قزوین میزبان هیئتهایی با گویشهای متفاوت
| استان قزوین یکی از معدود استانهایی است که قومیتهای مختلفی در آن زندگی میکنند و هرساله در ماه محرم شاهد برگزاری هیئتهای عزاداری به گویشهای متفاوتی در این استان هستیم.
۵۵آنلاین :
استان قزوین یکی از معدود استانهایی است که قومیتهای مختلفی در آن زندگی میکنند و هرساله در ماه محرم شاهد برگزاری هیئتهای عزاداری به گویشهای متفاوتی در این استان هستیم.
ادبیات عاشورایی شاخهای از ادبیات دینی در حوزه زبان و ادب فارسی است و اصلیترین ویژگی و شاخصه این حوزه کهن، هنر اسلامی است، اما ادبیات عاشورایی در استان قزوین بهواسطه وجود قومیتهای مختلف در این استان از گویشهای متفاوتی برخوردار است.
مجتبی عباسی کارشناس ارشد مردمشناسی میراث فرهنگی قزوین در این رابطه در گفتوگو با خبرنگار ایسنا میگوید: آیینهای عزاداری در کل کشور ثابت است، در استان قزوین این آیینها به دلیل تفاوت اقلیم و قومیتها رنگ مختلفی به خود میگیرد.
وی اظهار میکند: در قزوین هیئتهای عزاداری بومی برای هر قوم وجود دارد، هیئتهایی با زبانها و گویشهای ترکی، لری، گیلکی، تاتی در کنار زبان فارسی به سبک خود به عزاداری میپردازند، در این میان قومهای بلوچ و اعراب ازجمله قومهایی هستند که در قزوین دیده نمیشوند.
یکی از گویشهایی که در قزوین چندین سال فعالیت دارد، هیئت با گویش لری است که میتوان به هیئت حضرت رقیه(س)، هیئت مسجد احمدبیک و هیئت عزاداران زنان بنی اسد اشاره کرد که از دیرباز در داخل شهر عزاداری میکنند.
همت اولادی میداندار هیئت حضرت رقیه(س) با اشاره به اینکه هیئت حضرت رقیه از سال 42 تأسیسشده است، به ایسنا میگوید: شهر قزوین و سایر شهرستانهای قزوین از قومیتهای مختلفی ازجمله تات، الموتی، کلیشمی، فشالنجیها، آذری ها، کردها و لرها برخوردار هستند که اغلب آنها مهاجر نیستند.
وی اضافه میکند: تاکنون سند 400 ساله برای حضور لرها و لکها در قزوین پیداشده است، با توجه به اینکه بسیاری از لرها دوستداران اباعبدالله حسین(ع) هستند، مداحی با گویش لری بیش از 20 سال است که در هیئت حضرت رقیه(س) پایهگذاری شده است.
اولادی خاطرنشان میکند: استان قزوین بهعنوان استانی که کردنشین نیستند برای اولین بار در کشور گویش لری و فارسی را در مداحیها اضافه کردند که مورد استقبال مردم قرار گرفت و هرساله به تعداد عزاداران این هیئت اضافه میشود.
آیینها و مراسمهای ویژه عزاداری در هیئتهای قومیتی قزوین رنگی دیگر به آیینهای عزاداری این استان بخشیده است، بهطوریکه برخی از این آیینها در کشور شناختهشده و برخی نیز ثبت ملی شده است.
عباسی یادآور میشود: در 15 سال گذشته مراسمی بهعنوان طشت گذاری در استان قزوین نداشتیم، اما این مراسم در 15 سال گذشته در شهرستانهای البرز، الوند و آبیک توسط ترکزبانان راهاندازی شده که امروزه بهعنوان یک آیین در استان مرسوم شده است.
وی تصریح میکند: مراسم نمادین خاکسپاری شهدای کربلا توسط طایفه بنیاسد در روز سوم امام حسین(ع) که توسط بانوان شهر صورت میگیرد و بهعنوان ثبت ملی میراث معنوی استان محسوب میشود مربوط به طایفه لرها و کردها است.
همت اولادی نیز در این خصوص میگوید: ما بدون سوگیری سیاسی و جناحی که این روزها رایج شده است، تنها با تکیهبر گویش محلی به نوحهسرایی میپردازیم که مورد استقبال مردم قرارگرفته است، یکی دیگر از برنامههای هیئت برگزاری شام غریبان است.
وی یادآور میشود: برنامه شام غریبان ما در استان حرف اول را میزند و برگزاری شام غریبان این هیئت امسال پوشش رسانهای ملی دارد، در شب شام غریبان نیز در طول مسیر خیابانهای" مجاهد" و "حیدری" و "بنیاد شهید" و "فلسطین غربی" با جمعیتی بالغبر ۲۰ هزار نفر به عزاداری میپردازیم که در این میان مدیحهسرایی بهصورت لری و فارسی صورت میگیرد. شعر معروف محتشم کاشانی(سدهٔ ۱۰ قمری) در رثای واقعه کربلا که اینگونه آغاز میشود، باز این چه شورش است که در خلق عالم است/ باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است؛ را میتوان از ابتداییترین ادبیات عاشورایی دانست، در قزوین این روزها هر هیئت با گویش محلی خود به مدیحهسرایی میپردازد. اولادی مداح اهلبیت(ع) خاطرنشان میکند: اغلب اشعاری که در هیئت خوانده میشود از آثار خودم است و برخی از اشعار فارسی است که به لری برگردانده میشود که کار بسیار سختی است، در ابتدای کار با مشکلات فراوانی روبهرو بودم تا اینکه هیئت جا افتاد و تاکنون نیز 6 مداح لری تربیت کردم.
نمونهای از نوحههای لری
علی اصغرر نازام/ ای روله که شیر خوارم دشمنون دِمن گرتن/ همه داروندارم
ای روله مهربونم / ای روله شیزین زوُنم سربنی وروی شُونم/ مِ داغ تونِه نی ینم
هنجرت بی پاره پاره / ای نازنین ای گلاره سیل کو وِچشیا بووت /نم نم بارون مِی واره
مجتبی عباسی در این خصوص تصریح میکند: این آیینها بومی بازگشت به اصالت است که بیشتر جنبه احساسی دارد، چرا که افراد که خوشحال و ناراحت باشند به اصل خود برمیگردند، حال عزاداری با گویش محلی نهتنها به آیینهای سنتی قزوین لطمه نمیزند بلکه مورد استقبال نیز قرار میگیرد.
در عصر کنونی که شاهد ورود خرافات و آسیبهای متفاوتی در فرهنگهای عزاداری عاشورایی هستیم، پاسداشت این نوع عزاداریهای سنتی علیرغم اینکه فرهنگ و معرفت عاشورایی را در بین عزاداران رواج میدهد از ورود خرافات در مدیحهسرایی نیز جلوگیری میکند.
منبع : ایسنا
دیدگاه تان را بنویسید