تلاش جهان برای همگانی شدن توسعه
| توسعه انسانی ابعاد گستردهای دارد و میتواند معنای زندگی انسانهای امروزی را تغییر دهد. در گزارشهای ارائه شده از سوی سازمان شاخصهای مختلفی در محاسبه شاخص توسعه انسانی در نظر گرفته شده است. اما این مفهوم زمانی ارزشمند است که نه تنها برای یک گروه یا یک کشور خاص بلکه برای تمامی مردم دنیا قابل دسترس باشند و زمینه ساز ارتقای شرایط زندگی تمامی مردم شود.
۵۵آنلاین :
توسعه انسانی ابعاد گستردهای دارد و میتواند معنای زندگی انسانهای امروزی را تغییر دهد. در گزارشهای ارائه شده از سوی سازمان شاخصهای مختلفی در محاسبه شاخص توسعه انسانی در نظر گرفته شده است. اما این مفهوم زمانی ارزشمند است که نه تنها برای یک گروه یا یک کشور خاص بلکه برای تمامی مردم دنیا قابل دسترس باشند و زمینه ساز ارتقای شرایط زندگی تمامی مردم شود.
طى ربع قرن اخیر در شاخصهای مهم توسعه انسانی در دنیا پیشرفتهای زیادی حاصل شده است. در این بازه زمانی ما شاهد افزایش طول عمر مردم بودیم، همچنین شمار بیشتری از مردم توانستند از فقر خارج شوند و نیازهای اولیه و اصلی زندگی خود را تأمین کنند و شمار افرادی که دچار سوء تغذیه هستند هم در دنیا تنزل یافته است. به تعبیر بهتر توسعه انسانی باعث بهبود شرایط زندگی مردم دنیا شد ولی نکته مهم و البته نگران کننده این است که تأثیر این روند توسعه روی تمامی مردم جهان یکسان نبوده است و برخی بیشتر تحت تأثیر این روند مثبت قرار داشتند و افراد ساکن در کشورهای فقیر قاره آسیا و آفریقا تأثیر کمتری از این روند گرفتند.
- توسعه باید همگانی باشد
یکسان نبودن تجربه کشورها و افراد در بخش توسعه انسانی سبب شد تا رهبران اقتصادی و سیاسی دنیا در سال ۲۰۱۵ میلادی متعهد شوند تا افراد ساکن روی کره زمین را در این برنامه توسعه انسانی جای دهند. و به تمامی جنبههای زندگی افراد توجه یکسان داشته باشند.
به همین دلیل است که گزارش توسعه انسانی سال ۲۰۱۶ جامعتر و همهگیرتر از گزارشهای منتشرشده در سالهای گذشته است و نکاتی در این گزارش وجود دارد که در گزارشهای قبلی کمتر دیده میشد. مهمترین مساله مطالعه روی چالشهای تازهای است که زندگی ساکنان زمین را تحت تأثیر قرار داده است. چالشهای ناشی از افزایش طول عمر مردم و نیازهای دوره کهنسالی که در بسیاری از کشورهای دنیا برنامهای برای این دوران وجود نداشته شماری از کشورها از قبیل ژاپن ساختار بازار کار و حتی زندگی تحت تأثیر قرار داده است. چالش دیگر افزایش سطح نابرابری اقتصادی و اجتماعی در جهان است که در شماری از کشورهای در حال توسعه این نابرابری بیش از دیگر کشورها مشاهده میشود. در گزارش از بروز و توسعه خشونت در برخی از جوامع به خصوص جوامعی که گروههای افراطی در آنها حضور دارند ابراز نگرانی شد ه و این خشونت به عنوان یکی از بزرگترین مشکلات نسل امروز دنیا معرفی شده است. فارغ از اینکه طبیعت این چالشها چگونه است و چگونه ایجاد میشود، به زندکی مردم آسیب وارد کرده و در مسیر عادی توسعه انسانی اختلال ایجاد میکنند. این اختلال نه تنها در زمان حال بلکه در سالهای آتی هم روی مردم تأثیر منفی خواهد داشت و به همین دلیل است که باید با آن مقابله کرد.
در این گزارش به موفقیتهای بشر در عملی کردن شاخصها و اصول توسعه انسانی هم اشاره شد. در بخشی از گزارش وضعیت انسانهای امروزی و انسانهایی که در دهه ۱۹۹۰ میلادی زندگی میکردند مقایسه شده است. طی ۲۵ سال اخیر انسانها موفقیت زیادی در ارتقای استانداردهای زندگی و جاری کردن شاخصهای توسعه انسانی در زندگی به دست آوردهاند. این موفقیتها نشان داد رسیدن به هر هدفی میسر است و برای تحقق این اهداف تنها تلاشی و
صبر و همکاری مورد نیاز است.
- پاسخ به دو سؤال کلیدی
در این گزارش دو سؤال کلیدی و مهم مطرح میشود. اولین سؤال این است که چه افرادی از مسیر توسعه انسانی باز ماندهاند و دومین سؤال این است که فرآیند بازماندن از مسیر توسعه انسانی در این افراد چگونه بوده است. به تعبیر صحیحتر این افراد در چه شرایطی زندگی میکردند و چرا نتوانستند با فرآیند توسعه همراه شوند.
در پاسخ به این دو سؤال آمده است: گروههای فقیر و آسیبپذیر از قبیل اقلیتها، پناهندهها و مهاجران از روند توسعه بازماندهاند و دلیل آن را میتوان دور بود در نسبی آنها از جامعه و حضور کمرنگتر آنها در فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی دانست. از سوی دیگر زنان نسبت به مردان شرایط نامساعدتری از نظر شاخصهای توسعه انسانی دارند زیرا اغلب از فرصتهای یکسانی با مردان برخوردار نیستند و به دلیل مسئوليتهای خانوادگی و تفاوتهای جنسيتی از حضور در فعالیتهای اجتماعی بازمیمانند.
حال سؤال این است که برای افراد جامانده از فرآیند توسعه انسانی چه کاری میتوان انجام داد؟ آیا برای همراه شدن آنها با فرآیند توسعه انسانی میتوان راهکاری اندیشید یا خیر؟
در پاسخ به این سؤال چند سیاست معرفی شده است که اولین سیاست ایجاد فرصت مناسب برای افراد جامانده از مسیر توسعه برای بهرهمندی از سیاستهای جهانی از قبیل رشد پایدار و همه جانبه اقتصادی در کشور است. از طرف دیگر به کارگیری ابزارهایی از طریق گروههایی که نیازهای خاصی دارند مثل افراد دارای ناتوانی جسمی به گونهای که بتوانند با حداکثر پتانسیلهای خود کار کنند و از موقعیتی که برای آنها ایجاد شده است حداکثر استفاده را ببرند. در نهایت تقویت افراد جامانده از مسیر توسعه و نزدیک کردن آنها به استانداردهای جامعه رشد یافته بر مبنای شاخصهای توسعه انسانی است.
بدون شک همراه کردن افرادی که در گروههای حساس جای گرفتهاند در مسیر توسعه انسانی به خصوص همراه کردن زنان که نیمی از جمعیت کره زمین را تشکیل میدهند و در کشورهای در حالی توسعه با مشکلات زیادی دست به گریبان هستند میتواند کمک بزرگی برای فرآیند توسعه انسانی باشد. از طرف دیگر عدم همراهی در این زمینه مانعی ایجاد میکند در مسیر توسعه انسانی و اقتصادی در کشورها و حتی میتواند در ساختار رشد اقتصادی و صنعتی هم اختلالی ایجاد کند.
حال این سوالی ایجاد میشود که دلیل ضرورت همراه سازی تمامی دنیا در مسیر توسعه انسانی چیست؟ در پاسخ به این سؤال میتوان گفت که در صورت برخورداری تمامی افراد از شاخصهای توسعه انسانی، میتوانند با توجه به پتانسیلهای خود از فرصتهای اقتصادی و صنعتی استفاده کنند و در رشد اقتصادی و تقویت زیرساختهای صنعتی در کشور نقش ایفا کنند. این در حالی است که با عقب ماندن بخشی از جامعه از فرآیند توسعه انسانی، این افراد توان ایفای نقش مؤثر در عرصه اقتصادی را هم نخواهند داشت و این مساله در میان مدت و بلندمدت باعث ضعف اقتصادی و ناتوانی مالی در خانوادهها و به دنبال آن کشور میشود. بنابراین برای مقابله مشکلات اقتصادی کشور از همین امروز باید وارد عملی شد و افراد به عنوان مهرههای کلیدی و تاثیرگذار و البته توانمند اقتصادی و اجتماعی تربیت کرد.
- اهداف توسعه انسانی تا سال ۲۰۳۰
با وجود موفقیتهای زیادی که طی ربع قرن اخیر در زمینه توسعه انسانی در دنیا حاصل شده است هنوز راه درازی در پیش است. در بخش توسعه انسانی تا سال ۲۰۳۰ میلادی، اصول کلی برنامههای سازمانهای جهانی و دولتهای مرکزی برای تقویت روند توسعه انسانی مطرح شده است. طبق این اصول که باید در سطح جهان پیگیری شود. کاهش فقرا پایان بخشیدن به گرسنگی در دنیا و در نهایت تعیین مسیرهایی که زمینهساز پایداری اقتصادی و صنعتی در کشورهای دنیا میشود اصلیترین و مهمترین برنامههای توسعه انسانی در جهان تا سال ۲۰۳۰ خواهد بود. نکته جالبی که در این گزارش بر آن تاکید شده این است: آنچه امروز برای دنیا چالش برانگیز است، در آینده حل میشود. در سالهای آتی مشکلات امروزی بسیار کوچک و بیاهمیت هستند و دلیل این مساله هم تلاش و کار امروز و مطالعات جامعی است که برای پیشبرد اهداف اصلی و بزرگ در دنیا انجام میشود. پس نباید خسته شد و باید با درایت و تلاش در جهت تحقق اهداف انسانی حرکت کرد.
منبع : مجله ی تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید