قدرت سیاسی و اقتصادی در جهان در حال بازتوزیع است
| پنج حقیقت اساسی در رابطه با بازتوزیع در حال ظهور قدرت سیاسی جهانی و بیداری سیاسی خشونتآمیز در خاورمیانه، فرا رسیدن یک صفحهبندی جدید جهانی را نوید میدهد.
۵۵آنلاین :
55 آنلاین:
پنج حقیقت اساسی در رابطه با بازتوزیع در حال ظهور قدرت سیاسی جهانی و بیداری سیاسی خشونتآمیز در خاورمیانه، فرا رسیدن یک صفحهبندی جدید جهانی را نوید میدهد. حقیقت اول این است که امریکا هنوز به لحاظ سیاسی، اقتصادی و نظامی قدرتمندترین کشور در این کره خاکی است اما با توجه به تغییرات ژئوپلتیکی پیچیده در توازن منطقهای این کشور دیگر قدرت امپریالیستی در سطح جهانی نیست. اما هیچ قدرت مهم دیگری این گونه نیست. حقیقت دوم این است که روسیه در حال تجربه جدیدترین فاز تکان دهنده واگذاری نقش امپریالیستی خود است.
این یک فرآیند دردناک است و در نهایت - اگر روسیه عاقلانه رفتار کند - به یک دولت / امت مهم اروپایی تبدیل میشود. با این حال، این کشور هم اکنون در حال بیگانه کردن برخی از عوامل سابق خود در جنوب غرب دنیای اسلام و اوکراین، بلاروس و گرجستان است که روزگاری عضو امپراتوری وسیعش بودند، البته نامی از دولتهای بالتیک به میان نمیآورم.
حقیقت سوم این است که چین پیوسته - هرچند آرام - در حال ظهور است و رقیب احتمالی و برابر امریکا خواهد بود؛ اما در حال حاضر، این کشور مراقب است که چالشی آشکار برای آمریکا نباشد. به لحاظ نظامی، به نظر میرسد که این کشور در جستوجوی نسل جدیدی از سلاحهاست، در حالی که صبورانه توانایی نیروی دریایی بسیار محدود خود را افزایش میدهد.
حقیقت چهارم این است که اروپا اکنون یک قدرت جهانی نیست و احتمالا قدرت جهانی هم نخواهد شد. اما این قاره میتواند در مورد تهدیدات فراملی نسبت به رفاه جهانی و حتا بقای بشری نقش سازندهای در رهبری جهانی داشته باشد. علاوه بر این، اروپا به لحاظ سیاسی امریکا در خاورمیانه است و پایداری اروپا در ناتو برای حل و فصل سازنده بحران روسیه - اوکراین در نهایت لازم است.
حقیقت پنجم این است که بیداری سیاسی خشونت آمیز فعلی میان مسلمانان پسااستعمار - تا حدی - یک واکنش دیرهنگام به سرکوب سبعانه و گاهگاه آنها از سوی قدرتهای اروپایی است. این یک حس عمیق اما به تاخیر افتاده بیعدالتی را با تحریک مذهبی درهم میآمیزد که باعث وحدت تعداد زیادی از مسلمانان علیه دنیای خارج شده است؛ اما در عین حال، به دلیل اختلافات فرقهای تاریخی در اسلام که هیچ ربطی به غرب ندارد، فوران اخیر نارضایتی تاریخی نیز درون اسلام باعث تفرقه است.
اگر تمام این حقایق را به عنوان چارچوبی یکپارچه در نظر بگیریم، به ما میگوید که امریکا باید در صفبندی دوباره معماری قدرت در جهان نقش رهبری بر عهده بگیرد؛ به گونهای که فوران خشونت در داخل و گاهی فراتر از جهان اسلام - در آینده احتمالا از سایر بخشهایی که جهان سوم نامیده میشود - بتواند بدون تخریب نظم جهانی مهار شود. میتوانیم این معماری جدید را با 5 حقیقت دیگر توضیح دهیم.
اول، آمریکا تنها میتواند در برخورد با خشونت جاری خاورمیانه موثر باشد البته اگر ائتلاف شکل دهد که - تا حدودی - دربرگیرنده چین و روسیه باشد. برای اینکه چنین ائتلافی شکل گیرد روسیه ابتدا باید از اتکا به استفاده یک جانبه از زور علیه همسایگانش - به ویژه اوکراین، گرجستان و کشورهای حوزه بالتیک - خودداری ورزد و چین نیز باید این نظر را کنار بگذارد که انفعال خودخواهانهاش در مواجهه با بحران روزافزون منطقه در خاورمیانه به لحاظ سیاسی و اقتصادی امتیازی به این کشور برای جاهطلبیهایش در عرصه جهانی است. این انگیزههای سیاسی کوتهنگرانه باید به یک چشمانداز دوربینانه هدایت شود.
دوم، روسیه برای اولین بار در تاریخ خود در حال تبدیل شدن به یک دولت «ملی» است؛ طرحی که به همان اندازه که نادیده گرفته شده مهم هم هست. امپراتوری تزاری، با آن جمعیت چند ملیتی اما (تا حد زیادی) به لحاظ سیاسی منفعلش، با جنگ جهانی اول به پایان رسید و شکلگیری دولت بلشویکی که اتحادیهای ظاهرا داوطلبانه از جمهوریهای ملی (اتحاد جماهیر شوروی) بودند، با قدرتی که عمدتا در دست روسها بود جای آن امپراتوری را گرفت.
فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در پایان سال 1991 به ظهور ناگهانی یک دولت عمدتا روسی به عنوان جانشین آن و دگرگونی / تحول «جمهوریهای» غیر روسی جماهیر شوروی به دولتهای رسما مستقل انجامید. این کشورها در حال حاضر در حال تحکیم استقلال خود هستند و «غرب» و «چین» - در حوزههای مختلف و به شکلهای مختلف - در حال بهرهبرداری از این واقعیت جدید به ضرر روسیه هستند. در این میان، آینده روسیه به تواناییاش برای تبدیل شدن به دولت - ملتی مهم و تاثیرگذار وابسته است که بخشی از اروپای متحد است. عدم انجام این کار پیامدهایی به شدت منفی برای توانایی روسیه جهت مقاومت برابر فشار روزافزون سرزمینی - جمعیتی چین خواهد داشت زیرا چین اکنون با افزایش قدرتش میل دارد تا معاهدات «نابرابر»ی که مسکو در گذشته بر پکن تحمیل کرده بود را زیر سوال ببرد.
سوم، موفقیت اقتصادی چشمگیر چین نیازمند صبر و آگاهی این کشور است که خواهان تعجیل سیاسی حرکت به سوی ائتلاف اجتماعی است. بهترین چشمانداز سیاسی برای چین در آینده نزدیک همانا تبدیل شدن به شریک اصلی آمریکا در مهار هرجومرج جهانی از آن نوع است که از خاورمیانه در حال سرریز شدن به بیرون (از جمله به شمال شرق) است. اگر مهار نشود، سرزمینهای جنوبی و شرقی روسیه و نیز بخشهای غربی چین را آلوده خواهد کرد. روابط نزدیکتر میان چین و جمهوریهای جدید در آسیای مرکزی، کشورهای مسلمان پسا بریتانیا در جنوب غربی آسیا (به ویژه پاکستان) و به خصوص با ایران (با توجه به داراییهای استراتژیک و اهمیت اقتصادی این کشور) اهداف طبیعی چین از توسعه ژئوپلیتیک منطقهای هستند. اما اینها باید هدف سازگاری جهانی چین - امریکا باشد.
چهارم، ثبات قابل تحمل به خاورمیانه بازنخواهد گشت؛ مگر زمانی که تشکلهای نظامی مسلح محلی بتوانند محاسبه کنند که آنها هم به طور همزمان میتوانند از مزایای همترازی سرزمینی بهرهمند شوند، درحالی که به طور انتخابی در خشونتهای افراطی نیز همدستی دارند. توانایی این تشکلها برای اقدام به شیوهای وحشیانهتر فقط میتواند با فشار روزافزون و موثر برخاسته از شکل همکاری امریکا - روسیه - چین مهار شود که در عوض، چشمانداز استفاده مسئولانه زور از سوی دولتهای مستقرتر منطقه (عمدتا ایران، ترکیه، اسراییل و مصر) را تقویت میکند.
گزینه دوم باید به شکل گزینشی دریافت کننده کمکهای اروپاییها باشد. در شرایط عادی، عربستان سعودی میتواند بازیگری قابل توجه در این لیست باشد اما تمایل فعلی حکومت عربستان به پرورش تعصب و وهابیگری - حتا در حالی که درگیر تلاشهای داخلی و بلندپروازانه نوسازی است - تردیدهایی جدی در مورد توانایی این کشور برای ایفای نقش سازنده و مهم منطقهای به وجود میآورد.
پنجم، توجه ویژهای باید بر تودههای تازه سیاسی شده جهان غیرغربی متمرکز شود. حافظه سیاسی آنها که مدتها سرکوب شده بود، تا حد زیادی در حال تغذیه یک بیداری ناگهانی و انفجاری است که محرک آن افراطیون اسلامگرا در خاورمیانه هستند اما آنچه امروز در خاورمیانه رخ میدهد درست آغاز پدیدهای بزرگتر است که از دل آفریقا، آسیا و حتا در میان مردمان پیشا استعماری نیمکره غربی در سالهای پیشرو بیرون خواهد آمد.
قتل عامهای دورهای اجداد نه چندان دورشان از سوی استعمارگران و ثروت جویان مرتبط با آنها که تا حد زیادی از غرب اروپا بودند (کشورهایی که امروز، هنوز هم نسبت به زندگی مشترک چندقومی باز هستند) که ظرف دو قرن گذشته (یا بیشتر) در کشتار مردمان آن مستعمرات نمود یافت با جرائم نازیها در جنگ جهانی دوم قابل مقایسه است: یعنی به معنای واقعی کلمه صدها و بلکه میلیونها قربانی. خودرایی سیاسی که با خشم و اندوه به تاخیر افتاده، تقویت شد؛ نیرویی قدرتمند است که اکنون در حال درنوردیدن - و البته تشنه انتقام - است. نه فقط در خاورمیانه اسلامی بلکه احتمالا فراتر از آن است.
بسیاری از دادهها را نمیتوان کاملا پابرجا دانست اما وقتی کلی در نظر گرفته شوند تکان دهنده هستند. فقط ذکر چند نمونه کافی است. در قرن 16، به دلیل بیماری ناشناختهای که کاشفان اسپانیایی با خود آوردند، جمعیت بومی امپراتوری آزتک (مکزیک فعلی) از 25 میلیون تقریبا به 1 میلیون نفر کاهش یافت. به همین ترتیب، در آمریکای شمالی حدود 90 درصد از جمعیت بومی ظرف 5 سال اول تماس با مهاجران اروپایی - عمدتا به دلیل بیماری - جان خود را از دست دادند. در قرن 19، جنگهای مختلف و اسکانهای اجباری 100 هزار نفر دیگر را کشت. در هند از 1857 تا 1867 بریتانیاییها مظنون به کشتن بیش از یک میلیون غیرنظامی در عملیات تلافیجویانه ناشی از شورش هندیها در سال 1857 هستند. استفاده کمپانی هند شرقی بریتانیا از کشاورزان هندی برای کشت تریاک که ضرورتا پای چین را نیز به میان کشیده، به مرگ زودرس و مشکوک یک میلیون چینی انجامید، البته ذکری از تلفات مستقیم چین در جنگ اول و دوم تریاک به میان نمیآورم. در کنگو، که ملک شخصی پادشاه بلژیک «لئوپولد دوم» بود، 10 تا 15 میلیون نفر در فاصله 1890 تا 1910 کشته شدند. در ویتنام، ارزیابی اخیر نشان میدهد که حدود 1 تا 3 میلیون غیرنظامی از 1955 تا 1975 کشته شدند.
منبع: مجله ی صدا
منبع : ۵۵آنلاین
دیدگاه تان را بنویسید