هنگامی که پايه ستون تاريخي دو هزار ساله در نورآباد ممسني در گوشه ای جان می دهد! ميراث فراموش شده
| پایه ستون تاریخی ارزشمند دو هزار ساله که یادگاری بر جای مانده از میراثداران هخامنشیان بوده، سالهای سال است در گوشهای و در یکی از بخشهای شهرستان نورآباد مَمسَنی به حال خود رها شده و جان میدهد اما همچنان مدیران و سرپرستان سازمان میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی در خواب زمستانی به سر میبرند!
۵۵آنلاین :
پایه ستون تاریخی ارزشمند دو هزار ساله که یادگاری بر جای مانده از میراثداران هخامنشیان بوده، سالهای سال است در گوشهای و در یکی از بخشهای شهرستان نورآباد مَمسَنی به حال خود رها شده و جان میدهد اما همچنان مدیران و سرپرستان سازمان میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی در خواب زمستانی به سر میبرند!یادمانهای تاریخی بر جای مانده از گذشتگان که دستاورد دسترنج آنان و نشان دهنده هوش و خردمندی نیاکان ما بوده است، امروزه هویت ملی و شناسنامه بالنده مردم ایران به شمار می آید که نگهداری و پاسداشت و حفظ آنها امری بایسته (ضروری) بوده و همه نهادها، ارگانهای دولتی وخصوصی و مردم خویشکاری (وظیفه) دارند از آنها پاسداری کرده و این یادمانها را به آیندگان که صاحبان اصلی این سرزمین هستند، واگذار کنند. بااین همه، گاهی پاسداری و نگهداری از این یادگاریهای ارزشمند و ملی که تکرار شدنی نيز نیستند، به درستی انجام نمی گیرد و بیننده نابودی و ویرانی آنها هستیم. همچنین طبق قانون، مسئولیت نگهداری و حفاظت از یادمانهای تاریخی و فرهنگی بر دوش سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی واگذار شده است و این سازمان باید به بهترین روش از یادگارهای گذشتگان پاک نهادمان پاسداری کند. اما شوربختانه گاهی این سازمان بهانگیزه کمبود بودجه و نیروی کار و بدتر از همه، کاغذبازیهای اداری و غفلت مدیران و سرپرستان از خویشکاری خود سرباز زده و یادمانهای تاریخی و ملی را به حال خود رها میکند. این غفلت و گاهی بی تفاوتی مدیران و سرپرستان سازمان میراث فرهنگی، آسیبهای برگشتناپذیری را بر پیکره یادمانهای تاریخی وارد کرده و در فرجام نابودی و ویرانی آنها را به دنبال خواهد داشت. در تازه ترین این غفلت و بیتوجهیها نیز پایه ستون تاریخی و ارزشمندی که یادگاری از میراثداران هخامنشیان بوده، سالهای سال است در دشتی در یکی از بخشهای شهرستان نورآباد مَمَسنی در استان پارس (فارس) در گوشه ای به حال خود رها شده و در تیررَس خطر قرار گرفته است. سودجویان و افراد نابخرد و فرومایه نیز از این غفلت بهره برده و بخشهایی از این پایه ستون را شکسته و آسیبهای برگشت ناپذیری را به آن وارد کردهاند.
يادمان ملي رها شده!
سخن در خُور نگرش این است که نگارنده در سال 94 و در بازدید میدانی خود از منطقه، وضعیت این یادمان تاریخی را در گزارشی کامل در خبرگزاری ها و روزنامهها بازتاب داده و موضوع را به گوش مدیران میراث فرهنگی استان رسانده است. اما همچنان و پس از دو سال، پایه ستون تاریخی در گوشه ای به حال خود رها شده و با مرگ دست و پنجه نرم می کند و نسبت به دو سال پیش به دست سودجویان اموال تاریخی و فرهنگی آسیب های بیشتری دیده است. هرچند این یادمان تاریخی سالهای سال است در همین محوطه باستانی و در گوشهای رها شده است و به گونه معجزهآسایی تا کنون پابرجا مانده است! بیگمان این موضوع، نمایانگر بیتوجهی و غفلت مدیران و سرپرستان میراث فرهنگی شهرستان نورآباد ممسنی و مرکز استان است که همچنان در خواب زمستانی به سر برده و یادمانهای بی همتای تاریخی را به حال خود رها کردهاند. از سویی، مدیران میراث فرهنگی، بهطور معمولتا پیش از رخ دادن فاجعه و آسیبی بزرگ که آن نيز از سوی کنشگران میراث فرهنگی و رسانهها گزارش داده می شود، به این یادمانهای تاریخی توجهی نمیکنند. گاهی نیز، کار از کار گذشته است و یادمانهای تاریخی که سند زنده و پویای هویت ملی و شناسنامه غرورانگیز مردمانی خردمند بوده، برای همیشه از صفحه روزگار و چهرۀ تاریخ حذف شدهاند و آن گاه است که آه و افسوس مدیران و دوستداران میراث فرهنگی بلند خواهد شد؛هر چند که دیگر نتیجه ای نداشته و نخواهد داشت.
با این همه، نگارنده بر پایه خویشکاری ملی خود، این موضوع را دوباره و مستقیم به آگاهی مدیرکل سازمان میراث فرهنگی استان رسانده و خواستار جا بهجایی آن به موزه یا جایگاهی زیبنده و اَمن شده است.
محوطه تاريخي و اما ارزشمند
اما یکی از باستان شناسانی که در سال های گذشته از این محوطه بازدید کرده و این پایه ستون را از نزدیک دیده است،درباره ارزش این یادمان تاریخی به روزنامه قانون گفت:« در این منطقه و دشت و در بیشتر زمینهای کشاورزی، پایه ستون های تاریخی وابسته به دوران هخامنشی به دست آمده است زیرا این منطقه یکی از محوطههای ارزشمند و بزرگ باستانی است و وجود چنین پایه ستون هایی دور از انتظار نبوده و نیست. من نیز در سالهای گذشته همین پایه ستون را در همین جایگاه دیدهام و مایه افسوس است که همچنان و پس از چندین سال در جای خود رها شده و بخش هایی از آن نيز آسیب دیده و شکسته است».
دکتر علی رضا جعفری زند در پاسخ به این پرسش که پایه ستون وابسته به چه دوره تاریخی است، گفت : «چون این پایه ستون از ریزه کاری های کمتری نسبت به پایه ستونهای هخامنشی برخوردار بوده و ساده است، آن را وابسته به دوره فراهخامنشی یا پساهخامنشی (پس از هخامنشی) می دانیم و نزدیکی آن به یکی از ارزشمندترین و مهم ترین یادمان های فراهخامنشیان در این دشت، می تواند گواهی بر این سخنان باشد».
شهر باستاني كشف نشده
این باستان شناس با گرایش دوران تاریخی در پاسخی دیگر مبنی بر اینکه آیا پایه ستون از جایی دیگر به آن مکان آورده شده است، گفت : « نه، این پایه ستون ها که بیشتر وابسته به دوره هخامنشی و فراهخامنشی بوده، در همین زمین های کشاورزی قرار داشته و از جایی دیگر آورده نشدهاند. همچنین درگذشته در پیرامون همین محوطه دو پایه ستون تاریخی دیگر وجود داشته است. این دشت و منطقه از دید تاریخی دارای ارزش بسیار فراوانی در درازای تاریخ بوده و وجود چنین آثاری در زمین های کشاورزی امری طبیعی است. هر چند شاید سودجویان به بهانه های گوناگون آن را چند متری جا به جا کرده باشنداما جای این پایه ستون در همین دشت و منطقه بوده است. همچنین بررسیهایی که من در گذشته در این منطقه انجام دادهام، نشان میدهد که این محوطه در دوره باستان بسیار آباد و دارای ارزش فراواني بوده است که بی گمان کاخ ها و ساختمان ها و سازههای تاریخی دیگری در آن منطقه وجود داشته که با گذشت زمان از میان رفته است یا همچنان در زیر خاک پنهان مانده و به عنوان رازی سر به مهر برجای مانده و روزی از دل خروارها خاک بیرون آمده و همه را شگفت زده خواهد کرد. این محوطه، هنوز دارای تپه های تاریخی فراوانی است که برخی آن ها از سوی کشاورزان از میان رفته و هموار و تخت شده است! من این منطقه را در گذشته وجب به وجب تا چندین کیلومتر پایش و بررسی کرده ام و باید دانست که از ارزش بسیار فراوانی برخوردار است که شوربختانه هنوز مورد مطالعه باستان شناسی و پژوهشهای تاریخی هدفمندی قرار نگرفته است. این منطقه به دید من یک شهر آباد و بزرگ هخامنشی بوده که در دوره پس از آن یعنی فراهخامنشی هم زیست خود را دنبال کرده و تا دوره ساسانیان نیز امتداد داشته است و وجود آثار فراوان و ارزشمند تاریخی وابسته به دورههای گوناگون باستانی در شهرستان نورآباد، گواهی بر این سخنان است. همچنین در دوره ساسانیان، نورآباد از ارزش و اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و سنگ نگاره ساسانی سراب بهرام نماد ارزشمند همین دوره است. از سویی، پروفسور اِرنست هِرتسفِلد آلمانی منطقه تاریخی «جِنجان» یا همان لیدوما در نورآباد را یک پایگاه هخامنشی می داند. اما با نگرش به یافته ها و وجود یادمانهای تاریخی فراوان در بخشها و روستاهای گوناگون نورآباد و به ویژه همین محوطه مورد نظر، باید با یک شهر بزرگ و آباد در دوران هخامنشیان رو به رو باشیم و من هیچ دو دلی ای در این باره ندارم و اگر کاوشهای باستان شناسی در آینده در این محوطه انجام گیرد، تحول شگرفي در زمینه تاریخی و باستانشناسی روی خواهد داد. همچنین باید دانست ارزش این پایه ستون به گونه تنها (منفرد) نیست، بلکه آن محوطه دارای ارزش بسیار فراوانی بوده است. از سویی، پایهستونهای پراکنده در این محوطه باید حفظ و نگهداری شوند زیرا هویت منطقه به شمار می آیند و از دید داده های باستان شناسی و فرهنگی و تاریخی، سودمند و لازم است».
هويتي كه بايد حفظ شود
این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنانش افزود :« شاید این پایه ستون از دید هنری نسبت به دوره هخامنشی ضعیف تر بوده و کار چندانی روی آن انجام نگرفته باشداما از دید تاریخی و هویتی باید حفظ و نگهداری شود. بر روی این پایهستون تراش سادهتری نسبت به دوره هخامنشیان از سوی معماران انجام گرفته است. همچنین بیشتر پایه ستونهایی که در سالهای گذشته در این منطقه به دست آمده است شوربختانه به انگیزه غفلت مدیران میراثفرهنگی از سوی سودجویان و افراد نابخرد، شکسته و آسیب دیده است».
يادمان ملي بايد منتقل شود
دکتر جعفری زند در پاسخ به این پرسش که آیا بهتر نیست این پایه ستون را به موزه یا اداره میراث فرهنگی شهرستان نورآباد برده و جا به جا کرد، گفت : « بله، بهترین روش و کار جا به جایی این یادمان ارزشمند تاریخی به موزه یا پایگاه میراث فرهنگی است تا بتوان آن را حفظ کرد و از گزند سودجویان به دور نگه داشت. اما باید دانست که پیش از جابه جایی این پایه ستون و دیگر آثاری که در آینده به دست خواهد آمد، فراهم کردن شناسنامه و کد اثر مهم است تا فردا بدانیم این پایه ستون در کجا قرار داشته و وابسته به کدام محوطه بوده استزیرا این یادمان ها هویت منطقه به شمار می آیند و باید به این موضوع نیز توجه ویژه اي کرد».
هم اینک باید چشم به راه بود و دید که آیا این دفعه و با وجود آگاهی مدیرکل میراث فرهنگی استان از موضوع نيز، دوباره باید بیننده رهایی پایه ستون در گوشه ای باشیم تا مورد دست اندازی بیشتر سودجویان قرار گیرد یا سازمان میراث فرهنگی از خواب زمستانی بیدار خواهد شد.
منبع : قانون
دیدگاه تان را بنویسید