چه کاشتهایم که حالا انتظار درو داریم؟
| 99 درصد ما نویسندهها، مترجمان، کتابفروشها و ناشران، با اینکه تا حدودی از ماجرای کتابنخواندن باخبر هستیم اما خودمان را زدهایم به ندیدن و شدهایم مصداق آن مثل معروف کسی را که خواب است میتوان بیدار کرد اما کسی را که خودش را به خواب زده، نمیتوان بیدار کرد.
۵۵آنلاین :
قاعدتا یوسف علیخانی نویسنده که سالها در جمعهای ادبی بزرگشده و درواقع از آدمهای کتابخوان این حوزه آموخته که چطور کتاب بخواند وضعش با یوسف علیخانی ناشر فرق دارد. یوسف علیخانی ناشر، نگاه میکند به دست و چشم و تقاضای خوانندهها که چه میپسندند و همان را عرضه میکند که خوانندهها میخوانند، و اینجاست که جدل آغاز میشود. علیخانی نویسنده چه کتابهایی را میپسندد و عموم مخاطبان چه کتابی را میپسندند و سرآخر علیخانی ناشر چه کتابی را منتشر میکند؟ انتشار هم خیلی مهم نیست. یکی از بحثهای اساسی در حوزه نشر این نیست که چطور بیشتر بفروشیم، توجه به این مبحث است که چطور کتابی را بفروشیم که مخاطب دوباره پیش ما برگردد و از خود ما خرید کند؟ فروش کتاب شاید سادهترین کار دنیا باشد اما اینکه بتوانی اعتمادسازی کنی، کاری سخت را در پیش گرفتهای. به همین دلیل باید با مخاطب گفتوگو کرد و کتاب مناسبش را به او پیشنهاد داد. مخاطبان چند دستهاند؛ اول دستهای که حرفهای هستند و اصلا به پیشنهاد منِ کتابفروش و منِ منتقد و منِ رسانه و منِ معرف، توجهی نمیکنند. وقتی به کتابفروشی میروند، مستقیم سراغ همان کتاب خاص میروند و خریدشان را میکنند و بعد هم به خلوت خود راهی میشوند.دسته دوم کسانیاند که میخوانند اما خواندن کار همیشگیشان نیست. دوست دارند که کارشان بشود کتابخوانی، و نمیتوانند و درواقع نمیرسند به این شوقشان. این گروه، گوش به زنگ هستند تا کتابی از نگاه اهل فن و ادب سر و صدا بکند و اغلب هم سراغ کتابهای جایزهبگیر و منتقدپسند، و به اصطلاح نخبهگرا میروند. دسته سوم، کسانیاند که کتاب و فیلم و تئاتر و موسیقی و هنرهای هفتگانه را چون رنگینکمان، دوست دارند. هر وقت باران بزند، میآیند بیرون و به این رنگینکمان نگاه میکنند و لذت میبرند. این گروه فقط بعد از رعد و برق و باران و درآمدن رنگینکمان، پیدایشان میشود. قاعدتا این گروه کتابهایی را دنبال میکنند که سروصدا کرده باشند؛ در جمعهای خصوصی یا فضای مجازی یا... دسته چهارمی هم هستند که اتفاقی وارد کتابفروشی یا نمایشگاه کتاب میشوند. این گروه شنیدهاند کتابخوانی خوب است و آدم را فرهیخته میکند و آدمهای کتابخوان دوستداشتنیترند. مشکل بزرگ این گروه که اتفاقا جامعه آماری زیادی را تشکیل میدهند، این است که نمیدانند چه کتابی باید بخرند. اینجاست که کار من کتابفروش است که به راهنماییاش بشتابم. باید آمادهباش بایستم و هر کتابی که او برداشت، برایش توضیح بدهم. ممکن است این گروه حتی با دیدن رنگ جلد یک کتاب، از آن کتاب خوششان بیاید و من کتابفروش وظیفه دارم برایش توضیح بدهم که چه فرشته یا چه هیولایی داخل کتاب نشسته است. مساله اتفاقا همین گروههای سوم و چهارم هستند. گروههای اول و دوم میدانند چه کتابی میخواهند اما گروههای سوم و چهارم نمیدانند. البته گروههای آماری پنجم و ششم و... هم هستند که نمیخواهم وارد بحث درباره آنها بشوم. مثلا گروهی که کتابها را برای ستکردن رنگ آشپزخانهشان میخواهند. یا گروهی که برای پزدادن، درباره کتابی حرف میزنند. یا حتی شنیدم جدیدا گروههایی تشکیل شده که به وسیله آن خوددرمانی میکنند. بگذریم. با نگاهی سردستی متوجه میشویم که بیشترین نظرات منفی درباره شاهکار ادبی قرن «صد سال تنهایی» نوشته گابریل گارسیا مارکز است. این پاسخها به هیچوجه نمیگویند این کتاب، کتاب بدی است بلکه میگویند کتابفروشی که از روی ناآگاهی این کتاب را به همه طیف مخاطب پیشنهاد داده، بهتر است کارش را عوض کند.«صد سال تنهایی» یکی از بهترین کتابهایی است که من یوسف علیخانی خواندهام و اگر بخواهم ده کتاب از میان هزاران کتابی که خواندهام، اسم ببرم، بیتردید یکی همین شاهکار مارکز است و حتی میتوانم برایتان از حفظ، بخشهایی از کتاب را بخوانم. اما آیا میتوانم به خواهرم و برادرم و اقوام دور و نزدیک و دوستانم که سالی یک کتاب میخوانند، پیشنهادش کنم؟ گیرم اصلا پیشنهاد کردم. آیا شیوه خواندن این کتاب را حوصله دارم توضیح بدهم که این کتاب را چطوری باید بخوانی تا گیج نشوی، که گیر نکنی، که لذت ببری؟ اینها که میگویم نافی این مساله نیست که من ناشر یا کتابفروش وظیفه دارم کتابی که منتشر میشود، در ماههای اولیه انتشارش، به همه پیشنهاد بدهم تا نظرات جمع بشوند، که معلوم بشود این کتاب را گروه اول فقط میپسندند یا گروههای دیگر هم با آن همراهی خواهند داشت؟ خلاصه این یک هشدار است. هشدار به اینکه به مردم فحش ندهیم که کتاب نمیخوانند. به مردم نگوییم فرهنگ کتابخوانی ندارند. به کسی توهین نکنیم که چون فلان کتاب را که من میفهمم تو نفهمیدی، پس آدمی نادان و عامی هستی. نیشگونی از خودمان بگیریم که چه کردهایم در این راه؟ چقدر راه را به هم نشان دادهایم یا بر هم بستهایم؟ چه کاشتهایم که حالا انتظار درو داریم؟
منبع : ارمان
دیدگاه تان را بنویسید