شهر در تصرف آشپزخانه مادران
| میگویند در بلاد دیگری همچون کانادا وقتی برای یک موقعیت شغلی قرار است مصاحبهای برگزار شود وقتی یکی از گزینهها زن باشد و دیگری مرد و هر دو در وضعیت یکسانی باشند
۵۵آنلاین :
میگویند در بلاد دیگری همچون کانادا وقتی برای یک موقعیت شغلی قرار است مصاحبهای برگزار شود وقتی یکی از گزینهها زن باشد و دیگری مرد و هر دو در وضعیت یکسانی باشند در اغلب موارد کسی که شغل را به دست میآورد زنی است که در مصاحبه شرکت کرده است. اما اینجا ماجرا فرق میکند؛ در گوشه و کنار بسیاری از تجربههایشان در برخورد و درخواست با فرصتهای شغلی نوشتهاند از اینکه کارفرما ترجیح میدهد در شرایط مشابه گزینه مرد را انتخاب کند، همین چند وقت پیش وزیر کار هم روی این تجربهها صحه گذاشت و از برخوردهای جنسیت زده کارفرمایان انتقاد کرد و رئیس جمهور همین چند وقت پیش دستور داد آزمون استخدامی را به دلیل آنچه تقویت نقش زنان میدانست باطل اعلام کنند. مسئله اشتغال زنان از دستفروشهایی که در ایستگاههای مترو در گونیهای سیاه بازار مکارهای را به دوش میکشند تا سقف شیشهای مدیریت و سهم ناچیز زنان در ردههای بالای مشاغل وضعیت را چنان پیچیده کرده که وزیر کار میگوید زنان برای جذب در بازار کار ترجیح میدهند مجرد باشند، چون کارفرماها احتمال میدهند درباره زنان متأهل مجبور باشند زیر بار مرخصی زایمان و بعد از زایمان بروند و به هزار و یک دلیل دیگر از استخدام زنان متأهل سرباز میزنند. بر اساس آمارهای رسمی ۸۷ درصد جمعیت زنان ایران از نظر اقتصادی غیرفعال محسوب میشوند و حدود نیمی از زنان شاغل هم در بخش غیررسمی فعالیت دارند. همین تازگی مدیرکل کار و امور اجتماعی استان قم خبر از شاخصه تازهای داده است و بر اساسی تعریف شاخصهای دولتی گفته هر کسی در هفته یک ساعت شغلی داشته باشد شاغل محسوب میشود و این در حالی است که تخمینها خبیر از این میدهد که برای این میزان کار در هفته چیزی بیش از ۳۷۶۰ تومان دست این تعریف از شاغل را نمیگیرد و به نظر این نگاه به مفهوم شغل بیشتر از اینکه اغماضی باشد یک وضعیت سورئالیستی است. هر چند این تعریف تنها مختص ایران نیست و تعریف سازمان جهانی کار از شاغل همین است، اما این ۳۷۶۰ تومان هفتگی با هیچ جای زندگی امروز حتی در دورافتادهترین روستاها هم تناسبی ندارد. احتمالاً اگر معیار سنجش حضور زنان در بازار کار همین باشد، باز هم اوضاع برای زنان چندان خوب نیست و معلوم نیست مشارکت اقتصادی آنها در اوضاع امروز یعنی چقدر درآمد؟ با این همه به نظر میرسد زنان برای برون رفت از بن بست درآمدزایی چشم امید از دولت و برنامههایش برداشتهاند، نمونه واضحش همین انبوهی است از شبکههای اجتماعی که هر کس به طریقی در آن سعی میکند شغلی نيمبند براى خودش دست و پا کند، از فروش لباس در مزونهای خانگی تا دوختن انواع رومیزی و لباسی و ساخت اسباب و اثاثیه زندگی، بازاری که زنان عرضه میکنند و اغلب خریداران و مشتریان هم زنان هستند. اما این تجربههای انفرادی به عرصههای جدیتری هم رسیده است، این روزها در کسب و کارهای کوچک و مستقل زنان حضور پر رنگی دارند. استارتآپهایی که تا اینجایی کار فارغ از نگاه جنسیت زده حاکم بر بازار کار رسمی سعی دارند از زنان و تواناییهایشان حتی در آشپزخانهها استفاده کنند و کسب و کاری دوسویه راه بیندازند.
مامان پز و مخاطبان انگلیسی گاردین
مامان پز یکی از موفقترین نمونههای کسب و کارهای کوچک است، زنانی که چند سالی است از گوشه و کنار آشپزخانههایشان رنگ و بویی راه انداختهاند و هر ظهر بقچه پیچهایی را از کنار آشپزخانههایشان به مرکز شهر و شمالی تهران گسیل میکنند. تا چند وقت پیش خبری از اپلیکیشن موبایل نبود، کار را با سایتی نیم بند شروع کردند و حالا اپلیکیشن «مامان پز» بدل به یکی از محبوبترین برنامهها شده است. غذای سالم و خانگی که میتوان برای روز بعد سفارش داد و با کیفیتی نزدیک به غذای خانگی در زمان مشخصی دریافت کرد استارت آپ کوچکی که با توزیع غذا برای ۶۰۰ مشتری در روز پایش را از ایران بیرون گذاشت و چندی پیش روزنامه پرتیراژ گاردین در گزارشی به ویژگیهای این گردهمایی کوچک برای درآمدزایی مادران و زنان ایرانی که دستی در آشپزی دارند پرداخت. به نظر میرسد مامان پز در چند سال اخیر به ثبات رسیده است، وضعیت مستحکمی دارد و نظرات کاربران شبکههای اجتماعی درباره این استارت آپ کوچک بدل به پشتوانهای شده که گامهای بعدی را محکمتر بردارند.
گزارشگر روزنامه گاردین که از امکانات اولیه این کسب و کار محبوب متعجب شده، در گزارشش نوشته است: «مامان پز به ثبات تجاری خوبی رسیده است، همه چیز در یک ساختمان دو طبقه کوچک در نزدیکی دانشگاه صنعتی شریف کلید میخورد، ساختمانی در غرب تهران با کارمندانی جوان که همه چیز را برای یک روز خوشی طعم و عطر برای عاشقان غذای خانگی آماده میکنند. زنان آشپزی که قرار است در خانههایشان این طعمها را بیافرینند اینجا باید امتحان بدهند، پیکهای موتوری که مسئول رساندن این طعمها به دفاتر کاری هستند از اینجا مدیریت میشوند و کنترل کیفیت غذاها هم در همینجا کلید میخورد.»
۱۲ کارمند مقیم در مامان پز کار میکنند و از سال ۱۳۹۲ منوی غذا و تعداد زنانی که به این آشپزخانه مجازی و متنوع پیوستهاند هر روز بیشتر میشود.
گاردین درباره ماجراجویی یک دختر دانشجوی ایرانی که به مامان پز ختم شد، مینویسد: «همه چیز از یک استارت آپ ویکند ساده شروع شد، دختر دانشجوی مهاجری که از سر کنجکاوی در یکی از کنفرانسهای با همین مضمون شرکت میکند. او تبسم لطیفی است، دانشجوی جوانی که در این استارت آپ ویکند متوجه میشود ایدههای جذابی در سر دارد و دست آخر یکی از آنها را برای نزدیک کردن به عملی انتخاب میکند. ایده او رساندن غذای خانگی، به معنای واقعی کلمه خانگی به مشتریان بود، هم برای زنان خوش سلیقه تهرانی شغلی ایجاد میشد و هم مشتریها در چهارگوشه شهر به غذای سالم و خانگی میرسیدند.»
تبسم لطیفی دانشجوی دوره کارشناسی در دانشگاه صنعتی شریف بود که این ایده در ذهنش جرقه زد، لیسانسش را در رشته برق گرفته و دوره فوق لیسانس هم ام بی ای خوانده است. او در سالهای دانشجویی و دور از خانه همراه با خواهرش اغلب روزها به غذای خانگی فکر میکرد، به اینکه هیچ کدام از رستورانهای دور و اطراف
غذایی با رنگ و بوی خانه را عرضه نمیکنند. هرچند رستورانهای خانگی کم نیستند در تهران، اما تا وقتی غذا در آشپزخانه و در دیگ و قابلمههای آشپزخانه و با نظارت مادر پخته نشود غذای خانگی به حساب نمیآید. او به ایدهای فکر میکند که میان مشتریان غذای خانگی در طول روز و آشپزخانههای زنان ایرانی حلقه وصل باشد و همین امر سبب شد که او از تواناییهای یکی از مربیان استارت آپ ویکند کمک بگیرد، او دلش میخواست خودش هم کاری نیمبند برای آخر هفتههایش داشته باشد، همه اینها دست به دست هم داد تا طرحی به استارت آپ ویکند تهران در سومین دوره ارائه دادند که برنده رتبه سوم شد. او که از سالهای نوجوانی در رویاهایش خودش را صاحب کافهای دنج در تهران میدید و علاقه ویژهای به صنعت غذا داشت، اما روحیهاش به کار استارت آپ بیشتر میخورد، فضایی پویاتر و فعالتر از اداره کردن کافهای با برنامه غذایی ثابت، ایدههایش را پروراند و رویاهایش را همزمان با روز مادر ایرانی در سال 92 عملی کرد، و وبسایت مامانپز بارگذاری شد و آغاز به کار کرد.
همکاران اولیه به دلیل زود بازده نبودن از تیم جدا شدند و لطیفی با حداکثر 30 مشتری در روز کارش را ادامه داد، و حالا میانگین مشتریان روزانه بیشتر از 200 نفر در روز است.
قضیه مامان سوری در جشنواره مونترال
مامان پز به جشنوارههای سینمایی معتبر هم راه پیدا کرده است. سال گذشته فیلم کوتاه هنری به کارگردانی حسین هجرتی ساخته شد که در جشنوارههایی همچون جشنواره سینمایی مونترال و بخش شورت فیلم کرنر جشنواره کن هم راه یافت. فیلم کوتاه قضیه مامان سوری در سال 1394 تولید شده است و به روایت موقعیت اخلاقی خیالی که بستر اجتماعی / تاریخی آن را استارت آپ نوپایی فراهم آورده میپردازد که همان استارت آپ مامان پز است.
در خلاصه داستان فیلم آمده است: «مامان سوری زن سالخورده تنهایی است که با پختن غذای خانگی برای چند تایی مشتری که از سایت «مامان پز» به او سفارش میدهند امرار معاش میکند. یک روز غذای مامان سوری خراب میشود و نمره منفی مشتریها در ارزیابی پیامکی سایت او را از کار بیکار میکند. کارگردانی میخواهد با نشستن پای صحبت تعدادی از مشتریها و به تصویر کشیدن تبعات تصمیمشان، از این قضیه فیلمی بسازد.»
زنان ایرانی و استارت آپهایشان در فوربس
چندی پیش مجله اقتصادی فوربس در گزارشی به روند رو به در حضور زنان ایرانی در استارت آپها پرداخته بود. ایمی گاتمن نویسنده این مقاله با اشاره به روند رو به رشد حضور زنان در عرصه مدیریت کسب و کارهای کوچک نوشته است: «زنان ایرانی شرکتهای خودشان را راه اندازی میکنند، آنها در حوزههای صنعت و تجارت حضور جدی دارند. اما آنها بیشاز همه در بازار تازه پاگرفته استارت آپ خوش اقبال ظاهر شدهاند.»
بر اساس این گزارش بیش از 70 درصد از دانشجویان رشتههای مهندسی و علوم زنان ایرانی هستند و آنها در همین مدت کوتاه توانستهاند از شهروندی درجه دو فاصله بگیرند. نویسنده در این گزارش سراغ زنان جوان ایرانتی رفته است که سعی دارند دیده شوند و کسب درآمد کنند. او در این مقاله از دختران 20 سالهای گفته است که استارت آپهایی درآمدزا راه انداختهاند و سعی میکنند مدیرانی موفق باشند.
ساز و کاری ساده و کارآمد
مامان پز برای همکاری با زنان ساکن مناطق مرکزی و شمال تهران ساز و کار پیچیدهای ندارد. البته برای آشپزی و کار با این استارت آپ به نظر مسأله جنسیت مطرح است و احتمالاً بر اساس همان باور عمومی که آشپزی کاری است زنانه، در لیست آشپزها هیچ مردی حضور ندارد و حتی عنوان و اسم این برنامه هم راه را برای حضور مردانی که قصد دارند در این عرصه کار کنند، بسته است. با این همه مامانها یا همان زنان علاقهمند به کار با مامان پز با پر کردن فرمی که بر روی وب سایت قرار دارد اعلام همکاری میکنند و کمی بعد با ارسال چهار نمونه غذا از سوی کارشناسان مامان پز کیفیت سنجی میشوند و وارد مراحل بعد میشوند. در مرحله بعد مصاحبه حضوری با زنان آشپز برگزار میشود و دستورالعملهایی برای رعایت اصول بهداشتی و تهیه موارد و چگونگی بسته بندی به داوطبان ارائه میشود. آشپزها باید به سیاق معمول صنایع غذایی از مرکز بهداشت کارت سلامت دریافت کنند. در مرحله نهایی کارشناسان مامان پز از آشپزخانهای که قرار است غذا در آن طبخ شود بازدید میکنند و در مرحله آخر کار شروع میشود. زنان آشپز در پایان هر روز کاری از طریق حساب بانکی به تعداد غذاهایی که طبخ کردهاند سهمی 60 تا 70 درصدی دریافت میکنند. کاربران میتوانند هر روز درباره کیفیت و طعم غذایی که دریافت کردهاند به بیش از 60 آشپز همکار مامان پز امتیاز بدهند و برای هر غذایی کامنت بنویسند.
ترکیب آشپزخانههای سنتی و فناوری
مامان پز بیش از هر چیز برآمده از یک خلاقیت است، تنها کمک تکنولوژی اینجا ایجاد یک حلقه ارتباطی است میان مشتریان و آشپزخانههای زنان خانهداری که در آمارها نادیده گرفته میشوند و هیچ امیدی به اشتغال زایی جز دستان هنرمند خودشان ندارند. حالا مدتهاست که استارت آپها بدل به مجرایی برای توانمند سازی زنان شدهاند، زنانی که میتوانند موقعیت کاری خودشان را تنظیم کنند و از تواناییهایی که تا پیش از این در خانواده بدون هیچ مزدی ارائه میکردند، درآمد زایی کنند. آنچه در بطن استارت آپها اهمیت دارد نوآوری است و به نظر کسب و کارهای کوچکی که بتوانند زنان خانهدار را به بازار کار و درآمد زایی وصل کنند بیش از همه نیازمند کمی نوآوری و خلاقیت هستند. در سالهای اخیر زنان خانهدار بسیاری با عرضه محصولات غذایی خانگی موفق شدهاند در بازارهای روزانه و فضای اینترنت به درآمد زایی برسند. بر اساس آمارهای بین المللی از سال 2008 تا 2015 سهم زنان در کسب و کارهای کوچک از 9 درصد به 20 درصد افزایش پیدا کرده است.
این در حالی است که بر اساس آمارهای وزارت کار نیمی از زنان ایرانی در بخش غیر رسمی اشتغال دارند و با توجه به بسترهای فراهم شده در کسب و کارهای کوچک زنان میتواند با کمترین هزینهها و تغییر در سبک زندگی وارد بازار کار شوند. در چند سال گذشته آمار نشان داده است بخش اعظمی از نیروی شاغل از جامعه زنان ایرانی در بخشهایی همچون خدمات مشغول هستند و بازار کار در حوزههایی همچون صنعت چندان دری برای حضور زنان نگشوده است.
تا پایان سال 1393 حدود 5/2 میلیون نفر بیمه شده زن تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی بودهند. به عبارتی حدود 18 درصد از بیمه شدگان ایرانی را زنان تشکیل میدهند. به نظر میرسد در کسب و کارهای کوچکی از این دست باز هم مسأله بیمه زنان نمیتواند راه به جایی ببرد. با این وصف به نظر میرسد هر قدر حضور زنان در کسب و کارهای کوچک پر رنگتر باشد عبور و ورود به عرصههای دیگر درآمدزایی هم برای آنها مقدور خواهد شد و فضایی که با سدهای نامزئی مسدود شده است در اثر این ازدحام شکسته میشود. تجربههای زنان در کشورهای پیشرفته و بومی سازی آنها میتواند کمکی برای جهش از بلندای سد بیکاری برای زنان ایرانی باشد، در کشورهای پیشرفتهای همچون آمریکا و به ویژه در ایالت مهاجر پذیری همچون شیکاگو بیش از 30 درصد کسب و کارهای کوچک را زنان اداره میکنند، نکته اینجاست که زنان مهاجر در این استارت آپها حضوری فعال دارند و از این طریق تلاش میکنند از سد شهروند درجه دوم و مهاجر بودن عبور کنند.
فودیلا
راه اندازی سامانههای سفارش غذا تنها به تهران محدود نمانده و سایر شهرها نیز نسبت به اجرای طرح مبتکرانه اقدام کردهاند، چنان که در سال 1395 سامانهای با عنوان فودیلا در شهر قم راه اندازی شده که هدف ارسال غذا و سفارش از رستوران بر بستر اپلیکیشن موبایل را دنبال میکند. فودیلا این امکان را فراهم کرده تا کاربران از نظرات سایر کاربرانی که غذای مورد نظر را سفارش دادهاند مطلع شوند. همچنین پرداخت در این نرم افزایش هم به صورت اینترنتی و هم به صورت حضوری انجام میشود.
ریحون
«ریحون» با ارائه پلت فورم اینترنتی امکان مشاهده، انتخاب و سفارش غذای آماده را فراهم کرده است. دست اندر کاران این وبسایت در نظر دارند، خدمات یک مجتمع غذایی (فود کورت) را ارائه کنند. به این ترتیب که فهرست بهترین رستورانهای هر منطقه را پس از بررسی کیفیت غذا، بهداشت و نحوه سرویسدهی آنها به نمایش گذاشته و کاربران نیز میتوانند بر اساس سلیقه و محل زندگی خود رستوران و غذای مورد نظر خود را انتخاب کنند.
زود فود
زود فود، وب سایتی است که امکان سفارش اینترنتی غذا را برای مردم ایران به ارمغان آورده است و از جمله امکانات سایت زود فود ( www.Zoodfood.com ) قیمت غذاهاست. کاربران این سامانه قادر هستند به راحتی غذای مورد نظر خود را انتخاب کرده و یکی از سه روش پرداخت را تعیین و در نهایت غذای خود را تحویل بگیرند.
دلیون
دلیون یک سرویس ثبت سفارش آنلاین صبحانه و میان وعده در تهران است که در تلاش است با تأمین صبحانه و میان وعدههای خوشمزه، مقوی و سالم مردم عزیز تهران را که به خاطر زندگی شهری و مشغله زیاد کاری فرصت کافی برای تهیه و مصرف صبحانه به عنوان مهمترین وعده غذایی فراموش شده را ندارند در جهت بهبود تغذیه یاری رساند. علاقهمندان میتوانند از طریق سایت دلیون یا اپلیکیشنهای اندروید و آیاُس دلیون نسبت به ثبت سفارش در محدودههای مشخص شده شهری اقدام کنند.
منبع : مجله ی تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید