وعدههای جادویی و هزینههای ویرانگر
| همانطور که اچ. آل. منکن، روزنامه نگار تیزهوش (نقل به مضمون) میگوید، دموکراسی این است که عوامالناس میداند چه میخواهد و لیاقت به دست آوردنش را هم دارد، چارچوب اولیه سیاستهای انتخاباتی بر همین مبنا برپا شده که اولاً ما (به عنوان شهروند) چه میخواهیم تا ثانیاً آن را به (عنوان آنچه لیاقتش را داریم به) ما وعده بدهند و اینجاست که به خصوص در حال و هوای انتخابات، میافتد مشکلها.
۵۵آنلاین :
همانطور که اچ. آل. منکن، روزنامه نگار تیزهوش (نقل به مضمون) میگوید، دموکراسی این است که عوامالناس میداند چه میخواهد و لیاقت به دست آوردنش را هم دارد، چارچوب اولیه سیاستهای انتخاباتی بر همین مبنا برپا شده که اولاً ما (به عنوان شهروند) چه میخواهیم تا ثانیاً آن را به (عنوان آنچه لیاقتش را داریم به) ما وعده بدهند و اینجاست که به خصوص در حال و هوای انتخابات، میافتد مشکلها.
اگر باور کنیم که دولت میتواند همه آنچه دلمان میخواهد را دو دستی تقدیم ما کند، خیالتان راحت باشد که نامزدهای انتخاباتی کم نخواهند گذاشت و (با بهره بردن از این خیال خام) همه آنچه دلمان میخواهد را وعده میدهند.
اما، با عرض معذرت، حقیقت این است که دولت نمیتواند معجزه کرده و همه آرزوها را برآورده کند. به عنوان نمونه هیچ سیاستمداری آنقدر قدرت ندارد که اطمینان حاصل کند پسرهای جوان موقع انتخاب همسران دختری را انتخاب کنند که مادرشان پسندیده! به عبارت بهتر بعضی آرزوها به این راحتی و صرفاً با رأی دادن به این یا آن سیاستمدار برآورده نخواهد شد.
بعضی موارد هم هرچند امکانپذیر (بلکه هم خوش آهنگ) اما به نفع مان نیستند. مثلاً یکی از نامزدها وعده داده است که تولید ملی را در چهار سال آینده، 5/2 برابر کند! خیلیها گفتهاند که نمیشود ولی خیالتان راحت باشد که اتفاقاً شدنی است. تازه ایشان فروتنی فرمودهاند و حتی بیشتر از اینها هم ممکن است. کاری را که ایشان میخواهد در چهار سال آینده انجام دهد نیکلاس مادورو، همین پارسال در ونزوئلا، ظرف شش ماه انجام داد. اما شاهکار آقای مادور و هم با رکورد جهانی فاصله دارد. آقایی رابرت موگابه، در زیمبابوه، یک بار همین حرکت را ظرف فقط چند روز به انجام رساند.
آن دو بزرگوار این موفقیتها را با توسل به ابر تورم به دست آوردهاند. شکی نیست که ما هم میتوانیم با بازگشت به دوران ابر تورم و کاهش ارزش ریال دست کم روی کاغذ، مقدار زیادی رشد کرده و وقتي اقتصاد با ریال اندازه میگیریم اقتصادمان دو برابر یا 20 برابر اندازه فعلیاش شده باشد. اما درآمد واقعی، کیفیت واقعی زندگی، و عموم سنجههایی از این قبیل، همزمان با این افزایشهای آماری، کاهش پیدا خواهد کرد. میدهد. در این زمینه کم نیست. از این رو همان بهتر که از این قبیل دستاوردها هرچه کمتر داشته باشیم.
- مسئولیت شهروند که رأی دهندگان
از یک نو بسنده خوش ذوق دیگری به نام پی.جی. ارورک نقل است که: وعدههاى، انتخاباتی میتوانند به ورطه یاوه گویی بیفتند. «شما برای آن ۱۶ ساعتی که در شبانهروز سرکار نیستید حقوق بیکاری دریافت خواهید کرد، اگر شب برای دستشویی رفتن از خواب بپرید تمام مزایای از کار افتادگی به شما تعلق میگیرد، و چک مستمریتان را نه پس از بازنشستگی در 65 سالگی، که باید هر شب پس از فراغت یافتن و به رخت خواب رفتن در صندوق پستی دریافت کنید. مالیت؟ خیالتان راحت باشد، دولت را موظف خواهم کرد هفتهای یک بار بخشی از آن را به فیش حقوقیتان برگرداند ...» دلم میخواهد فکر کنم دست کم یک ایرانی پس از شنیدن وعده «سه برابر کردن یارانهها» به یاد این مطلب ارورک افتاده است.
هدف سیاستمدار البته که رأی آوردن است. اما وقتی که اتومبیلشان از پل گذشت قدرت پیدا میکنند تا به مردم دستور بدهند. یا به افرادی دستمزد بدهند که به مردم دستور بدهند. کسی که قرار است بعداً دستور بدهد، هرچه دلتان بخواهد، هرآنچه فکر کند ایشان را به کرسی خواهد نشاند، به شما قول خواهد داد. اما پس از انتخابات حکایت کی داده کی گرفته خواهد بود.
اما همه اینها بر بار مسئولیت شهروندی ما میافزاید. کدام وعدههای جادویی را قرار است باور کنیم و کدامها، حتی برای حال و هوای انتخابات، بیش از حد غیرمنطقی هستند؟ آیا میتوان راهنمای مفید و مختصری، دستکم برای اندازهگیری ادعاهای اقتصادی، ارائه کرد؟
حداکثر سرعت رشد اقتصادی پیوسته حدود سالانه ۱۰ درصد است. در شرایط فعلی ایران چنین رشدی ممکن است، کما اینکه چین و هند در سالهای اخیر و ژاپن و کره جنوبی پیش از آنها چنین نرخ رشدهایی را تجربه کردهاند. هر وعدهای بیش این سخن منطقی به نظر نمیرسد. مضافاً به نرخ رشدی در این حدود نمیشود با برنامهریزی اقتصادی و برنامه توسعه نوشتن دست یافت. کار، کار عدهای متخصص پشت درهای بسته نیست. برای دست یافتن به چنین رشدی به آگاهی و بصیرت همه مردم نیاز داریم، نه یک برنامه روی کاغذ. تمام کشورهایی که به چنین رشدی دست پیدا کردهاند قوانین و مقررات را راجع به اینکه چه کسی باید چه کار کند یا نکند از دست و پای مردم باز کردهاند. از شل کردن قوانین جنونآمیز مائوئیستها بگیرید تا شل کردن قوانین از یک دوره اعتیاد به صدور جواز برای همه کار در هندوستان. بین اینها البته تفاوتهایی وجود داشت اما هر دو در یک مورد کاملاً شباهت داشتند؛ محدودیتهای سختی بر سر اینکه چه کسی حق دارد چقدر از چه چيزى توليد که با نکند وضع کرده بودند. برداشتن این محدودیتها چندین دهه رشد به همراه آورد.
- دولت هیچ پولی ندارد
این را هم در نظر داشته باشیم که دولت در واقع هیچ پولی ندارد. برای اینکه بین عدهای امتیاز و خدمات توزیع کند باید منابع لازم را از گروه دیگری از مردم بستاند. در ایران معاصر، اگرنه تمام دست کم عمده میشود. پس نکته مهم راجع به هر سیاست این نیست که چه کسی چه عایدیای مفت گیرش میآید، موضوع این است که چقدر، بابت عایدی مفتی که وعده حاتم بخشیاش را میدهند، قرار است از درآمد و داراییمان مایه بگذاریم. ممکن است عدهای این تعبیر را نپسندند و پاسخ بدهند که، مثلاً، دستگیری از هموطنان مستمند و نیازمند کمک، یا تأمین بودجه در حوزه درمان و آموزشی و از این قبیل جزو وظایف دولت و تأمین بودجهاش وظیفه شهروندی من و شماست. در این صورت باید تصریح کنم که عمده بذل و بخششهای دولتی نه از ثروتمندان به مستمندان که از طبقه متوسط به ثروتمندترینهاست؛ از تولیدکننده پرتقال گرفته تا صندوق بازنشستگی و بانک و خودروساز و نظایر آن که در مطالب پیشین منتشر شده در تجارت فردا به آن اشاره کردهایم. باری، قصد من تبلیغ کاندیدای به خصوصی نیست. اما هنگام انتخاب بدانید که گرایش به «آزادی تجاری بیشتر» و «دخالت کمتر در بازار» دو سیاستی هستند که به بهبود وضعیت اقتصادی ایران سرعت خواهد بخشید. از این رو اگر ایرانی ثروتمندتر و مرفهتر میخواهید باید در کاندیداها به دنبال این گرایشات بگردید.
گمان میکنم نیازی به توضیح واضحات نیست که همه ما ایرانی ثروتمندتر میخواهیم امیدوارم از آن دستهای نباشید که ثروت را آفت میدانند. چرا که ثروت به معنی انتخابها و همچنین توانایی انجام کارهای بیشتر است. وقتی مردم ثروتمندتر باشند حل مشکلات جامعه به مراتب دست یافتنیتر و راحتتر است و یک جامعه مرفهتر جامعهای سالمتر خواهد بود.
اما مخلص کلام آن است که ویلیام شکسپیر به زیبایی به آن اشاره کرده، آنجا که کاسیوس خطاب به بروتوس میگوید: عیب از ستارههای ما نیست که از خودمان است. یا به قول خودمان از ماست که بر ماست! بیایید تعریف منکن در ابتدای مطلب را یک بار دیگر مرور کنیم: دموکراسی در واقع این است که ما بنا داریم (با واسطه نمایندههایمان) به آنچه میخواهیم برسیم و سیاستمداران با بهرهبرداری از این موضوع هرچه را که حدس بزنند باور میکنیم به ما قول خواهند داد. پس اگر بعضی کاندیداها وعدههای خیالپردازانه و حتی غیرمنطقی را باور خواهیم کرد را به وعده بهشت برین میدهد، چنانچه این وعدهها را باور کرده و به او رأی بدهیم، عیب نه از ستارههای ما که از خودمان است. راهحل آن است که جوگیر نشویم، وعدههای نامزدها را بسنجیم یا به تحلیل آگاهان رجوع کنیم و نهایتاً فردی را انتخاب کنیم که وعدههایش واقعبینانه است.
منبع : مجله ی صدا
دیدگاه تان را بنویسید