ارسال به دیگران پرینت

راه رقابت پذیر کردن صنایع ایران چیست؟

| شناخت فضای نوین اقتصاد جهانی به منظور به دست آوردن موقعیتی مناسب در نظام جدید تولید بین-المللی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

راه رقابت پذیر کردن صنایع ایران چیست؟

۵۵آنلاین :

55آنلاین:

شناخت فضای نوین اقتصاد جهانی به ­منظور به­ دست آوردن موقعیتی مناسب در نظام جدید تولید بین­ المللی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. امروزه با گسترش بازارها و اهمیت یافتن رقابت­ پذیری در تجارت بین­ المللی، کشورهای جهان نیازمند درک صحیح از جایگاه نسبی خود در مقایسه با سایر کشورها هستند تا از طریق آن بتوانند سیاست­های اقتصادی و به­ ویژه صنعتی خود را منطبق با موقعیت نسبی خود و براساس رویکردهای نوین اقتصاد جهانی اتخاذ کنند. شناخت این مساله به آنها کمک خواهد کرد تا توانمندی­های خود را در جهت بهبود عملکردشان ارتقا بخشند. تحولات سریع اقتصاد جهان و بخش صنعت کشورها بر لزوم شناسایی جای­گیری­های نوین کشورها در رقابت­ پذیری بین­ المللی می­افزاید. از این­ رو با گسترش تجارت جهانی، تغییرات سریع در الگوهای مصرف و تقاضا، انقلاب در فناوری اطلاعات و همچنین افزایش در تعداد و کیفیت رقبای داخلی و بین ­المللی در دو دهه اخیر، مفهوم رقابت ­پذیری از اهمیت ویژه­ای برخوردار شده است. بررسی متون مرتبط با بحث رقابت­پذیری نشان می­دهد رقابت­ پذیری تعریف واحدی ندارد، اما در تمامی تعریف­های ارائه شده است وجوه مشترک دیده می­شود که رقابت­پذیری قابلیت­ها و توانمندی­هایی است که یک بنگاه، صنعت، منطقه و کشور از آنها برخوردارند و میتوانند آنها را حفظ کنند تا در صحنه بین­المللی توانایی افزایش سهم بازار و سوددهی بالا، برای یک دوره طولانی را داشته باشند. برای تعریف دیگری از رقابت­پذیری می­توان از دیدگاه منابع ایجاد رقابت­پذیری به ان نظر کرد. براساس این دیدگاه سه طبقه به­عنوان منابع ایجادکننده رقابت­پذیری مطرح هستند که این سه منبع شامل فناوری، بنگاه و نیروی انسانی است. رقابت­پذیری با منشأ نیروی انسانی بسیار پایدارتر از سایر منابع ایجادکننده رقابت­پذیری است و کمتر از سوی رقبا می­تواند مورد تقلید قرار گیرد. کوهمن، رقابت­پذیری را توانایی اقتصاد یک کشور برای ثابت نگه داشتن سهم خود در بازارهای بین­ المللی یا افزایش سهم خود در بازار هر فعالیتی که انجام می­دهد تعریف می­کند شرطی که استاندارد زندگی را برای آنها در فرایند رقابت­پذیری بهبود بخشد یا دست کم مانع افت این استانداردهای شود. موسسه توسعه مدیریت نیز رقابت­پذیری را به مفهوم توانایی کشور در ایجاد ارزش افزوده و افزایش ثروت جامعه به وسیله مدیریت دارایی­ها و ایجاد جذابیت­ها و ... تعریف می­کند.

مقایسه عملکرد رقابت­پذیری صنعتی ایران با سایر کشورها

سازمان توسعه صنعتی (بوتیدو) در گزارشی 133 کشور جهان را براساس شاخص عملکرد رقابت­پذیری صنعتی رده­بندی کرده است. در گزارش این نهاد بین­ المللی، ایران در جایگاه 55 در میان سایر کشورهای جهان قرار گرفته است. کشور ژاپن رتبه نخست جهان را از نظر شاخص رقابت­پذیری صنعتی به خود اختصاص داده است. کشورهای آلمان و آمریکا به ترتیب در رتبه­ های دوم و سوم قرار گرفته­ اند. براساس بررسی­های انجام شده معمولاً بالاترین رتبه متعلق به کشورهای صنعتی با درآمد بالاست. جایگاه اول تا سوم از سال 1990 تا کنون متعل به کشورهای ژاپن، آلمان و آمریکا بوده است. شاخص رقابت­پذیری صنعتی را می­توان بر پایه شش عامل بنا کرد. این عوامل عبارتند از: سرانه ارزش افزوده، سرانه صادرات صنعتی، تراکم صنعتی شدن، کیفیت صادرات، نقش هر کشور در سرانه ارزش افزوده صنعت جهان و نقش هر کشور در تجارت صنعتی جهان. از این­رو می­توان گفت وضعیت این شاخص در کشورهای مختلف منوط به وضعیت تولید و صادرات محصولات است. از منظر تولید محصولات، سرانه ارزش افزوده صنعت در هر کشور محاسبه و با ارزش افزوده صنعتی جهان و کل تولید یک کشور مقایسه می­شود. از نظر صادرات محصولات نیز کیفیت صادرات به لحاظ صنعتی بودن و استفاده از تکنولوژی­های پیشرفته سنجیده می­شود و سرانه صادرات صنعتی آن با سای کشورها مقایسه می­شود.

توصیه­ هایی جهت رقابت­پذیر کردن صنایع کشور

1- ظرفیت صادرات صنایع ایران می­تواند از طریق تجارت مناسب و ارتباطات سرمایه­ گذاری در بالا و پایین تولید و فعالیت­های تولیدی و خدماتی دیگر بنگاه­های بزرگ افزایش یابد. چنین ارتباطات تجاری­ای نقش مهمی را در بخش­های مختلف صنایع ایران بازی می­کنند که می­تواند سبب ارتقای مدیریت و تکنولوژی شود. بنابراین توصیه می­شود در فرآیند تصمیم­ گیری برای سرمایه­ گذاری در هر صنعتی به این نکته مهم نیز توجه شود.

2- شرایط رقابت­پذیر کردن صنایع ایران دارای ارکان مهم در سطح اقتصاد کلان و در سطح خرد (بنگاه) است که برای افزایش قدرت رقابت­پذیری و رقابت­پذیر کردن این بنگاه­ها موارد اثبات اقتصادی و فضای مناسب رقابت­پذیری، وجود شرایط و محیط متناسب حقوقی و مقرراتی، وجود نهادهای اجتماعی لازم، ثبات سیاست­های اقتصادی، وجود زیرساخت فیزیکی لازم، محدود کردن نقش دولت، باز رودن اقتصاد و ورود به بازارهای بین­ المللی و فراهم کردن شرایط و فضای مشارکت بیشتر بخش خصوصی توصیه می­شود.

3- با بهره­ گری از تجارب و راهبردهای کشورهای دیگر و همچنین شرایط کنونی صنایع کوچک و متوسط ایران توزیع شاخص­ های مورد بررسی نامناسب بوده و صنایع کوچک و متوسط نمی­توانند به این صورت ارتقا یابند و رشد کنند یا به صنایع بزرگ تبدیل شوند. از این­رو توصیه می­شود یکی از هدف­های عمده استراتژی توسعه صنعتی بر رفع موانع موجود در راه رشد بنگاه­های کوچک و متوسط و تسهیل فرآیند رشد آنها متمرکز باشد.

4- بررسی شاخص­های مربوط به صنایع کوچک و متوسط در ایران، گویای آن است که وضعیت مطلوبی ندارند و این در حالی است که شاخص­های مورد بررسی در صنایع بزرگ روبه رشد بوده است. از این­رو توصیه می­شود برای رشد این شاخص­ها در صنایع کوچک و متوسط و کمک به بهبود شاخص­های مورد بررسی صنایع کوچک و متوسط ارتباط صنایع کوچک و متوسط با صنایع بزرگ به­صورت جدی­تر دنبال شود.

5- یکی دیگر از هدف­هایی که به­عنوان چشم­انداز صنایع ایران در نظر گرفته شده است، افزایش صادرات این صنایع به بازارهای جهانی است. پیدایش بازارهای منطقه­ای می­تواند با اتکا بر ویژگی­های خاص جغرافیایی و با استفاده از ظرفیت­های منحصربه­فرد اقلیمی، زمینه را برای عرضه کالاهای ناشناخته یا کمتر شناخته شده و همچنین محصولات بومی فراهم کند که نتیجه چنین فعالیت­هایی این است که قابلیت­های صنایع ایران در عرصه تجارت جهانی به چالش کشیده شود و توانمندی­های آنها تقویت شود.

6- تشویق صنایع کوچک و متوسط به همکاری مشترک با یکدیگر و صنایع بزرگ، عامل اساسی در پوشاندن نقاط ضعف این صنایع است. کشورهایی که تجربه خوبی در گسترش واحدهای صنایع کوچک و متوسط داشته­اند، برنامه­ریزی­های منجمی را در به هم پیوستن این واحدها و ایجاد شبکه­های داخلی و خارجی انجام داده­اند. براین اساس، ایجاد شرایطی برای ارتباط صنایع کوچک و متوسط به صنایع بزرگ­تر داخلی و خارجی می­تواند موثر باشد.

7- فعالیت بنگاه­ها به­ صورت خوشه­ای، صورت دیگری از ارتباط صنایع با یکدیگر است. بنابراین حمایت­های انجام شده از صنایع باید به گونه­ای باشد که بنگاه­هایی که در یک رشته فعالیت می­کنند، با یکدیگر ارتباط بیشتر و هدایت شده­تری داشته باشند.

8- با توجه به هدف­هایی که برای صنایع ایران ترسیم شد و همچنین نقاط قوت و ضعف صنایع و برای دستیابی به رقابت­پذیر بودن صنایع ایران، پیشنهاد می­شود دولت در زمینه­ های زیر موثرتر عمل کند:

الف- کمک به ایجاد سازمان­های غیردولتی پشتیبان صنایع

ب- ارائه مشوق­های مالیاتی در زمینه­ های پیشنهادی به صنایع

ج- تنظیم قوانین جدیدی که برای فعالیت صنایع ضروری است.

جمع­ بندی

حرکت در جهت اولویت دادن به فعالیت­های صنعتی کشور را می­توان در برنامه­ ریزی­های توسعه سال­های اخیر به شکل­های گوناگون مشاهده کرد. از اواخر سال­های دهه 1350، عملکرد صنعت دستخوش دگرگونی­­های متعدد شد که از عوامل برونی و درونی گوناگونی منشأ می­گرفت. شوک­های اقتصادی، فرار سرمایه، مهاجرت متخصصان، افزایش عمومی و همه­ جانبه کنترل دولت بر فعالیت­های اقتصادی، وضع مقررات و محدودیت­های گوناگون و تغییر بنیادی در اولویت اختصاص یافته به صنعت، دست به دست یکدیگر داد و موقعیت فعالیت­های صنعتی را در اقتصاد کشور به طور مشهودی تغییر داد. در وضعیت وجود مجموعه­ای از مقررات محدودکننده، گسترش جنبه­های مختلف فعالیت­های زیرزمینی در اقتصاد، نامناسب بودن امکانات ارزی با نیازهای ساخت اقتصاد موجود و نارسایی­های ساختاری و بازاری، عملکرد بخش صنعت به شدت آسیب دید.

به­ طور خلاصه می­توان گفت برای رقابت­پذیر کردن صنایع اول روش موثرتر دارای اطمینان بیشتر از جهت حصول نتیجه این است که از طریق اصلاح مدیریت، اصلاح و بهینه شدن روش­های تولید برای افزایش بهره­وری تاکید شود. اگرچه کنترل هزینه­ های تولید اعم از هزینه­ های مربوط به سرمایه، هزینه نیروی کار، هزینه مواد اولیه و سایر هزینه­ ها لازم است اما برای اینکه قیمت­های تمام شده و صادراتی در شرایط نرخ ارز ثابت بیش از قیمت رقبا نشود چاره­ای جز افزایش بهره­وری تولید نیست. زیرا در شرایط تورمی امکان دست یافتن به هدف رقابت­پذیر کردن صنایع ایران با روش کنترل هزینه­ ها کمتر است.

منبع: مجله ی تجارت فردا

منبع : ۵۵آنلاین
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه