سی جی پینگ قدرت خود را در چین مستحکم می کند

۵۵آنلاین :

کمتر از چهار سال است که بر مسند ریاست تکیه زده از خود تصویری چون مائو ترسیم کرده. می گویند. دومین رئیس جمهوری قدرتمند چین است، اما انگار برای جاه طلبی هایش پایانی نیست. برای نبرد آماده است، آن هم یک سال قبل از برگزاری نوزدهیمن اجلاس محرمانه حزب کمونیست، نشستی که قرار است اعضای حزب در مورد جانشینش رایزنی کنند. «شی» زمان زیادی است که مقدمات یک دومینوی سیاسی را مهیا کرده؛ می خواهد از سد رقبایش بگذرد و حزب رائه میدان یکه تازی هایش بدل کند، یا خود بار دیگر رئیس جمهور شود یا یکی از متحدانش در کنار کارزار مقابله با فساد، حالا رئیس جمهور برای غلبه بر رقبا و منتقدانش به تاکتیک دیگری متوسل شده است. «شی» از شاخه جوان حزب کمونیست فاصله گرفته؛ نه به صورت آشکار در خفا و مخفیانه. این خبر را یکی از سیاستمدارن بلندپایه اش، رسانه ای کرد، البته بدون این که نامش فاش شود. دوم آگوست بود که حزب از برنامه اش برای اعمال اصلاحاتی جامع و گسترده در بدنه شاخه جوانان کمونیست خبر داد. اصلاحاتی که گفته شد هدفش ایجاد تغییراتی اندک در چینش رهبران رده بالای سازمان و احیای توان اعضای رده پایین این نهاد است. اما انگار در پشت پرده، سناریوی دیگری طراحی شده است؛ سناریویی که هدف اش تنگ تر کردن حلقه وفاداران «شی» و په حاشيه راندن مخالفان اوست. رئيس جمهوری برای اجرای سناریوی مطلوب خود مهره هایش را با دقت چیده و با تامل گام بر می دارد. ابتدا بودجه شاخه جوانان را نصف کرد و آن را به حدود ۴۶ میلیون دلار رساند؛ رسانه های دولتی از این سازمان تحت عنوان نهادی ناکارآمد یاد کردند و ابعاد دفتر مرکزی و دفاتر استانی این گروه به بهانه های مختلفی روز به روز کوچک و کوچک تر شد. همه این حملات به بهانه همان طرح اصلاحات مشهور صورت گرفت. البته، شاخه جوانان حزب کمونیست پیش از این نیز تجربه چنین هجمه های را داشت. سال ۲۰۱۲ بود که محرمانه های سازمان به بیرون درز کرد و رسانه ای شد. تصادف مرگبار پسر لینگ جیهوآ، با فراری ۵۰۰ هزار دلاری، برای شاخه جوانان حزب کمونیست بسیار پرهزینه بود. چرا که جیهوآ دست راست هو جینتائو، دبیرکل و رئیس جمهوری پیشین چین بود. هر دو از دل همین شاخه جوانان برخاسته بودند و تاثیر زیادی برساختار و هنجارهای حاکم بر آن به یادگار گذاشتند. از همان زمان، اندک شکافی میان این نهاد و جامعه مدنی چین ایجاد شد، شکافی که برای «شی» به مشابه یک فرصت است، فرصتی که رئیس جمهوری در تلاشی است از آن برای بازگشت به ریاست یا تعیین جانشین، تحکیم قدرت و حفظ میراث و دستاوردهایش استفاده کند. «شی» می خواهد در قامت مائویی دیگر ظاهر شود. به همین دلیل مثل او برنامه اصلاحاتی جامع و عمیقی را پیشنهاد کرده است، برنامه ای که بعد از اصلاحات سال ۱۹۹۲، طرحی مهم برای ایجاد تغییرات اساسی قلمداد می شود. اما مهم این است که «شی» برای تداوم اجرای طرح پیشنهادی اش از صف رقبای خود عبور کند، رقبایی که بسیاری از آنها در بستر سازمان جوانان حزب رشد کردند. همان سازمانی که روزی خودش در آن فعالیت داشت اما به واسطه آن بر تخت ریاست تکیه نزد. حالا «شی» می خواهد همگام با کارزار مبارزه با فساد، که به واسطه اش برخی از رهبران بلندپایه چین را از میدان سیاست دور کرد، فضا را برای تضعیف پایه های یکی از بزرگترین بلوک های سیاسی کشور فراهم کند، شاید اینگونه میدان برای مانور شی پینگ های جدید آماده شود.

گهوارهای برای سیاستمداران

شاخه جوانان حزب کمونیست برای بسیاری از سیاستمداران برجسته چین همچون گهواره بود. بستری که آنها را در خود جای داد، باعث رشدشان شد و توانست آنها را به مناصب بالای سیاسی برساند. این نهاد در مه ۱۹۲۰ تاسیس شد، اول از آن تحت عنوان «اتحادیه جوانان سوسیالیست چین» یاد می شد، اما در سومین کنگره ملی حزب که در ژانویه ۱۹۲۵ برگزار شد. نام اتحادیه به شاخه جوانان حزب کمونیست تغییر یافت. انقلاب فرهنگی چین موجب شد فعالیت های این نهاد ده سالی مسکوت بماند. سال ۱۹۷۰ بود که شاخه جوانان با تکیه بر الگوی ارائه شده توسط حزب کمونیست فعالیتهایش را از سر گرفت؛ اندک اندک جا پایش را در میدان سیاست محکم کرد و ناگهان به بلوک سیاسی قدرتمندی بدل شد، دالانی طولانی که بسیاری از رهبران و وزرا از آن عبور کرده و وارد میدان سیاست چین شدند. چینی ها از شاخه جوانان حزب کمونیست تحت عنوان «تو آنپای» یاد می کنند، نهادی با بیش از ۸۸ میلیون عضو که بسیاری از آنها دانشجو هستند. با این حال فاصله سنی میان اعضای این شاخه بین ۱۴ تا ۲۸ سال برآورد شده است. بیش از یک سوم اعضای این سازمان مرد هستند و یک سوم آنها را کشاورزان تشکیل می دهند. شاخه جوانان با داشتن بیش از ۱۴ کرسی در دفتر سیاسی و ۲۴ نماینده در کمیسیون مرکزی این نهاد، عنوان بزرگترین بلوک سیاسی حزب را یدک می کشد. این سازمان با تکیه بر کمک های دولتی و همچنین حق عضویت اعضایش هزینه های خود را تامین می کند. از بدنه این سازمان رهبران قدرتمندی بر مناصب حساسی و کلیدی تکیه زدند. هو جینتائو رئیس جمهوری پیشین چین و دبیرکل سابق حزب کمونیست یکی از برجسته ترین نمایندگان و در عین حال تاثیرگذارترین فرد این نهاد است. هوا نخستین دبیر شاخه جوانان بود، سیاستمداری محتاط اما منضبط و وفادار به اصول پیچیده بوروکراتیک حاکم بر حزب، کسی که حدودا بیست سال، یعنی تا زمان بازنشستگی اش حضور پررنگی در سیاست داشت و تاثیر زیادی بر ساختار و هنجارهای شاخه جوانان حزب کمونیست بر جای گذاشت. علاوه بر هوای سیاستمدارانی چون چو هوا، مدیر بخش صادرات نیروگاه جنوب استان گوانگدونگ، ليو کیمیائوں رئیسں تبلیغات حزب کمونیست، لو هائو، فرماندار استان هیلونگجیانگ، هو یائوبانگ، دبیر کل لیبرال حزب کمونیست چین و یکی از انقلاب فرهنگی و کسی که مرگش موج اعتراضات دانشجویی ۱۹۸۹ در میدان تیانان من را رقم زد، از چهره های دیگری هستند که از کودکی یا نوجوانی وارد شاخه شدند، عنوان «پیشگامان جوان» را یدک کشیدند، شال قرمز انداختند و در نهایت برای عضویت در حزب در برابر داس و چکش زرد رنگ، نمادی که بر زمینه قرمز پرچم چین خودنمایی می کند، سوگند وفاداری یاد کردند. بسیاری از کسانی که از بدنه این شاخه به مناصب عالی دست یافتند در خانواده ای معمولی رشد کرده و به واسطه تواناییهای شان موفق شدند نام خود را در فهرست سیاستمداران ارشد چین ثبت کنند. به همین دلیل است که این گروه بیش از جناح موسوم به «شاهزاده های جوان» که با تکیه بر حمایت ها و پیشینه سیاسی خانوادگیشان به قدرت رسیدند، دغدغه های عادی مردم، وضعیت معیشتی شان، کمک هزینه های تامین مسکن و درآمد کشاورزان و روستائیان را در برنامه کاری شان لحاظ می کنند. شاخه جوانان حزب کمونیست در ساختار بوروکراسی این حزب بیش از هر چیز بر ارائه خدمات مدنی تمرکز دارد، چراکه بسیاری از رهبرانش در مکتب افرادی چون دنگ شیائوپنگ، فردی اصلاح طلب که دغدغه هاى مردمـش را برايدثولوژی حاکم ترجیح میداد و هو یائوبانگ، یکی از قربانیان انقلاب فرهنگی رشد کرده و تعلیم دیدند. از آنجایی که بسیاری از چهره های برجسته چین عضو سازمان بودند، از شاخه جوانان تحت عنوان ارتش ذخیره رهبران حزب کمونیست نیز یاد می شود، نهادی که کودکان و جوانان را تحت لوای خویش پرورش داده و برای خدمت در ساختار حزب آماده می کند. براساسی داده های این نهاد، حزب کمونیست در سال ۲۰۰۴ بیش از ۸۰ میلیون از اعضای این شاخه را جذب کرد. بسیاری از آنها در قامت کارمندان دولتی فعالیتشان را آغاز کردند. اعضای شاخه جوانان دارای پیشینه خانوادگی و سیاسی برجسته ای نیستند اما بسیاری از آنها برای در دست گرفتن سکان رهبری حزب یا سایر مناصب حکومتی مستعدند. این همان حقیقتی است که «شی» را ترسانده و در تلاش است از هر تاکتیکی استفاده کرده تا این بلوک سیاسی را از مشروعیت انداخته و مانع قدرتنمایی رهبران جوانی شود که می توانند در آینده تهدیدی جدی علیه قدرت و رویاهای بلندپروازانه اش قلمداد شوند.

نبرد برای جانشینی

چرا «شی» در تلاشی است تا پایه های شاخه جوانان حزب کمونیست راست کند؟ پیش از پاسخ بدین سوال باید نگاهی به وضعیت اعضای کمیته دائمی حزب انداخت. از هفت عضو کمیته دائمی تنها دو نفر در کنگره سال بعد بازنشسته نخواهند شد، «شی» ۶۳ ساله و «لی ککیانگ» ۶۱ ساله. اینجاست که مسئله جانشینی «شی» یا بازگشتش به مسند ریاست جمهوری برجسته می شود. پنج عضو دیگر باید میدان سیاست را بوسیده و به حاشیه بروند. در چنین شرایطی است که میدان برای قدرت نمایی «شی» آمده می شود. طبیعتا وی یالی کیانگ قادرند مقام های اول و دوم را از آن خود کنند. اما ماجرا از جایی پیچیده می شود که رئیس جمهوری با سه نامزد کارآزموده روبه رو است، رقبایی که در قامت نامزد شاخه جوانان از پتانسیل لازم برای رهبری آینده حزب برخوردارند. وانگ یانک معاون نخست وزیر، هو چوان هوا، رئيس حزب کمونيست ولی يوان چائو، معاون رئیس جمهور، میدان سیاست چین سال هاست به عرصه رویارویی گروه موسوم به «شاهزادگان جوان» یعنی همان نهادی که به نوعی خاستگاه رئیس جمهوری چین نیز قلمداد می شود و اتحادیه جوانان حزب کمونیست تبدیل شده است. رئیس جمهورى چين زمانى در شاخه جوانان فعاليت داشت، اما پیشینه سیاسی خانواده اش راه را برای ریاستش هموار کرد. پدر «شی» ژونگ شان بود. یکی از بنیانگذاران حزب کمونیست که در طول سال ها، پست های مختلفی را تجربه کردن زمانی دیگر قامت معاون نخست وزیری ظاهر شد. «شی» ده مصر نهاد تبلیغات سیاسی بود و زمانی دیگر در قامت معاون نخست وزیری ظاهر شد، « شی» ده ساله بود که پدرش از عرصه سیاست رانده شد. در همین راستا بسیاری رئیس جمهوری چین را یک آریستوکرات می دانند تا یکی از اعضای شاخه جوانان حزب کمونیست. «شی» در طول دوران ریاستش ثابت کرده که تمامیت خواه است و از همین منظر از تمام توانش استفاده می کند تا جناح اتحادیه جوانان را از گود سیاست خارج کرده و با تکیه بر حمایت های گروه خویش، گروهی موسوم بن « شی جیانگ» و همچنین شاهزاده ها و آریستوکراتها، کسانی که از پشتوانه قوی و نفوذ سیاسی زیادی برخوردارند، به هدفش رسیده و نوزدهمین نشست حزب کمونیست را به جلسه معارفه حلقه وفادارنش تبدیل کند، یا بار دیگر بر مسند ریاست تکیه زده، یا حامیانش را به قدرت برساند و خود از پشت پرده به واسطه آنها برنامه ها و اهدافش را به سرانجام برساند. به باور بو ژیوای، مدیر مرکز تحقیقات معاصر چین، «شی» حقیقتا زمان مناسبی را برای پاکسازی و تضعیف شاخه جوانان انتخاب کرده، در شرایط کنونی شکاف میان نسل ۱۹۸۰ اتحادیه و نسل جوان روزبه روز عمیق تر می شود، در یک کلام نوعی انشعاب بر ساختار اتحادیه حاکم است. همین مسئله موجب شده تا رئیس جمهور برای گرفتن ماهی از این آب گل آلود به تکاپو افتاده و بر صفحه شطرنج سیاست چین مهره هایش را با دقت حرکت دهد.

تاکتیک « شی»

دو ماه پیش بود که رسانه های دولتی چین از اعمال اصلاحات و سازماندهی جدید در بدنه شاخه جوانان حزب کمونیست خبر دادند. این خبر گویای سیاست های پشت پرده شخصی رئیس جمهور است، کسی که می خواهد نخبگان مستقر در سطوح بالای این نهاد را به حاشیه رانده، عرصه را بر آنها تنگ کرده و در یک کلام زمینه را برای نخبه کشی گسترده هموار کند. در همین راستا وی باید محدودیت هایی را بر رهبران این اتحادیه اعمال کرده تا شاخه جوانان، تحت سیطره حزب قرار گرفته و مانور سیاسی اعضای جوان و مستعدش محدود و محدودتر شود. به باور یکی از اعضای شاخه جوانان، حزب کمونیست در صدد است تا رهبران رده بالای این اتحادیه، یعنی کسانی که توانایی بالقوه رهبری دارند را پاکسازی کرده و بر تعداد اعضای سطوح پایین این سازمان بیفزاید. شاخه جوانان حزب به مشابه دستگاه انکوباتور عمل می کند، جوانان عضو را رصد کرده و بهترین شان را برای تصدی مناصب سیاسی بر می گزیند، کسانی که با ارائه برنامه عامه پسند و تکیه بر هوش و استعداد ذاتی شان به راحتی قادرند پست های حساس حکومتی را در اختیار بگیرند، هر چند نقش و قدرت رهبران سازمان در این زمینه را نباید نادیده انگاشت. به همین دلیل «شی» کارش را با پاک سازی رهبران شاخه جوانان آغاز کرد. اواسط سال ۲۰۱۵ بود که کمیسیون بازرسی انضباطی کمیته مرکزی حزب کمونیست، انگشت اتهام را به سوی برخی از اعضا و رهبران شاخه جوانان نشانه گرفت و این نهاد به فساد و نقض قواعد و هنجارهای حاکم بر حزب متهم کرد. درست از همان زمان پروژه به جایی راندن شاخه جوانان حزب کلید خورد. یکی از مهمترین قربانیان این پروژه ينگ جیهرا مشاور هو جینتائو، جیهوا از رهبران ارشد اتحادیه است که حالا مورد غضب کمپین مبارزه با «شی» قرار گرفته و روزهایش را پشت میله ای زندان می گذراند. ماه کذشته بیز رئيس جمهوري چین تغییراتی را در چینش اعضای کلیدی حزب اعمال کرد. وی دو تن از نزدیکانش را به عنوان روسای حزب در دو استان کلیدی یونان و استان پرجمعیت هونان، برگزید و راه را برای چهره های برجسته شاخه جوانان برای تصدی فرمانداری این دو منطقه استراتژیک بست. اقدامی تامل برانگیز و دوراندیشانه، تاکتیکی که میتواند به وی برای نیل به اهدافش کمک کند. شی در تلاش است تا با تکیه بر این تاکتیکهای جدید، در خفا، نتیجه نبرد قدرت در سال آینده را تغییر داده و پیشاپیش برنده ها و بازنده های این بازی را مشخص کند.

چالش های اتحادیه

شاخه جوانان حزب کمونیست با مشکلاتی جدی دست به گریبان است. این نهاد به خوی از شکافی که میان این اتحادیه و جامعه و حتی بیان اعضای نسل اول و سوم آن به وجود آمده آگاه است. اعضای این اتحادیه فاقد انسجامند. روابط شان پیچیده تر از حد تصور است. حتی در وفاداری برخی از اعضایش اندکی تردید وجود دارد. نه خودشان و نه برنامه هایشان به مانند گذشته نفوذ ندارد و بسیاری از چینی ها از اعضای این سازمان تحت عنوان زامبی های سیاسی یاد می کنند. اتحادیه به خویی می داند که امروز بسیاری از منتقدان، سازمان را نه شاخه ای نخبه پرور بلکه نخبه کش میدانند. شاخه جوانان باید به سال های اوجش برگردد، یعنی اواخر سال ۱۹۷۰، زمانی که انقلاب فرهنگی پایان یافت و افراطگرایان به حاشیه رانده شدند. در چنین شرایطی بربر بربر دنگ شیائوپینگ به عرصه قدرت بازگشت، کسی که به باور اعضای شاخه، منجی اتحادیه بود. شیائوپینگ به خوبی می دانست که برای تحکیم پایه های قدرتش و تثبیت مشروعیت این نهاد باید برنامه ای قابل قبول ارائه دهد، در غیر این صورت هم خودش و هم شاخه جوانان از گود سیاست خارج خواهند شد. به عقیده بوشیاینگ، استاد مطالعات سیاسی دانشگاه ویکتوریا، امروزلیک جوانان به شیائوپینگ دیگری نیاز دارد، این نهاد درگیر جزرومد سیاسی است و برای رهایی از آن باید برنامه ای جامع ارائه دهد، طرحی که طی آن باید ایده های آرمان گرایانه در کنار حقایق و واقعیت های روز قرار گرفته و بر مبنایش اصلاحاتی قابل اجرا ارائه شود، برنامه ای که یارای رقابت با برنامه اصلاحات پیشنهادی «شی» را داشته باشد. علاوه بر چالش های داخلی، شاخه جوانان در عرصه عصر سیاست چین نیز در تنگنایی جدی گیر افتاده تنگنای سرنوشت ساز نهادی که در هجدهمین نشست سالانه حزب با ۲۸ نماینده حضوری قوی و برجسته داشت، حالا باید موجودیتش را حفظ کند. رهبرانش هر آن ممکن است به طعمه کارزان مبارزه با فساد «شی» بدل شوند و ساختارش هر ممکن است از نقشه بوروکراتیک چین حذف شده و به نهادی فرعی و در حاشیه بدل شود.