوزه اقتصاد خرد خواهد بود. اطلاعات دقیق درباره رفتار بازیگران اصلی بازار خرد همواره از دید تحلیلگران غایب بوده، چرا که دستیابی به آن همیشه گران و زمان بر بوده ولی تجارت الکترونیک اطلاعات کاملی را در اختیار تحلیلگران قرار می­دهد تا بتوانند پیش بینی و طراحی بهتری برای رشد اقتصادی در بازار فراهم کنند. رامتین منزهیان، دکترای امور مالی را از دانشگاه کلن آلمان اخذ کرده و در حوزه طراحی بازار سرمایه نیز تجربه همکاری با موسسات سرمایه گذاری و بانک­هایی چون رویال بانک اسکاتلند Boston Consulting Group (BCG)، (RSB)، بانک سرمایه گذاری بین‌المللی لازارد (Lazard) و شرکت KPMG را دارد. با این که موسس و رئیس هیات مدیره بامیلو است درباره طراحی بازار و خرده فروشی آنلاین ایران و تحولی که می­تواند در اقتصاد ایران رقم بزند به گفت و گو نشسته­ایم.

  • در حال حاضر شاهدیم تغییر و تحولات در عرصه فناوری و شبکه­های اجتماعی زمین بازی متخصصان اقتصاد خرد را در جهان بسیار بزرگ تر از قبل کرده است. این متخصصان با اقبال بیشتری رو به رو شده­اند. استادان برجسته اقتصاد خرد مانند هال واریان و سوزان آتی برای تحلیل کلان داده­ها به غول­های فناوری مانند گوگل و مایکروسافت مشاوره فنی می­دهند و شاید بخشی از رشد سریع این استارت آپ­ها مرهون تلاش­های متخصصان خرد در طراحی بازارها در فضای آنلاین باشد. با توجه به این امر، دانش اقتصاد خرد چقدر مورد توجه در فضای تجارت الکترونیک به ویژه برای استارت آپ­های ایرانی در جهت طراحی بازار قرار دارد؟

همه واحدهای اقتصادی که مبتنی بر دانش پایه گذاری شده­اند از نظریات و تحلیل­های اقتصاد خرد که بیشتر به رفتار متقاضیان و عرضه‌کنندگان و به طور کلی بازیگران اصلی بازار می­پردازند تاثیر گرفته­اند و براساس داده­ها و تحلیل­های موجود یا پژوهش شده در این بخش مدل کسب و کار خود را طراحی می­کنند. تجارت الکترونیک به عنوان یک صنعت تازه فرصت­های جدیدی را برای مردم و هم برای اقتصاددانان حوزه خرد فراهم کرده است. چرا که برعکس بازار سنتی یا آفلاین، در تجارت الکترونیک کوچک ترین کنش و واکنش در بازار ثبت می­شود و به راحتی قابل تحلیل است. جالب است بدانید تمام درآمدزایی گوگل از فرآیند حراج حاصل می­شود. حتی عرضه اولیه سهام (IPO) همه به شکل حراج اجرا می­شود. در شرکت­های حوزه فناوری اطلاعات رفتار مشتریان ذخیره می­شود، اما جمع آوری و ذخیره اطلاعات بدون داشتن تلقی و تفسیری درست و صحیح هیچ ارزشی ندارد و هیچ ارزشی هم برای هیچ شرکتی اینجا نمی­کند. به عنوان مثال دو گوگل نزدیک به هزار تحلیلگر در حال فعالیت برای پیش بینی فروش و رفتار مشتریان هستند. سوال اصلی در شرکت­های فناوری این است: چطور می­توانم از منابعم استفاده کنم؟

به 20 سال قبل نگاه کنید؛ هر مقاله­ای در پایان خود هشدار درباره کپی رایت داشت. حالا هر مقاله و محتوایی دارای لینک «ارسال به دوستانتان» است. حال سوال این است که چطور می­توانید از سرمایه­ها و دارایی­هایتان استفاده کنید تا بیشترین ارزش را به دست آورید. شرکت­های فناوری در تلاش هستند تا این توانایی را داشته باشند که توجه افراد مناسب را در زمان مناسب به دست بیاورند. این یک سرمایه خیلی ارزشمند است و گوگل به خوبی در این زمینه موفق بوده و استاد شده است. آنها در واقع کل تجارت خود را حول همین محور شکل داده­اند. چون آنها زمانی توجه ما را به چیزی جلب می­کنند که در حال جست و جوی همان چیز هستیم.

در مدل بازار محور که ما با دنبال کسب درآمد به وسیله فروختن کالایی فیزیکی هستیم هم با سوال­های مشابهی مواجه می­شویم. یک اقتصاددانان خبره این توانایی را دارد که درباره سوال­هایی امروز تحقیق کند که مدیران فروش و بازاریاب­ها فردا با آنها مواجه خواهند شد. خرید کالاها تبدیل به یک چرخه 24 ساعت در هفت روز هفته شده است و این چالش به وجود آمده که به هر مشتری سرویس درست در زمان مناسب ارائه شود. در بازار امروز فهمیدن دینامیک قیمت درباره هر توزیع کننده حیاتی است. تنها تطبیق قیمت درست بین توزیع کننده و مشتری است که به یک تراکنش موفق منجر خواهد شد. در بامیلو تنها یک گروه پنج نفره به صورت روزانه درباره قیمت مناسب که شامل حق کمیسیون بهینه هم هست، تحقیق می­کنند. این تیم در حال همکاری نزدیک با مهندسان کامپیوتری و فناوری اطلاعات، محققان و اقتصاددان­ها برای طراحی و اجرای تحقیقات، ساخت مدل­های اقتصاد سنجی، تحقیق درباره الگوریتم­های جدید و پیدا کردن راه­های جدید برای فهم دینامیک قیمت و بهبود تجربه مشتریان هستند.

  • در طراحی بازار در فضای آنلاین برای راه اندازی کسب و کار چه عناصری باید در نظر گرفته شود؟ جایگاه عناصری مثل جامعه شناسی، رفتار شناسی و اقتصاد در این حوزه چیست؟

طراحی بازار در فضای آنلاین یک فرآیند چند وجهی است. در این فرآیند بازیگران مختلفی چون تامین کنندگان کالا یا خدمات، توزیع کنندگان، و مصرف کنندگان حضور دارند و تجارت الکترونیک در اصل وظیفه‌اش طراحی هوشمندانه برای ارتباط موثر بین این عناصر است. قطعاً شناخت رفتار هر یک از این بازیگران کمک می­کند تا بتوان اکوسیستم هوشمندان و کارآمدتری طراحی کرد. یکی از اقداماتی که سعی کرده­ایم در بامیلو اجرا کنیم، ایجاد اکوسیستمی است تا همه عناصر موثر در بازار یعنی توزیع کننده و مصرف کننده بتوانند از طریق یک بستر هوشمند با هم ارتباط برقرار کنند. در این اکوسیستم، توزیع کننده کالا، از واکنش مصرف کننده در مورد کالاهای خود مطلع می­شود و بامیلو به عنوان یک پلت فورم (زیرساخت) هوشمند سلایق مصرف کننده را رصد می­کند و نتیجه ایجاد یک پل ارتباطی است که اطلاعاتی جامع را در اختیار هر کدام از بازیگران قرار می­دهد.

تجارت الکترونیک به عنوان بازاری نوظهور و توسعه یافته دارای طیفی گسترده و متنوع از مشتریان است. هر مشتریانی که به کالاهای با کیفیت علاقه‌مند هستند و هم مشتریانی که به دنبال قیمت مناسب می­گردند. اگر کسب و کارهای ایرانی با واقع بینی به این پتانسیل نهفته در بازار آنلاین توجه کنند و براساس این پتانسیل با واقع بینی به این پتانسیل نهفته در بازار آنلاین توجه کنند و براساس این پتانسیل به طراحی بازار بپردازند فرصت بزرگی برای ارائه خدمات به هر دو طیف از این مشتریان خواهند داشت. از طرف دیگر این زمینه برای همه شرکت­های بزرگ و کوچک فراهم می­شود تا بتوانند از مزایای تجارت الکترونیک برخوردار شوند و به میلیون­ها مشتری آماده در فضای آنلاین دسترسی پیدا کنند، بدون اینکه لازم باشد سرمایه گذاری بزرگی انجام دهند. به همین جهت ما باور داریم بهترین روش تجارت الکترونیک ایجاد بستری مناسب برای همه شرکت­هاست تا بتوانند در فضای آنلاین خرید و فروش کنند. البته به این نکته باید توجه داشته باشید که اجرای شیوه­های سنتی تنها به شکل آنلاین، تجارت الکترونیک نیست. باید یک اکوسیستم شکل بگیرد که تامین‌کنندگان و تولید‌کنندگان کالا و خدمات را برای پیوستن به دنیای مجازی تشویق کند و از طرف دیگر جذابیت کافی برای مشتریان با هر ویژگی و سلیقه را ایجاد کند. به این نکته هم توجه کنید؛ برای فعالیت در فضای آنلاین مهم نیست شرکت­ها در چه اندازه­ای فعال می­کنند. فرقی ندارد کسب و کار نوپا یا اینکه شرکت­های بزرگ و مطرحی باشند، همه می­توانند به سهم خود از طریق یک اکوسیستم هوشمند تجارت کنند و سود ببرند، بنابراین شرکت استارت آپی که در این زمینه می­خواهد موفق شود باید بتواند اکوسیستم هوشمندی را طراحی کن که باعث کسب منفعت تمامی عوامل بازار یعنی تامین کنندگان کالا و خدمات و مشتریان شود. در اینجا که منفعت شخصی به منفعت جمعی تبدیل می­شود، بخشی از این فرآیند که می­تواند به تجارت الکترونیک به عنوان یک صنعت نوپا کمک کند، موضوعاتی چون رفتارشناسی مصرف‌کنندگان و شناخت بازار است تا بتوانند این دو طیف را به هم متصل کنند و در نهایت با تامین منافع آنها رشد کنند.

  • با این اوصاف چقدر استارت آپ­های ایرانی مطابق با الگوهای رایج در جهان در فضای آنلاین به طراحی بازار می­پردازند؟

قبل از اینکه به این پرسش پاسخ دهم اجازه بدهید به این نکته اشاره کنم. در سال 1990 سه شرکت بزرگ خودروسازی فیات، فورد و جنرال موتورز به بیش از یک میلیون کارمند بیش از 250 میلیون دلار درآمد داشتند و بازار سرمایه­ای با حجم 36 میلیارد دلار را در اختیار داشتند. اما در سال 2014 سه شرکت اصلی سیلیکون ولی تنها با 137 هزار نیروی انسانی بیش از 247 میلیارد دلار درآمد دارند و بازار سرمایه­ای با حجم یک تریلیون دلار را در اختیار گرفته­اند. این مقایسه نشان می­دهد زمین بازی در دنیای امروز تغییر کرده است و از شرکت عظیم الجثه و با دارایی­های فراوان به سمت شرکت­های کوچک با دارایی­های کمتر حرکت کرده است. ویژگی­هایی چون چابک بودن، محدودیت ناپذیری و رشد سریع بدون آنکه به حجم بزرگی از سرمایه نیاز باشد تا به شرکت بزرگی در جهان تبدیل شوی باعث شده همه شرکت­ها در آینده ناگزیر باشند به فضای آنلاین ورود پیدا کنند. خوشبختانه این موضوع در ایران با توجه به رشد شرکت­های استارت آپی مورد توجه قرار گرفته است. مسیر بازار و رفتار مشتریان تغییر کرده است و شاهد تحولات در این عرصه و حرکت عمومی به سمت فضای آنلاین هستیم. ما در چنین فضایی قرار گرفته­ایم و نیاز نیست حرکت خارق العاده ای در این عرصه انجام دهیم بلکه تنها باید بازارهایی طراحی شوند که دائما در حال پاسخگویی به نیاز مشتریان در این عرصه باشند. جالب است بدانید در ایران بیشترین فروش آنلاین از طریق اینستاگرام انجام می­گیرد. اینکه چقدر استارت آپ­های ایرانی از مدل­های رایج در جهان برای طراحی بازار استفاده می­کنند باید بگویم بسیاری از مدل­ها از الگوهای موفق در جهان برای طراحی بازار استفاده می­کنند باید بگویم بسیاری از مدل­ها از الگوهای موفق جهانی کپی برداری می­شود. فروشگاه­های آنلاین، ارائه خدمات در زمینه غذا یا هتل یا درخواست خودرو هریک به نوعی از مدل­های موفق جهانی کپی برداری شده­اند اما مهم این است که این الگوها با توجه به نیاز بازار ایران اجرایی شوند. اینکه این مدل­های کپی برداری هستند مساله عجیب و غریبی نیست. در تمام دنیا هزاران کسب و کار آنلاین وجود دارند که هر یک از نمونه­هایی موافق جهان کپی برداری می­شوند اما در صورتی موفق خواهند بود که مطابق با نیاز مصرف کننده و تامین کننده کالا طراحی شوند.

  • پس شما معتقدید موفقیت در راه اندازی کسب و کارهای هوشمند به ایده نو داشتن بستگی ندارند بلکه در گرو شناخت از بازاری که آن استارت آپ می­خواهد واردش شود و چگونگی اجرای آن است؟

هیچ یک از استارت آپ­های ایرانی در مرحله­ای قرار نگرفته­اند که ایده­های نو و خلاقانه را به مرحله تولید برسانند بلکه همان طور که گفتم عمدتاً از نمونه­های موفق جهانی این ایده­ها الگوبرداری می­شوند. حتی در کشوری مانند آلمان نیز استارت آپ­ها دنبال تولید ایده و اجرای آن نیستند بلکه هدف اجرای موفق الگوهای رایج جهانی است. البته به خاطر این مثال کشور آلمان را می­زنم که سال­ها در فضای اقتصاد و دانشگاهی این کشور فعالیت کرده­ام. عمدتاً سرمایه گذاری در حوزه ایده­های خلاقانه و تبدیل آن به کسب و کار هوشمند در آمریکا صورت می­گیرد. چرا که این نوع سرمایه گذاری­ها در این کشور نهادینه شده است و هر سال سرمایه کلانی در «سیلیکون ولی» صرف اجرایی شدن ایده­های خلاقانه می­شود. اجرایی کردن ایده­های خلاقانه به سرمایه بسیار عظیمی نیاز دارد که از توان بسیاری از کشورها خارج است. مساله مهم اجرای الگوهای موفق جهانی در بازارهای دیگر دنیاست. کاری که اکنون استارت آپ­های ایرانی انجام می­دهند و کسب و کار هوشمند راه می­اندازند، ولی تنها تعداد محدودی از آنها موفق هستند. چرا که شناخت لازم از بازار ایران را به دست آورده­اند و توانسته­اند اکوسیستمی هوشمند راه اندازی کنند تا به نیازهای مصرف کنندگان در فضای آنلاین پاسخ دهند.

  • با توجه به اینکه در جهان استارت آپ­ها در دنیا حجم انبوهی کلان داده در شبکه­های اجتماعی وجود دارد که با تجزیه و تحلیل آنها با روش­هایی مانند یادگیری ماشین، اطلاعات مورد نیاز درباره بازارها و ترجیحات ذهنی مردم به دست می­آید. اسارت آپ­های ایرانی چقدر از این موضوع بهره می­گیرند و در مدل نویسی از دانش متخصصان اقتصاد خرد استفاده می­کنند؟

با توجه به تغییراتی که در سبک زندگی جامعه ایران در حال رخ دادن است و هر روز بر تعداد افرادی که از فضای آنلاین استفاده می­کنند برای تامین نیازهایشان افزوده می­شود. قطعاً ما در زمینه­ای که فعالیت می­کنیم باید از دانش اقتصاد خرد استفاده کنیم تا بتوانیم با توجه به نیازها و سلایقی که مشتریان دارند، پاسخگو باشیم. اما در مورد اینکه آیا در طراحی بامیلو برای ورود به بازار ایران اطلاعات خاصی جمع آوری کرده بودیم باید بگویم، ما دائما بر اساس اطلاعاتی که در فضای آنلاین وجود دارد در حال برنامه ریزی هستیم. جالب است بدانید در ایران عمده خریدهای اینترنتی از ساعت 9 شب به بعد انجام می­شود. عموماً افراد پس از انجام کارهای روزانه وقتی به سراغ اینترنت می­آیند تا اوقات فراغت خود را بگذارنند در همان زمان نیز تصمیم می­گیرند کالاهای مورد نیازشان را خریداری کنند چون طی روز این فرصت را نداشتند یا در همان ساعات با مشاهده کالایی از طریق تبلیغ تلویزیون یا شبکه­های اجتماعی چون اینستاگرام آن کالا را سفارش می­دهند. چنین امکانی در بازار آفلاین وجود ندارد اما استارت آپ­ها با توجه به اینکه به طور آنلاین با حجم انبوهی از داده­ها مواجه هستند می­توانند از این اطلاعات در جهت برنامه ریزی و توسعه فعالیت­هایشان استفده کنند. به طور مثال در حال حاضر حدود 100 هزار نفر در ایران اپلیکیشن موبایل بامیلو را نصب کرده­اند. ما از طریق این اپلیکیشن می­توانیم رصد کنیم بیشترین نیاز مصرف کنندگان در چه زمینه­هایی قرار دارد و تمایل دارند چه کالاهایی را از طریق اینترنت خریداری کنند. بر مبنای این اطلاعات ما توسعه و طراحی بازارمان را انجام می­دهیم. به عبارت دیگر ما با دسته بندی اطلاعات در فضای آنلاین برنامه ریزی برای توسعه و ورود به بازارهای جدید را انجام می­دهیم.

  • شرکت­های استارت آپ بزرگ دنیا عموماً در طراحی بازار براساس نظریه بازی، مکانیسم­های حراج با یک سیستم برنامه ریزی شده هدفمند در جهت جذب طیف وسیع مخاطب هستند. به نظر می­رسد استارت آپ­های ایرانی به این مساله توجه چندانی ندارند. البته در بازار آنلاین ایران حراج­های اینترنتی نیز عموماً با اقبال مشتریان مواجه نمی­شوند چون در بازار سنتی یا آفلاین ما این گونه نهادینه شده که حراج برای جنس­های بنجل و مشکل دار گذاشته می­شود. علت چیست؟ چگونه می­توان الگوهی موفق حراج بازارهای آنلاین جهانی را در بازار آنلاین ایران اجرایی کرد؟

خرید آنلاین این فرصت را در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می­دهد تا درباره محصولات اطلاعات کاملی را به دست بیاورند و از طریق این اطلاعات قبل از مراجعه به فروشگاه درباره کالای مورد نظرشان تصمیم بگیرند. اطلاعات موجود در فضای دیجیتال حتی بر رفتار مصرف‌کنندگان در فضای آفلاین هم تاثیر می­گذارد. به ویژه در مورد مصرف‌کنندگان لوازم الکترونیکی در ایران بسیاری از خریداران لوازم الکترونیکی پیش از خرید از فروشگاه­های آفلاین، اطلاعات مربوط به کالا را در فضای اینترنت جست و چو کرده­اند. یکی از دستاوردهای مثبت کمپین­ها و فروش­های بزرگ مثل «حراجمعه» گردآوری اطلاعات جامعی درباره خریداران است. اطلاعاتی که باعث می­شود بازدید کنندگان را به خریدار واقعی تبدیل کند. فروشگاه­های آنلاین با ارائه قیمت­های مناسب تر از بازار سنتی می­توانند خریداران بیشتری را به سمت خود جلب کنند و سهم بازار آنلاین را افزایش دهند.

شاید یکی از دلایلی که ما سال گذشته در بامیلو برای اولین بار حراج بزرگ اینترنتی را در بلک فرایدی برگزار کردیم همین افزایش سهم بازار بود. هدف ما این بود از روش­های شناخته شده دنیا در جهت فراگیر کردن خریدهای اینترنتی استفاده کنیم و نشان دهیم در بازار آنلاین ایران نیز می­توان با طراحی حراج، فروش فوق العاده داشت. بلک فرایدی یا همان «حراجمعه» ایرانی، روزی جذاب برای فروشندگان و مشتریان اینترنتی است. مشتریان می­توانند در این روز کالاهای مورد نیاز خود را با قیمت ارزان و استثنایی بفروشند. فروشندگان نیز می­توانند با افزایش حجم فروش خود سود کنند. مثلاً اگر یک فروشنده روزانه یک میلیون تومان فروش داشت در حراجمعه می­تواند 30 میلیون توان در یک روز فروش داشته باشد. از طرف دیگر این سیستم برای فروشگاه­های آنلاین از جمله بامیلو سودمند است. چرا که خریداران جدیدی را به فضای آنلاین معرفی می­کند. چنین حراج بزرگی در سال کمک می­کند بازار آنلاین رشد چند برابری پیداکند. بامیلو برای اولین بار سال گذشته این حراج را همزمان با بلک فرایدی انجام داد امیدواریم مسیری ایجاد شود تا دیگران نیز با برگزاری چنین حراج­هایی سهم بازار خرده فروشی آنلاین ایران را به شکل چشمگیری افزایش دهند.

  • در حال حاضر سهم خرده فروشی آنلاین در بازار ایران چقدر است؟

سهم فروش آنلاین در ایران همچنان کمتر از یک درصد است. جالب اینجاست که حجم قابل توجه خرده فروشی آنلاین از طریق اینستاگرام انجام می­شود.

  • با توجه به اینکه فضای آنلاین ایران سهم کمی در بازار خرده فروشی دارد چگونه می­توان یک فروشگاه اینترنتی موفق را ایجاد کرد؟

بازار آنلاین ایران پتانسیل رشد بسیاری دارد. آمارها نشان می­دهد در ایران روزانه حدود 35 میلیون نفر از طریق تلفن همراه هوشمند با اینترنت کار می­کنند. این در حالی است که در خیلی از کشورهای دنیا تعداد افرادی که از اسمارت فون استفاده می­کنند، بسیار کمتر از ایران است. به همین جهت ما با توجه به نیازهای بازار ایران به این نتیجه رسیدیم باید یک اکوسیستم هوشمند طراحی کنیم تا به نیازهایی که طیفه­های مختلف در این عرصه به آن نیاز دارند پاسخ هند. با همین هدف بود که در ایران شرکت MTN آفریقای جنوبی با راه اندازی هلدینگ اینترنتی ایران، سرمایه گذاری بر کسب و کارهای اینترنتی از طریق پلت فورم آغاز کرد. این گروه شامل پنج شرکت اینترنتی «بامیلو»، درخواست خودرو «اسنپ»، سایت سفارش غذا «زودفود»، سایت خرید و فروش و اجراه مسکن «اسکانو» و سایت رزور هتل «پین تا پین» هستند. کسب و کارهایی که متقاضیان کالا و خدمات را به ارائه کننده آن کالاها و خدمات متل می­کند. این نوع استارت آپ­ها که با مدل کسب و کار Market Place فعالیت می­کنند، الگوبرداری شده از مدل­های موفق جهانی هستند. این شرکت­ها فضا و زیرساخت را برای تامین کنندگان کالا و خدمات فراهم می­کنند و آنها را به مشتریانشان متصل می­کند تا از این طریق سود کسب کنند. در ایران تا قبل از بامیلو روی مدل Market Place سرمایه گذاری نشده بود اما توجه به رشد سریعی که تاکنون شرکت­هایی چون بامیلو اسنپ به دست آورده­اند توجه عمومی در فضای آنلاین به سمت این مدل کسب و کار جلب شده است.

  • بازار آنلاین ایران چقدر پتانسیل رشد دارد؟

پیش بینی ما این است که با توجه به رشد خیره کننده که در زمینه فروش آنلاین در ایران رخ داده است به ویژه در یک سال گذشته عموم جامعه ایران به سمت خرید از فضای آنلاین حرکت کنند، به نظر می­رسد تا دو سال آینده سهم خرده فروشی آنلاین نزدیک به سه درصد در بازار برسد. در مقایسه با ترکیه که پس از 10 سال سرمایه گذاری در این عرصه حدود 5/2 درصد فروش آنلاین را در بازارش در اختیار دارد ما چندان عقب نیستیم و قطعاً با توجه به سرمایه گذاری­های اخیر تا دو سال آینده سهم درصدی به سه درصد خواهد رسید.

  • جایگاه دولت در زمینه توسعه تجارت الکترونیک و استارت آپ­ها در ایران چیست؟ در این حوزه از دولت چه انتظاراتی وجود دارد؟

نقش اصلی دولت در عرصه تجارت الکترونیک تامین زیرساخت و برداشتن محدودیت­هاست. خوشبختانه در حال حاضر دسترسی عمومی به اینترنت پرسرعت 3G و 4G به رشد تجارت الکترونیک در ایران کمک بسیاری کرده است. رشدی که در حال حاضر در این عرصه به دست آمده در دو سال اخیر بوده است که اینترنت پرسرعت فراگیر شده است. دولت در زمینه توسعه اینترنت سریع نقش مهمی دارد. از طرف دیگر دولت با برداشتن محدودیت می­تواند کمک کند تا استارت آپ­ها با هزینه کمتری در این عرصه فعالیت کنند. ما از دولت انتظار نداریم که حمایت مالی از استارت آپ­ها انجام دهد اما می­تواند محدودیتی چون پرداخت مالیات را برای استارت آپ­ها و سرمایه گذاران این حوزه بردارد. البته برداشتن مالیات فقط برای زمانی باشد که استارت آپ­ها نوپا هستند. هر زمان که استارت آپی به سود قابل توجه رسید آن وقت دولت می­تواند به تناسب آن مالیات دریافت کند. در حال حاضر با توجهبه اینکه شرکت­های استارت آپ در مرحله نخست هستند و به مرحله سوددهی نرسیده­اند عدم پرداخت مالیات باعث می­شود حداقل سرمایه گذران بیشتری جذب این حوزه شوند و انگیزه برای سرمایه گذاری داشته باشند. از طرف دیگر یکی از مشکلات استارت آپ­ها کمبود فضا برای فعالیت آنهاست. درست است که پارک­های علم و فناوری در ایران راه اندازی شده­اند اما هر استارت آپی نمی­تواند وارد این فضا شود چرا که سرمایه لازم را ندارد. به طور مثال هر استارت آپی این تون را ندارد به پارک علم و فناوری پردیس برود. دولت باید در این زمینه این مکان را فراهم کند تا همه استارت آپ­ها بتوانند از چنین امکاناتی برخوردار شوند به ویژه استارت آپ­های نوپا که سرمایه گذار ندارند. چرا که جذب سرمایه گذار برای استارت آپ­های نوپا به راحتی اتفاق نمی­افتد. باید در تمام شهرهای ایران چنین امکاناتی به استارت آپ­ داده شود و این نوع امکانات نباید تنها محدود به تهران یا چند کلانشهر معدود ایران باشد. نقش اثر گذار دیگری که دولت در این عرصه دارد پیوند دانشگاه به شرکت­های استارت آپ­ی است. درست است که دانشگاه­های بزرگ ایران مثل صنعتی شریف در زمینه تجارت الکترونیک دانشجویان خوبی پرورش داده است اما این دانشجویان پس از پایان دوران تحصیلشان عمدتاً از ایران مهاجرت می­کنند. اما اگر دولت بستر لازم در این زمینه را فراهم کند و از دانشگاه­ها حمایت کند تا با دانشگاه­های خارجی پروژه­های مشترک انجام دهند و دانشجویان توانمند در این عرصه به سمت شرکت­های داخلی سوق پیدا کنند، شاهد رشد چشمگیری در این عرصه خواهیم بود. یکی دیگر از حمایت­های دولتی در این عرصه بستر سازی برای ورود افراد متخصص از شرکت­های موفق بین‌المللی در این حوزه به بازار ایران است. اگر ما بتوانیم از تجربه شرکت­های خارجی و به کارگیری متخصصان مطرح در دنیا بهره بگیریم قطعاً تحولات اساسی در این عرصه رخ می­دهد. بنابراین استارت آپ­ها به حمایت مستقیم مالی دولت نیاز ندارند. هر چقدر دولت زمینه ورود سرمایه گذاران داخلی و خارجی را در این عرصه تسهیل کند و ارتباط بیشتری بین دانشگاه و شرکت­ها ایجاد کند، می­توانیم امیدوار باشیم با رشد تجارت الکترونیک در آینده از کپی برداری در این عرصه دست برداریم و ایده­های جدید را در ایران تولید کنیم.

  • شاهدیم در مواردی دولت و برخی از نهادهای عمومی بزرگ در کشور محدودیت در مقابل توسعه استارت آپ­ها ایجاد می­کنند. به طور مثال با توجه به رشد اخیر استارت آپ­ اسنپ که سرویس آنلاین درخواست خودرو را در تهران ارائه می­کند اما نهادهایی چون شهرداری، اتحادیه تاکسیرانی و اتحادیه آژانس­های تاکسی تلفنی در این زمینه مقاومت می­کنند. آیا در چنین فضایی باز هم استارت آپ­ها می­توانند رشد کنند؟

خوشبختانه دولت در این زمینه به کمک استارت آپ­ها آمده است. در دو سال اخیر قوانین و مقررات در این زمینه در حال اصلاح شدن است و تعامل در این عرصه ایجاد شده است. با توجه به رشد اخیر استارت آپ­ها، دولت هم به این نتیجه رسیده است که مسیر را برای ورود کسب و کارهای آنلاین هموار کند. در همین دوس سال اخیر با ورود 3G و 4G رشد قابل توجهی در کسب و کارهای آنلاین داشته­ایم. تصور کنید اگر دولت اجازه نمی­داد اپراتورهای تلفن همراه و شرکت­های اینترنتی نسل­های جدید تلفن همراه را ارائه دهند آیا این نوع کسب و کارها می­توانستند رشد کنند. به هر حال طبیعی است در هر مسیری مقاومت و محدودیت وجود داشته باشد. اما وقتی مطالبه و نیاز عمومی باشد این نوع مقاومت­ها به تدریج اثر خود را از دست می­دهند و کسب و کارهای آنلاین راه خود را باز می­کنند. البته معتقدم باید نهادهای صنفی و اتحادیه­های قدرتمندی در عرصه آنلاین شکل بگیرد تا بتوانند از حقوق استارت آپ­ها دفاع کنند. متاسفانه تا کنون این نوع نهادها در بازار آنلاین ایران شکل نگرفته­اند و چون این نوع کسب و کارها متولی مشخصی ندارند، ممکن است در مرض تهدید بیشتری قرار گیرند. اما اگر نهادهای صنفی قدرتمند از کسب و کارهای آنلاین حمایت کنند قطعاً زمینه رشد بیشتری در این عرصه فراهم خواهد شد. مشکل دیگری که ما در این زمینه داریم باید برای هر نوع کالایی که می­خواهیم در فضای آنلاین عرضه کنیم از ده­ها نهاد مجوز بگیریم تا در نهایت موفق شویم آن کالا را عرضه کنیم. در برخی موارد هم ممکن است یکی از نهادها مخالفت کند و ما موفق نشویم کالا را عرضه کنیم. اما اگر این نهادها یکپارچه شوند و استارت آپ­هایی که در زمینه فروشگاه اینترنتی فعالیت می­کنند تنها به یک نهاد پاسخگو باشند می­توانند توسعه بیشتری به فعالیت­هایشان بدهند. باید دولت در این زمینه کمک کند و یک چارچوب مشخص ساخته شود تا استارت آپ­ها تنها به یک نهاد پاسخ دهند.

  • با توجه به تغییر و تحولات و پوست اندازی جدید بازار کالا و خدمات در ایران با فراگیر شدن بازار آنلاین در بین عموم جامعه، برندگان و بازندگان این عرصه چه کسانی هستند؟

برندگان این عرصه کسانی هستند که سریعاً تغییرات و تحولات را تشخیص دهند و به هر طریقی کسب و کارشان را با این تغییرات تطبیق دهند و این زمینه را فراهم کنند تا از بستر آنلاین خدمات ارائه کنند اما کسانی که نسبت به امتیازات و ویژگی­های فضای آنلاین تردیدی دارند و در برابرش مقاومت می­کنند بازندگان این عرصه هستند. رشد اخیر تجارت الکترونیک و استارت آپ­های ایرانی به خوبی نشان می­دهد، بیش از 80 درصد از جمعیت ایران در حال حاضر از اینترنت استفاده می­کنند و به مزایای خرید آنلاین نیز واقف هستند ولی حتی یک بار هم به شیوه آنلاین خرید نکرده­اند. این یعنی حجم انبوهی از مشتریان که آماده خرید هستند. تنها کافی است شرایط قابل اطمینان برای آنها فراهم کرد تا به جرگه مشتریان بالفعل فضای مجازی بپیوندند. این پتانسیل عظیم در بازار ایران فرصتی مناسب برای کارآفرینان ایرانی و فضایی برای جذب سرمایه گذاران خارجی است. ایران در آینده نزدیک شاهد تحولات بزرگی در عرصه تجارت الکترونیک خواهد بود. همان طور که در چند سال اخیر با ورود استارت آپ­های ایرانی و ارائه خدماتی چون درخواست خودرو، سفارش غذا، فروش کالا از طریق فروشگاه اینترنتی و ... تغییراتی در این بازار ایجاد شد. همه شرکت­ها در آینده ناگزیرند به فضای آنلاین ورود پیدا کنند. اگر شرکت بزرگ بوده، قابلیت­های تجارت الکترونیک به آن کمک می­کند تا ابزار فروش قدرتمند تری در آینده پیدا کند و اگر شرکت بزرگ بوده، قابلیت­های تجارت الکترونیک به آن کمک می­کند تا ابزار فروش قدرتمندتری در آینده پیدا کند و اگر شرکت کوچک بوده ممکن است با پتانسیل­های این بازار بتواند رشد سریعی را تجربه کند مهم نیست که شرکت­ها در حال حاضر در چه اندازه ای فعالیت می­کنند؛ چه کسب و کار نوپایی باشند و چه یکی از شرکت­های مطرح و بنام باشند. رشد سریع تجارت الکترونیک در ایران نشان می­دهد مسیر بازار و رفتار مشتریان تغییر خواهد کرد و اکنون کسب و کارهای آنلاین زودتر از بقیه به استقبال این تغییرات رفته­اند.

  • با این اوصاف، مدل کسب و کار فروشگاه اینترنتی بامیلو بر چه اساسی تعریف شده است؟ آیا قبل از ورود به بازار اطلاعات خاصی را جمع آوری کرده بودید و موقعیت سنجی انجام داده بودید؟

دو ماه قبل از اینکه رسماً وارد بازار آنلاین ایران شویم، مطالعات دقیقی در زمینه این بازار و شبکه­های اجتماعی انجام دادیم. شرایط منحصر به فرد بازار ایران در همان ابتدا به ما ثابت کرد اگر بازاری را طراحی کنیم که به نیازهای هر دو طرف تامین کننده کالا و مشتریان کالاها پاسخ دهد می­توانیم به سرعت در این فضا رشد کنیم. به همین جهت پلت فورم بامیلو به گونه­ای تعریف شده است که ارائه‌کنندگان یا تامین‌کنندگان یک سرویس را به نیازمندان آن سرویس متصل می­کند. در واقع پلی بین تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان و مصرف‌کنندگان هستیم. در حال حاضر حتی فروشندگانی با بامیلو کار می­کنند که تا پیش از این فعالیتی در این زمینه انجام نمی­دادند چون سرمایه مورد نیاز برای راه اندازی یک کسب و کار را نداشتند. بامیلو این فرصت را برای این گونه فروشندگان نیز فراهم کرده است تا بدون آنکه فروشگاهی در محیط واقعی مثل ونگ یا جردن داشته باشند از طریق اپلیکیشن بامیلو، کالاهای خود را عرضه کنند، فروش انجام دهند؛ درست شبیه یک فروشگاه واقعی. تولید کنندگان یا فروشندگان برای ما بسیار اهمیت دارند. به همین دلیل اپلیکیشنی برای آنها ساخته­ایم تا آنها هر روز بتوانند در هر لحظه فروشگاه آنلاین خود را رصد کنند. تعداد فروش، تعداد کالای موجود، قسمت سازی کالا و... همه این عوام از طریق بستری که بامیلو ایجاد کرده، امکان پذیر است. به همین دلیل با دیگر استارت­ آپ­هایی که در این زمینه فعالیت می­کنند متفاوت عمل می­کند. در مدل­های دیگر فروشگاه­های اینترنتی کالاها را از فروشندگان خریداری می­کنند و به شکل مستقل همچون یک فروشنده عرضه می­کنند. اما ما بستر و زیر ساختی فراهم کرده­ایم که فروشندگان خودشان کالاهایشان را در بامیلو عرضه می­کنند بدون آنکه ما از آنها کالایی را خریداری کنیم. یعنی ما در بامیلو براساس مدل Marketplace کار می­کنیم. پلت فورمی که زیر ساخت برای فروشنده فراهم می­کند. خریدار و فروشنده را به هم متصل می­کند. تفاوت ما با دیگران شاید این باشد که فروشنده­ها نقش پررنگتر و برجسته­ای در بامیلو دارند. نمی­خواهیم فقط از آنها کالا بگیریم، اهداف بیشتری داریم که از خرید شروع می­شود تا انبار کردن و بازگرداندن و تعویض کالایی که مشتری آن را نپسندیده، همه این جزییات در مدل کسب و کار بامیلو در نظر گرفته شده است. در اصل بامیلو سرمایه گذاری می­کند و زمان می­گذارد تا دیگر نیازی نباشد فروشنده به سمت سرمایه گذاری برای ساخت پلت فورم توزیع برود. از طرف دیگر نیز برای مشتریان این امکان را فراهم کردیم که کالاهای مورد نیازشان را با تخفیف خریداری کنند. بامیلو رقم تخفیفی را که به مشتری می­دهد به فروشنده پرداخت می­کند. اگر مشتری به بامیلو مشتری جدید معرفی کند باز هم تخفیف خواهد گرفت. با اجرای این شیوه مشتریان تشویق خواهند شد تا بیشتر از بامیلو خرید کنند ب همین دلیل هم تنها به فکر رشد بامیلو نیستیم و می­خواهیم کسانی که در این اکوسیستم با ما همراه هستند هم رشد کنند.

  • چرا مدل Marketplace را برای ورود به بازار آنلاین ایران انتخاب کردید؟

اگر می­خواستیم مانند رقیبمان در بازار آنلاین عمل کنیم شاید زمان بسیاری لازم داشتیم که رشد کنیم اما در مدل Marketplace این رشد به سرعت اتفاق می­افتد. ما به جای آنکه خودمان خریدار کالا باشیم، کاری که دیجی کالا رقیب اصلی­مان انجام می­دهد پلت فورمی را طراحی کردیم که فروشندگان وارد آن شوند تا کالاهایشان را عرضه کنند و به طور مستقیم با مشتریان ارتباط داشته باشند. به جایی رسیدیم که اکنون می­توانیم رشد بسیاری را به دست آوریم. تجربه نشان می­دهد این مدل رشد بالایی دارد و بسیار موفق عمل کرده است. استارت آپی­هایی چون آمازون و اوبر از نمونه­های موفق جهان هستند که با مدل Marketplace فعالیت می­کنند. به کارگیری مدل Marketplace باعث می­شود یک استارت آپ ویژگی­هایی چون چابکی و کم هزینه بودن را داشته باشد. به این نکته هم توجه داشته باشید بامیلو با راه اندازی چنین اکوسیستمی موفق شده است تعداد بسیاری از فروشندگانی را جذب کند که تا پیش از راه اندازی اپلیکیشن بامیلو هیچ گونه کسب و کاری نداشتند ولی امکاناتی که بامیلو در اختیار آنها قرار داد باعث شد تا بتوانند در بازار فعال شوند. تقریباً 20 درصد فروشندگان با فروشگاه اینترنتی بامیلو کار خود را آغاز کرده­اند. چرا که ما فضای لازم برای فعالیت اقتصادی را بدون آنکه سرمایه بزرگی داشته باشند در اختیارشان قرار می­دهیم و می­توانیم از این بستر مشتری جذب کنند. اتفاقا این فروشندگان بیشترین فروش را از طریق اپلیکیشن بامیلو به خود اختصاص داده­اند. اگر آنها می­خواستند در بازار آفلاین فعالیت کنند تقریباً باید ماهی 50 میلیون تومان اجاره­ی یک مغازه در بازار تهران را بدهند. اما اکنون بدون آنکه هزینه بالای اجاره مغازه بدهند از طریق بامیلو موفق شده­اند سود بالایی کسب کنند. در حالی که اگر در فضای آفلاین بودن سود کمتری نصیبشان می­شد.

  • سهم بامیلو در بازار خرده فروشی آنلاین در حال حاضر چقدر است؟

سهم بامیلو با توجه به اینکه دو سال از فعالیت آن می­گذرد، بین 20 تا 30 درصد است.

  • در حال حاضر میانگین رشد ماهانه بامیلو چند درصد است؟

به طور متوسط بین 10 تا 30 درصد در ماه رشد می­کنیم.

  • چه تعداد تولید کننده و فروشنده با بامیلو کار می­کنند؟ چه مقدار از برندها ایرانی و چقدر خارجی هستند؟

در حدود هزار تولیدکننده و فروشنده در حال حاضر با بامیلو کار می­کنند. در بخش پوشاک 70 درصد برندهایی که با بامیلو کار می­کنند ایرانی و 30 درصد خارجی. در بخش لوازم خانگی 30 درصد ایرانی و مابقی خارجی هستند.

منبع : مجله ی تجارت فردا
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه