شكست جنبش ضد آپارتايد در كرانه ماندلا

۵۵آنلاین :

55آنلاین: بیش از دو دهه از آن روزی می‌گذرد که نلسون ماندلا، رهبر جنبش آپارتاید، در اولین انتخابات آزاد و سراسری آفریقای جنوبی به ریاست‌جمهوری برگزیده شد. از آن زمان به بعد، حزب متبوع او، کنگره ملی آفریقا در هیچ انتخاباتی کمتر از ٦٠ درصد آرای شهروندان آن کشور را از آنِ خود نکرده است. اما این دیگر صحبت تاریخ است. امروز و با اعلام نتایج انتخابات محلی آفریقای جنوبی، دیگر می‌توان با اطمینان از ادامه حیات همه شکاف‌های اجتماعی و اقتصادی به‌ارث‌مانده از دوران آپارتایدی سخن گفت که شاید تا همین چند سال پیش و زیر سایه سنگین رهبر آزادی‌بخش آن کشور، کمتر مجالی برای نورتاباندن بر آن بود، اما اکنون رأی‌دهندگان آفریقایی را چنان مستأصل کرده که ترجیح داده‌اند تا با اتکا به صندوق‌های رأی، زمام امور کلان‌شهرهای بزرگ را از دستان حزب حاکم و میراث‌دار مبارزات ضدآپارتاید بیرون آورند. شهروندان به‌تنگ‌آمده از اقتصاد راکد و ناکارآمد، نرخ بالای بی‌کاری و اتهامات رنگارنگ فساد دولتی، در حالی روز چهارشنبه گذشته برای انتخاب اعضای شورای شهر محلی، کلان‌شهری و ناحیه‌ای در ٩ استان آفریقای جنوبی به پای صندوق‌های رأی رفته‌اند که شمارش نزدیک به ٩٠ درصد آرا تا لحظه تنظیم این گزارش نشان از آن دارد که حزب حاکم کنگره ملی آفریقا نه‌فقط موفق نشده تا به وعده خود مبنی بر بازپس‌گیری مدیریت شهر کیپ‌تاون از حزب رقیب، یعنی ائتلاف دموکراتیک عمل کند، بلکه با ازدست‌دادن برخی دیگر از کلان‌شهرهای کلیدی، بدترین عملکرد انتخاباتی را در ٢٢ سال گذشته از خود به جا گذاشته است. کنگره ملی آفریقا اگرچه هنوز درمجموع با ٥٤ درصد آرا از رقبای خود پیش است، اما همین افت هشت‌درصدی نسبت به دور پیشین انتخابات محلی در سال ٢٠١١، کافی بوده تا «بندر الیزابت»، شهری صنعتی و راهبردی که به افتخار سوابق درخشانش در فعالیت‌های ضدآپارتاید، عنوان رسمی «خلیج نلسون ماندلا» را به عاریت گرفته، از حاکمیت این حزب خارج شود. دفتر مرکزی کنگره ملی آفریقا در حالی صبح روز گذشته پیروزی حزب ائتلاف دموکراتیک در بندر الیزابت را پذیرفت که این دو حزب تا لحظه تنظیم گزارش، رقابت تنگاتنگی برای پیروزی در پرتوریا، پایتخت آفریقای جنوبی و ژوهانسبورگ، مرکز اقتصادی آن کشور، داشته‌اند. با همه این اوصاف، نتایج انتخابات در دیگر شهرهای عمده هرچه باشد، شکست نمادین کنگره ملی آفریقا در خلیج نلسون ماندلا و ریزش بی‌سابقه بدنه مردمی حامیان آن‌که به‌ویژه در کلان‌شهرهای بزرگ و طبقه متوسط آفریقایی به چشم می‌خورد، هشداری جدی برای حزب حاکم خواهد بود که باید در کمتر از سه سال آینده در انتخابات عمومی دیگری و این‌بار برای حفظ کرسی ریاست‌جمهوری به رقابت برخیزد؛ رقابت‌هایی که اگرچه در آن دیگر خبری از نامزدی جاکوب زوما، رئیس‌جمهور کنونی دو دوره‌ای و همه جنجال‌های پیرامون زندگی حرفه‌ای و شخصی آن نخواهد بود، اما همچنان جدی‌ترین عرصه زورآزمایی برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی احزاب مخالف خواهد بود. این دست‌کم باور مموسی میمنه، اولین رهبر سیاه‌پوست حزب ائتلاف دموکراتیک، است که نه‌فقط انتخابات روز چهارشنبه را همه‌پرسی‌ای درباره جاکوب زوما، به‌عنوان یک چهره ملی، دانسته، بلکه اعلام کرده نتایج انتخابات که حاکی از رشد چشمگیر حزب متبوعش بوده، همچنین تأییدی بر خواست تغییر در بین مردم آن کشور و همه‌پرسی‌ای درباره آینده آفریقای جنوبی بوده است. حزب میانه‌رو «ائتلاف دموکراتیک» در حالی موفق شده حدود ٢٦ درصد از آرای انتخابات محلی را به دست آورد که حزب «مبارزان آزادی اقتصادی» با سهمی هشت‌درصدی از آرای مردمی، اکنون به نیرویی تعیین‌کننده در صحنه سیاسی کشور بدل شده است. رقابت شانه‌به‌شانه دو حزب عمده در شهرهایی مانند پرتوریا و ژوهانسبورگ سبب شده تا این حزب چپ رادیکال به رهبری خولیوس مالما که برای اولین‌بار پس از اعلام وجود خود در انتخابات عمومی سال ٢٠١٤ و کسب ٢٥ کرسی پارلمانی، در انتخاباتی محلی شرکت می‌کرد، بتواند با ورود به ائتلاف کلید شوراهای شهری را به مخالفان دولت واگذار کند. رهبران این حزب چپ‌گرا در حالی با بهره‌گیری از حساب رسمی توییتری خود، از هوادارانشان خواسته‌اند درباره شریک ائتلافی یا اصل ورود این حزب به ائتلاف با دیگر احزاب اظهارنظر کنند که دفتر این حزب در استان مرکزی گوآتنگ، شامل دو کلان‌شهر پرتوریا و ژوهانسبورگ اعلام کرده ائتلاف با حزب مخالف ائتلاف دموکراتیک مشروط به موافقت رهبران آن با سیاست‌های رادیکال اقتصادی، از جمله ملی‌سازی معادن، مصادره زمین‌ها و بازتوزیع آنها است. ---------------------------------------------------------------- تمامی جنجال‌های یک رئیس جمهور جاکوب زوما، جنجالی‌ترین رئیس‌جمهوری است که از زمان خاتمه حاکمیت اقلیت سفیدپوستان در سال ١٩٩٤، زمام امور آفریقای جنوبی را به دست گرفته است. او که ٧٤ سال پیش در خانواده‌ای فقیر زاده شد، به دلیل مبارزات ضدآپارتاید خود به تبعید فرستاده شد و پس از پیروزی هم‌رزمانش، درگیر چنان رسوایی‌های مالی و اخلاقی‌ای شد که می‌توانست به حرفه هر سیاست‌مدار دیگری پایان دهد. بااین‌حال، سابقه مبارزاتی، پیشینه فلاکت‌بار و شخصیت کاریزماتیک او سبب شد تا با وجود همه مطالبات مردمی و سیاسی درباره استعفا یا برکناری او از ریاست‌جمهوری و رهبری کنگره ملی آفریقا، همچنان در قدرت باقی بماند. در این میان، حکم پنج ماه پیش دادگاه عالی آفریقای جنوبی مبنی بر قانون‌گریزی زوما در پرداخت‌نکردن وام‌های دولتی گرفته‌شده برای بازسازی سکونت‌گاه شخصی‌اش، بیشترین ضربه را به اعتبار او وارد کرد؛ حکمی که زوما را ناچار به عذرخواهی عمومی کرد. این در حالی است که حیات سیاسی زوما حتی پیش از به‌قدرت‌رسیدن او در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ٢٠٠٩ و به لطف اتهامات هم‌زمان تجاوز و فساد اقتصادی نیز در آستانه خاموشی قرار داشت. زوما که البته تا پیش از ورود به رقابت‌های انتخاباتی از اتهام تجاوز تبرئه شده بود، همواره هرگونه اتهامی مبنی بر پول‌شویی و اخاذی را که از سال ١٩٩٩ و امضای یک قرارداد تسلیحاتی پنج ‌میلیارددلاری دامنگیر او شده بود، رد می‌کرد. او در حالی وعده داده بود تا در صورت تأیید اتهامات از همه سمت‌های خود کناره‌گیری می‌کند که دادستانی ملی آفریقای جنوبی سه هفته پیش از انتخابات سال ٢٠٠٩، به طرز شبهه‌ بر انگیزی پرونده فساد اقتصادی زوما را مختومه اعلام کرد. اکنون با گذشت هفت سال از آن زمان، مخالفان دولت به‌شدت به دنبال آن هستند تا پرونده را از نو به جریان انداخته و پیش از پایان دوران رسمی ریاست‌جمهوری زوما در سال ٢٠١٩، او را از این مقام برکنار کنند. ---------------------------------------------------------------- آفریقای پس از ماندلا وقتی نلسون ماندلا در اواخر سال ٢٠١٣ درگذشت، بسیاری این سؤال را پرسیدند که آیا دوران مصالحه، بردباری و امیدی که او پروراند هم با او مرد. این روزها برای یک بازدیدکننده از آفریقای جنوبی یا هرکسی که گزارش‌های خبری را دنبال می‌کند، پاسخ ممکن است صریح به نظر ‌آید. جاکوب زوما، رئیس‌جمهوری آفریقای جنوبی در برابر خواست مخالفان برای برکناری‌اش پس از آنکه دادگاه عالی این کشور متوجه شد او قانون اساسی را نقض کرده، مقاومت کرده است. مؤسسات رتبه‌بندی اعتباری ارزیابی خود از چشم‌انداز کشور را کم کرده‌اند و درعین‌حال می‌تواند حتی آماده ارزیابی‌های کمتر از اقتصاد کند این کشور باشد. حدود ٩‌ میلیون نفر از شهروندان آفریقای جنوبی نمی‌توانند کار پیدا کنند و فساد در سراسر این سرزمین گسترش ‌یافته است. اما وقتی این سؤال از مموسی میمنه، رهبر بزرگ‌ترین حزب مخالفان در پارلمان پرسیده می‌شود، او پاسخش را با راه‌های مختلفی بیان می‌کند. او در گفت‌وگویی می‌گوید: «بله، ما دوران ماندلا را داشتیم، تاریخی بزرگ، در واقع تاریخی ژرف برای تمام جهان. اما سؤال مطرح درباره آفریقای جنوبی این است: ما چه آینده‌ای راارائه می‌دهیم؟» میمنه ٣٦ساله که دارای مدرک روان‌شناسی، مدیریت عمومی و الهیات است، در تلاش برای تعریف دوران پساماندلا، بازی طولانی‌ای را علیه دشمن اصلی حزبش به راه می‌اندازد. این به آن معناست که او در حال رقابت با کنگره ملی آفریقا به رهبری زوماست، حزبی که مدت‌های طولانی است خود را به‌عنوان تنها منبع مشروع آرمان آفریقای جنوبی جا انداخته است. در انتخابات سال ٢٠١٤، حزب اتحاد دموکراتیک به رهبری میمنه توانست در ادامه روندی افزایشی، ٨٩ کرسی از ٤٠٠ کرسی پارلمان را به دست آورد. حزب کنگره ملی آفریقا با وجود روند نزولی همچنان ٢٤٩ کرسی را به دست آورد. برای بسیاری از شهروندان آفریقای جنوبی، حزب کنگره ملی آفریقا، حزب آزادی است که علیه آپارتاید مبارزه کرد. در مقابل حزب اتحاد دموکراتیک به‌عنوان گروهی دیده می‌شود که از سوی اقلیت سفیدپوست تأسیس و پشتیبانی شده است. هم‌زمان با بالاگرفتن حساسیت‌های نژادی، مموسی میمنه که سال گذشته به‌عنوان اولین رهبر سیاه‌پوست، رهبری حزبش را برعهده گرفت، طعنه‌های مکرر حزب کنگره ملی آفریقا درباره این موضوع را رد کرده است که او سیاه‌پوستی است که از منافع سفیدپوستان دفاع می‌کند. در عوض، او حزب کنگره ملی آفریقا را به نژادپرستی متهم کرده است به دلیل این باور «که اگر سیاه هستید، باید در آن حزب باشید، اگر سفید هستید، باید در این حزب باشید». او پیش‌تر خطاب به گروهی از مخاطبانش در لندن گفته بود: «این یک واقعیت ساده است که چهره فقر در آفریقای جنوبی همچنان سیاه است». اکثریت جمعیت آفریقای جنوبی سیاه‌پوست و فقیر هستند، با زنان روستایی آسیب‌دیده و غیرفعال. آنها تحت شرایط اقتصادی، فیزیکی، آموزشی، ارتباطی و زیرساختی به‌شدت توسعه‌نیافته‌ای زندگی می‌کنند. نگاهی به آمارهای کنونی آفریقای جنوبی نشان می‌دهد که بیش از دو دهه پس از برچیده‌شدن آپارتاید، تنها ١٩,٦ درصد از سیاه‌پوستان این کشور آموزش عالی دارند یا به کالج رفته‌اند، تنها ١٧.١ درصد از زنان سیاه‌پوست و ١٤.٧ درصد از مردان سیاه‌پوست شغلی دارند که به مهارت نیاز دارد. آفریقای جنوبی همچنان در بسیاری جهات، یکی از کشورهای نابرابر جهان است. نابرابری هنوز هم در آفریقا وجود دارد و نباید از این واقعیت تلخ غافل شد که بی‌عدالتی و نابرابری میان سیاه‌پوستان افزایش داشته است. از سال ١٩٩٤ تعداد آفریقایی‌ها که با کمتر از یک دلار در روز زندگی می‌کنند، دو برابر شده و تعداد ‌میلیونرها هم همین‌طور. دولت‌های پی‌درپی آفریقای جنوبی - از ماندلا به بعد - تمایلی به پرداختن به نابرابری‌های ریشه‌ای این کشور - چه از طریق اجرای هرگونه اصلاحات ارضی یا با دست‌کاری الگوهای سکونتی نژادی - نداشتند.

منبع: شرق