مدیرانی برای تمام صندلی ها
| مدیران فرهنگی، صندلیهای مادامالعمر را به خود اختصاص میدهند
۵۵آنلاین :
حمیدرضا عظیمی| داستان مدیریت فرهنگی در ایران، به نظر داستانی گرهخورده با حوزه سیاست است. فرهنگ گویی در این بوم، در نزدیکی با سیاست تعریف میشود و انگار مدیران فرهنگی هم اگر سابقه امور فرهنگی را نداشته باشند، سوابق سیاسی یا دستکم نزدیکیشان به گروه سیاسی ضامن بقای آنهاست. مدیریت فرهنگی را که نگاه کنیم، با یک دو جین مدیر مواجه میشویم که از زمانی در نقطهای مشخص از مدیریت فرهنگی طلوع میکنند اما غروبشان با کرامالکاتبین است و از اساس گویی مدیریت در کشور ما «پایستگی» دارد. قانون پایستگی انرژی در فیزیک میگوید: «انرژی هیچگاه ازبین نمیرود بلکه از حالتی به حالتی دیگر تغییر میکند» و حالا گویی همین قانون پایستگی درباره مدیریت در سطوح مختلف بهویژه مدیریت فرهنگی مصداق دارد و یحتمل باید گفت: «مدیر هیچگاه ازبین نمیرود بلکه از جایی به جای دیگر نقلمکان میکند. مدیریت سطح یک یا دو لیست مدیران فرهنگی را که نگاه کنید، ناگاه میبینید که هرکدامشان در نقطه و پستی طلوع کردهاند و به استمرار مدیریتهای مختلف را درحال تجربه هستند. یک نمونه بسیار واضح آن وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی است. صالحیامیری البته از مدیرانی است که زمانی در استان خوزستان سوابق خاصی از خود به جای گذاشته و بعد هم در پایتخت، پستهای وزارتی را در همان «زمینه خاص»، تجربه کرده است. ناگاه نام او بر مدیریت کتابخانه ملی نقش میبندد و بعد هم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. از آنجا که فارغ شد هم، به معاونت فرهنگی- اجتماعی شهرداری تهران و یک دوجین پست دیگر در شهرداری به کار گمارده شده و درنهایت هم به ریاست کمیته ملی المپیک، انتخاب شده است. انتخابی که حالا دیگر همه میدانند که محصول چه نوع فعالیتهایی است و البته بیشتر انتخابات در این سطح صرفنظر از اینکه حوزه ورزشی باشد، فرهنگی یا حوزهای فنی، محصول همین فعالیتهاست. مدیریت سطح نخست فرهنگی در تمام دولتها، نمونههایی از این قبیل را از خود به جای گذاشته و در تاریخ این کشور ثبت کرده است. در سطوح دیگر هم همین است. حجتالله ایوبی یا علی مرادخانی و رزومه آنها را ببینید! اینها هم هرکدام از نقطهای طلوع کرده و گویی قرار نیست در ساختار اداری این کشور غروب کنند. نمونهای مانند علی مرادخانی از معاونت امور هنری وزارت ارشاد، به چیزی شبیه همان پست در شهرداری تهران رفته است یا بسیاری دیگر از افراد هم تقریبا همین روال و مسیر را طی میکنند اما سوال این است که مگر نه اینکه «مدیریت باثبات» رویای مدیریت در تمام جهان است؟ این موضوع وقتی بهعنوان یک اصل پذیرفته شود، سوال مهمتر این خواهد بود که اگر این دوستان و رفقا، کارشان را درست انجام دادهاند، چرا در همان پست ماندگار نشدند که ثبات مدیریت در این کشور، دوام و قوام بگیرد؟ چه ایرادی دارد «اگر مدیری کارش را خوب انجام داد، در یک پست ٣٠سال خدمت کند»؟ اینها سوالات اساسی است اما فضای واقعی، این سوالات را گویی یا برنمیتابد یا اینکه از اساس به آن توجه ندارد. سطوح بعدی مدیریت فرهنگی مدیریت حوزه فرهنگ گویی به کل متلاطم است! آنطور که از شواهد بر میآید، مدیر فرهنگی (یا حتی مدیران در دیگر حوزهها) گویی از زمانی که برای نخستینبار رویت در پستی دیده میشوند یا بر سیستم هوار میشوند یا نه، سیستم با آنها رودربایستی پیدا میکند. روزی براساس آنچه از گُزیدنها اطلاع داریم، فردی بر مدیریت یک مجموعه، گمارده میشود و هیچکس هم در این بوم نیست که بتواند گزینش اولیه براساس سلیقه و نگاه را رد کند اما موضوع این است که به توالی همان مدیر در بخشهای مختلف دیگر حضور به هم میرساند! در یک نمونه روزی روزگاری، فرد براساس همان نوع گزینش، بر مسند مدیریت مجموعه تئاترشهر مینشیند، از آن پس معلوم نیست که چه رخ میدهد که به توالی مدیر فلان اداره، مدیر بهمان بخش فرهنگی، مدیر این جشنواره و رئیس آن بخش میشود؟ جالب این است که تغییر تحولات هم بهطور معمول براساس نارضایتیهای اهل فرهنگ و هنر است. معاون امور هنری وزیر ارشاد از زمانی خیلی دورتر از تغییرش با انتقادات جدی اهل هنر مواجه بود. شدت همین انتقادات بالاخره او را از مسند معاونت وزیر کنار زد و ناباورانه در مسند دیگری با همین عرض و طول، حاضر شد. از این نمونهها فراوان است. در یک نمونه دیگر محمد خزائی، به تازگی دبیر جشنواره مقاومت شده که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آن را برگزار میکند. خزائی از آن گروه فعالانی است که در دولتهای نهم و دهم بر مسند جشنواره مقاومت نشست و حالا بعد از چند دوره در دولت روحانی هم همان منصب را برعهده دارد. یکی از اهالی سینما میگفت: این موضوع اگر در هرجای دنیا باشد، نشانه بسیار خوب است و اصلا سعی میشود تا جایی که امکان دارد، یکنفر تا زمانی که توان کارکردن را دارد، در مدیریت جشنواره باقی بماند اما در ایران جای سوال است؟ سوالی که او مطرح میکرد، این بود که در کشور ما وقتی فردی که متعلق به یک تفکر است و در دولت همفکر منصبی را در اختیار میگیرد و بعد در دولت غیرهمفکر هم، منصب را در اختیار دارد یا در جایی دیگر به کار گمارده میشود (البته در قامت مدیر) این چه معنایی دارد؟ و بلافاصله توضیح داد که معنای این ماجرا از نظر من، ثبات مدیریت نیست بلکه سفارشپذیر و لابیگری آن فرد را نشان میدهد. نمونههای دیگر در میان مدیران فرهنگی کافی است نگاهی به اطراف و اکناف و نامها بیندازید. گروهی از نامها هستند که در سالهای اخیر در میان مدیران فرهنگی دیده شدهاند و ظاهرا آنها هم به مدیران دایمی پیوستهاند. مدیرانی که اهالی هنر نقدهای جدی بر آنها دارند اما اگر هم تغییر کردهاند، فقط از جایی به جای دیگر منتقل شدهاند و اهالی هنر این را تأکید دارند که اگر مدیریت این گروه یا هر فرد دیگر قابل دفاع است، مدیران بالادستی نباید در مقابل انتقادات سر خم کنند و باید بایستند و دفاع کنند اما اگر عملکرد قابل دفاع نیست، آیا با انتقال از یک حوزه به حوزه دیگر، بحران مدیریت در کشور توزیع نمیشود؟
دیدگاه تان را بنویسید