ارسال به دیگران پرینت

تحلیل برجام بر اساسی بازی برد-برد در نظریه های روابط بین الملل

| توافقنامه برجام به مثابه توافقی بر مبنای بازی برد-برد از سوی طرفین توافق مطرح شد. این بازی دارای ریشه های نظری و تئوریک در عرصه مطالعات اصول روابط بین الملل و نظریه های روابط بین الملل دارد.

تحلیل برجام بر اساسی بازی برد-برد در نظریه های روابط بین الملل

۵۵آنلاین :

معین حافظی زاده

پژوهشگر علوم سیاسی

توافقنامه برجام به مثابه توافقی بر مبنای بازی برد-برد از سوی طرفین توافق مطرح شد. این بازی دارای ریشه های نظری و تئوریک در عرصه مطالعات اصول روابط بین الملل و نظریه های روابط بین الملل دارد.

حال سوال مطرح این است که اصولا بازی برد-برد در چه پیش زمینه ای و بر چه اصولی مبتنی است؟

در تحلیل مطالعات روابط بین المللی،مهم ترین دینامیک و محرکه سیستم بین الملی و اصلی ترین آن همان دینامیک قدرت است. در واقع این، قدرت است که باعث دستیابی به منافع که از اصول مهم دیگر در عرصه روابط بین الملل است، میشود.

در صورت بروز تعارضات و یا در هنگام برخورد منافع، در فضای بین المللی، وارد شدن به همکاری یکی از راه های حل منازعات و کشمکش های بین المللی است.

توافقنامه برجام نیز در همین فضا، میان طرفین به امضا رسید. اما ایرادات حاصل و عدم دستیابی به برد-برد اکنون مشهود است.

اگر بخواهیم به بررسی بازی برد-برد بپردازیم، باید ابتدا در مفاهیم گونه شناسی قدرت، به بحث قدرت نسبی و مطلق پرداخت که در واقع اصل برجام را وارد برد-برد و مطرح کردن این تئوری در خصوص توافقنامه شد. زیرا هر دو طرف برای رسیدن به منافع خودشان نیازمند به کاهش قدرت دیگری و یا افزایش قدرت خود از طریق قدرت طرف متقابل با گرفتن امتیاز بودند.

در گونه های قدرت، قدرت مطلق در سنجش با خود واحد سیاسی به عمل می آید. بدین معنا که اگر کشوری تنها بخواهد به پیشرفت های استراتژیک، تسلیحاتی، نظامی و .. خود نگاه کند، امکان سنجش قدرت مطلق آن میسر میشود. یعنی میتوان گفت قدرت مطلق یک واحد سیاسی افزایش یا کاهش یافته است.

در روابط بین الملل عملا قدرت مطلق نمیتواند زمینه حل تعارضات و یا جنگ و همکاری را ایجاد کند؛ زیرا فضای روابط بین المللی در تعامل با دیگر واحد های سیاسی و کشور های دیگر به وجود می آید که باعث طرح مفهومی دیگر زمینه گونه شناسی قدرت به نام قدرت نسبی میگردد.

قدرت نسبی، بدین گونه است که قدرت استراتژیک، نظامی، تسلیحاتی و ... یک واحد سیاسی در مقایسه با واحدهای دیگر سیاسی، چه متعارض، چه هم سو و چه در یک منطقه جغرافیایی یکسان و نزدیک به هم مقایسه میشود.

در این نوع قدرت، پیشرفت یا کاهش پارامترهای قدرت یک کشور، اهمیت آن چنانی ندارد، بلکه این قدرت در مقایسه با دیگر واحد های در تعامل، قابلیت سنجش پیدا میکند.

حالا در تحلیل بازی برد-برد نوع قدرت مطرح شده، همان قدرت نسبی است که به گفته مقامات و امضا کنندگان دو طرف، هر دوی آنان به یک درجه ای از این قدرت نسبی رسیده اند و برد- برد حاصل و تعارضات منافع تلطیف شده است.

مشکلی که اینجا وجود دارد، نوع قدرتی است که دو طرف برجام خواستار بودند.

ایران در زمان توافق برجام، دارای قدرت امنیتی بالاتری نسبت به اکنون به لحاظ داشتن غنی سازی اورانیوم، داشتن رآکتور های هسته ای و ... بود. طرف ۵+۱ نیز با فضای اعطای امتیازات اقتصادی، وارد عرصه برجام شدند. پس به لحاظ تحلیل روابط بین المللی هر دو طرف به قدرت نسبی ای که خواستار آن بودند، در روی کاغذ دست یافتند. ایران امتیاز اقتصادی، بانکی، رفع تحریم ها را به دست آورد و طرف دیگر کاهش قدرت امنیتی ایران را.

حال با گذشت زمان از این توافقنامه به راحتی میتوان پایبندی ایران به این توافق به لحاظ انجام خواسته های طرف مقابل، را مشاهده کرد. گزارش های آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز بیانگر همین مطلب است.

اما در زمینه اقتصادی که ایران نیازمند آن بود و در برجام حاصل گشته، به عین در عمل طرف مقابل دیده نمیشود.

در صورتیکه در فاصله کمی پس از توافق بسیاری از سایت های هسته ای کشور برای عمل به برجام از بین رفت.

به لحاظ زمانی و در فضای کنونی روابط بین المللی، برد برای طرف مقابل ایران حاصل گشته است اما تا به این جای کار ایران، امتیاز اقتصادی چشمگیری که در برجام مد نظر بوده، را دریافت نکرده است. با خروج آمریکا از برجام نیز احتمالات به وقوع پیوستن این امتیازات و قدرت اقتصادی که وعده داده شده بود نه بر روی کاغذ و نه به لحاظ عملی حاصل نشده است و برجام به سمت بازی برد- باخت کشیده شده است. حال باید منتظر واکنش های هر دو طرف در عمل به این توافق پس از این مرحله بود.

منبع : 55 آنلاین
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه