کاهش ریسکپذیری در بازار هنر
| نیمی از حاضران گوشیهای موبایلشان را بالا گرفتهاند.
۵۵آنلاین :
آنها منتظرند تا از لحظه رکوردزنی گرانترین تابلو نقاشی در طول تاریخ هنر ایران فیلم بگیرند. تابلو را روی صحنه میآورند. دست هر خریداری که بالا میرود، قیمت تابلو صد میلیون تومان بالاتر میرود. سالن جای سوزن انداختن ندارد و عده زیادی هم ایستاده مراسم را دنبال میکنند. حسین پاکدل، چکش فروش ر ا بالا میبرد، نور فلاش دوربینها زیاد میشود. مانیتور اطلاعات فروش روی عدد 3 میلیارد و 100 میلیون تومان قرمز میشود؛ «SOLD». صدای دست زدن حاضران به هوا میرود.هفتمین دوره حراج تهران، غروب روز جمعه گذشته در سالن اجتماعات هتل پارسیان آزادی برگزار شد. حراج تهران در این هفت دوره همواره شاهد رکوردزنی و تجربه رقمهای قابل توجه بوده و البته در این مسیر برخی حواشی را نیز پشت سر گذاشته است.
حراج تهران در هفت دوره گذشته به ترتیب 2 میلیارد تومان در اولین دوره، 6/ 6 میلیارد تومان در دوره دوم، 4/ 13 میلیارد تومان در دوره سوم و 1/ 21 میلیارد تومان در دوره چهارم فروش داشته است. این حراج از دوره پنجم در سال گذشته تفکیک شد تا آثار کلاسیک و مدرن و آثار معاصر هنر ایران بهطور متمایز و جداگانه به حراج گذاشته شوند. به همین مناسبت دوره پنجم به حراج آثار کلاسیک و مدرن اختصاص یافت و به رکورد 7/ 25 میلیارد تومانی رسید و در زمستان همان سال آثار هنر مدرن ایران به رقم فروش 3/ 12 میلیارد تومانی دست پیدا کرد. غروب جمعه گذشته هفتمین دوره حراج تهران به ارائه آثار کلاسیک و مدرن اختصاص داشت و مجموع فروش این آثار به رقم 26 میلیارد و 113 میلیون تومان رسید. در این دوره از حراج 72 اثر هنرمندان مدرن و کلاسیک ایرانی ارائه شده بود. مهمترین رویداد این دوره از حراج تهران ارتقای 100 میلیون تومانی رکورد گرانترین اثر هنری ایران بود. تابلو درختها اثر سهراب سپهری با رقم 3 میلیارد و 100 میلیون تومان چکش خورد تا رکورد قبلی گرانترین تابلو نقاشی تاریخ ایران شکسته شود. پیش از این نیز رکورد گرانترین تابلو نقاشی ایران در اختیار سهراب سپهری بود. تابلویی دیگر از مجموعه «درختها» که سال گذشته در همین حراج به رقم 3 میلیارد تومان فروش رفت.
کاهش ریسکپذیری خریداران
این دوره از حراج تهران را با توجه به تفکیک آثار از سال گذشته، تنها با پنجمین دوره حراج میتوان مقایسه کرد. مقایسه رقمهای فروش نشان میدهد که اگرچه رکورد مجموع فروش جابهجا شده و روند رو به رشد حراج تهران ادامه دارد اما کشش بازار کاهش پیدا کرده است.سال گذشته 80 اثر مدرن و کلاسیک در حراج پنجم تهران ارائه شد که در مجموع 79 اثر به قیمت 7/ 25 میلیارد تومان فروش رفت. امسال در حراج هفتم، 72 اثر ارائه شد که در مجموع 71 اثر به قیمت 1/ 26 میلیارد تومان فروخته شد. این آمارها البته نشاندهنده رشد فروش است اما این همه ماجرا نیست. کشش بازار را میتوان با مقایسه قیمتهای برآورد شده از سوی کارشناسان و قیمتهای خریداری شده از سوی خریداران محاسبه کرد. نمودارها نشاندهنده این آمار است. سال گذشته در همین حراج خریداران با رقمهایی بسیار بیشتر از قیمت پیشنهادی کارشناسان، آثار هنری را خریداری میکردند.
برای مثال در سال گذشته تابلو بدون عنوان منوچهر یکتایی که حداقل 400 و حداکثر 600 میلیون تومان برآورد قیمت شده بود، در اتفاقی کمنظیر به قیمت یک میلیارد و 470 میلیون تومان فروش رفت. بهطور کلی در حراج سال گذشته تعداد قابلتوجهی از آثار به قیمتی بسیار بیشتر از آنچه برآورد شده بود، خریداری شدند. اما امسال قصه چیز دیگری بود. تعداد بسیاری از آثار در محدوده قیمتهای برآورد شده به فروش رفتند. این موضوع نشان میدهد که دامنه ریسکپذیری در میان خریداران آثار هنری کاهش پیدا کرده است. البته به نظر میرسد حواشی پیش آمده درباره اصالت برخی از آثار موجب کاهش ریسکپذیری شده باشد. پیش از برگزاری حراج تهران برخی از منتقدان و مخالفان برگزاری این مراسم در اصالت تابلو «درختها» اثر سهراب سپهری تردید کرده بودند. اما به هر حال ماجرا آن است که خریداران آثار هنری در ایران کمتر از گذشته تن به ریسک میدهند.
ریسکپذیری در بازار هنری مبتنی بر امیدواری به آینده بازار است. یعنی هر چقدر که امید به رونق این بازار بیشتر باشد، دامنه ریسکپذیری نیز افزایش پیدا میکند. با این همه تنها عامل کاهش ریسکپذیری امید به آینده نیست. در تحلیل این رویداد میتوان فرضیات دیگری را نیز مطرح کرد. برای مثال میتوان تورم یا افزایش قیمتهای پیشنهادی را بهعنوان یک عامل بررسی کرد. سال گذشته میانگین قیمت آثار در برآورد کارشناسان 5/ 213 میلیون تومان بود و امسال این میانگین به 8/ 346 میلیون تومان رسید. این نشان میدهد که بازار آثار هنری در حراج تهران با تورم بیش از 60 درصدی مواجه بوده است.
جزئیات فروش آثار در حراج هفتم
هفتمین حراج تهران با اجرای حسین پاکدل برگزار شد، او این دوره را با نام و یاد زندهیاد عباس کیارستمی آغاز کرد و عکسی از مجموعه سفید برفی این هنرمند بینالمللی را بهعنوان نخستین پیشنهاد حراج تهران به خریداران آثار هنری عرضه کرد که فراتر از قیمت بیشینه، 220 میلیون تومان چکش خورد.عنوان گرانقیمتترین اثر هنری هفتمین حراج تهران به نقاشی سهراب سپهری، هنرمند نوستالژیک ایرانیان رسید؛اثری بدون عنوان از معروفترین مجموعه او، تنه درختان در ابعاد 130 در 190 که در سال 1351 خلق شده به قیمت 3 میلیارد و 100 میلیون تومان چکش خورد. این اثر اکنون گرانترین نقاشی ایران در سراسر تاریخ هنر ایران محسوب میشود. دومین رکورد این شب را اما یک مجسمه و یک مجسمهساز شهیر خلق کردند: مجسمه تک نسخهای شاعر و قفس برنزی از پرویز تناولی که در سال 1387 آفریده شده 2 میلیارد و 500 میلیونتومان چکش خورد.
نقاشی تراژیکی از بهمن محصص با عنوان «عقاب نابینا» و نیز نقاشی دیگری از سهراب سپهری بهطور مشترک عنوان سوم را به خود اختصاص دادند و هر کدامشان یک میلیارد و 200 میلیون تومان به فروش رسیدند.نقاشی 135 سالهای از محمد غفاری ملقب به کمالالملک با عنوان اردوگاه همایونی یک میلیارد و 150 میلیون تومان و نقاشی طبیعتگرایی از منوچهر یکتایی که در سال 1341 خلق شد یک میلیارد و یکصد میلیون تومان چکش خوردند تا جمع آثار میلیاردی این شب خاطرهانگیز به 6 اثر برسد.در هفتمین حراج تهران هفت اثر بالای نیم میلیارد چکش خوردند: دو اثر آیینه کاری از منیر فرمانفرماییان و یک اثر از حسین زندهرودی هر یک به قیمت 850 میلیون تومان چکش خوردند، نقاشی دیگری از منوچهر یکتایی 750 میلیون و دو اثر از دو استاد پیشکسوت محمود فرشچیان و سید محمد احصایی هر یک به قیمت 700 میلیون تومان و مجسمهای از بهمن محصص با عنوان «شخصیت» 500 میلیون تومان فروخته شدند.
نقاشی سه لتی از آیدین آغداشلو با عنوان «معمای شماره 16» 440 میلیون تومان، اثری از کوروش شیشهگران با عنوان «درون، بیرون» 430 میلیون تومان، نقاشی از منصور قندریز 420 میلیون تومان، سه تابلو از میرزا آقا امامی، حسین کاظمی و حسین زنده رودی هر یک به قیمت 400 میلیون تومان، مجسمه هیچ روی صندلی پرویز تناولی 360 میلیون تومان، نقاشی خط مواجی از نصرالله افجهای 340 میلیون تومان، دو اثر از زندهیاد پرویز کلانتری و سیدمحمد احصایی هر یک 300 میلیون تومان، مجسمه صدا و سکوت ژازه تباتبایی 280 میلیون تومان، نقاشی سیاه و سفیدی از بهجت صدر که در سال 1350 خلق شده 260 میلیون تومان، دو تابلو از دو استاد زنده یاد رضا مافی و مارکو گریگوریان هر یک 250 میلیون تومان، ناصر عصار 240 میلیون تومان، 6 اثر از ابوالقاسم سعیدی، لیلی متین دفتری، سیراک ملکونیان، محسن وزیری مقدم، مسعود عربشاهی و عباس کیارستمی هر یک در رقم مشابه 220 میلیون تومان و نقاشی دنیای حسین محجوبی 200 میلیون تومان چکش خوردند.
در این شب نوزده اثر دیگر هم توانستند بالای یکصد میلیون تومان به فروش برسند: سه تابلو از آقا بالا نقاش باشی، اثری از مهدی ویشکایی و نقاشی از مسعود عربشاهی هرکدام 190 میلیون تومان، دو اثر از غلامحسین نامی و حسین خطایی هرکدامشان 180 میلیون تومان، دو اثر از جعفر روح بخش و ناصر عصار هر یک 170 میلیون تومان، اثری از رضا مافی 160 میلیون تومان، چهار تابلو از منوچهر نیازی، کوروش شیشهگران، مهدی ویشکایی و اثر دیگری از بهجت صدر هر یک 150 میلیون تومان، مجسمهای از مش اسماعیل، اثری از هوشنگ پزشک نیا و نقاشی از ژازه تباتبایی 130 میلیون تومان، نقاشی از منوچهر معتبر 110 میلیون تومان و سه اثر از علی محمد حیدریان، احمد اسفندیاری و حسین طاهرزاده بهزاد تبریزی هر یک 100میلیون تومان.
در هفتمین حراج تهران فقط 17 اثر زیر یکصد میلیون تومان چکش خوردند: نقاشی سیاوش کسرایی 95 میلیون تومان، شش اثر عبدالرضا دریابیگی، داوود امدادیان، علیرضا اسپهبد، ناصر اویسی، حسین ارژنگی(میر مصور)، محمد علی زاویه هر کدام شان 90 میلیون تومان، نقاشی از زنده یاد محمود جوادیپور 85 میلیون تومان، نقاشی از سونیا بالاسانیان 80 میلیون تومان، مجسمهای از زنده یاد مهدی سحابی و اثر دیگری از احمد اسفندیاری 75 میلیون تومان، اثری از جعفر روح بخش 70 میلیون تومان، نگارگری ایرانی اثری از مجید مهرگان 60 میلیون تومان، نقاشی از گارنیک درهاکوپیان 55 میلیون تومان، نقاشی از هادی هزاوهای 42 میلیون تومان، اثری از علی اکبر صنعتی 40 میلیون تومان و اثری از حسین شیخ 36 میلیون تومان چکش خوردند.
در این حراجی تنها یک اثر کلاسیک متعلق به جواد رستم شیرازی به فروش نرسید. در پایان هفتمین حراج تهران، علی مرادخانی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به روی صحنه رفت و با ستایش حراج تهران و ابتکار عمل دکتر علیرضا سمیعآذر در راهبری این رویداد فرهنگی اقتصادی از قول وزیر فرهنگ اعلام کرد از این اتفاق حمایت همهجانبهای خواهد شد.مرادخانی گفت از حراج تهران دو اثر نفیس کمالالملک و نیز تابلوی سیاه و سفید بهجت صدر را برای گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران خریداری کردهاند؛ او وعده داد در حراج مدرن و معاصر تهران که حوالی زمستان برگزار خواهد شد آثار هنرمندان جوان را برای اضافه شدن به گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران خریداری خواهد کرد تا خلأ حضور هنرمندان جوان تثبیت شده در این مجموعه را تا حدی پر کنند.
نویسنده: شایان ربیعی
منبع : دنیای اقتصاد
دیدگاه تان را بنویسید