اگر باران به کوهستان نبارد
| کاسبان در ايران با رونق و رکود بازار به خوبی آشنایند؛ کاسب هرچه جزءتر و خردهپاتر باشد، رونق کسبش به موجهای زودگذر قيمت و تقاضاي مردم وابستهتر است. گرمی بازار شب عید با رکود ایام محرم یکی نیست. رونق سفره اهل و عیال اين کسبه هم به فراز و فرود بازار وابسته است. برای آنان که توانی و جانی برای پسانداز ندارند، رکود بازار ولو زودگذر، به آنی سفرهها را کوچکتر میکند. البته درک مشترک ولی نانوشته و حتی ناگفته بین کسبه جزء و خانواده آنان، خجالت دست خالی نانآور را کمتر و کممایگی سفره را قابلتحملتر میکند.
۵۵آنلاین :
55آنلاین: کاسبان در ايران با رونق و رکود بازار به خوبی آشنایند؛ کاسب هرچه جزءتر و خردهپاتر باشد، رونق کسبش به موجهای زودگذر قيمت و تقاضاي مردم وابستهتر است. گرمی بازار شب عید با رکود ایام محرم یکی نیست. رونق سفره اهل و عیال اين کسبه هم به فراز و فرود بازار وابسته است. برای آنان که توانی و جانی برای پسانداز ندارند، رکود بازار ولو زودگذر، به آنی سفرهها را کوچکتر میکند. البته درک مشترک ولی نانوشته و حتی ناگفته بین کسبه جزء و خانواده آنان، خجالت دست خالی نانآور را کمتر و کممایگی سفره را قابلتحملتر میکند.
با اندکی تساهل، شماری از کشورهاي كوچك يا كمتر توسعه يافته و تكمحصولي نيز بر همین طریق مشی میکنند. رونق اقتصادهای تک محصولی در گرو گرمی بازار صادراتشان است. زمانی که بازار به سردی میگراید، دولتها و شهروندان در تدبیر زندگی خود گریزی از درویشی و قناعت ندارند. کشورهایی که در دوران رونق، ذخیرهای در صندوقهای ثروت ملی اندوخته یا به مدد عاقبتاندیشی و تدبیر معیشت، اقتصاد خود را متنوع کردهاند، روزگار رکود را با سختی کمتری میگذرانند. و اما ايران ما در ميانه قرار دارد. اقتصاد ایران به میزان قابلقبولی متنوع و غیرنفتی است. ما محصولات زيادي توليد ميكنيم و بسياري از نیازهایمان را بدون ارز نفت هم میتوانیم برآورده کنیم. عمده صادراتمان اما، حول و حوش نفت و محصولات پاییندستی آن متمركز است و البته فرش، خشكبار، مواد معدني و شمار اندكي از كالاهاي ديگر به درآمد صادراتي کشور كمك ميكنند؛ بنابراین جزر و مد قيمت نفت درآمد ارزی كشور را بهشدت تحتتاثير قرار ميدهد.
اين روزها اقتصادهای وابسته به منابع طبیعی بهدلیل رکود بازارهاي جهاني با شرایط سختی مواجه هستند. متوسط قیمت اسمی مواد اولیه با 18 درصد کاهش، از 101 در سال 2012، به 83 در سال 2015 رسیده و پیشبینی میشود تا 2017 از 84 تجاوز نکند. متوسط قیمت نفت از 105 دلار به ازای هر بشکه در سال 2012، به 43 دلار رسیده است. قیمت طلا از 1670 دلار به ازای هر اونس در سال 2012، به 1161دلار تنزل كرده است. متوسط قیمت فلزات و مواد معدنی نیز از 96 در سال 2012، به 67 در سال 2015 رسیده و پیشبینی میشود در سال 2016 از 60 تجاوز نکند؛ بنابراین مدتی است که باران به کوهستان کشورهای تولیدکننده مواد اولیه نباریده و دجله آنان رو به خشکی است. با توجه به پیشبینی ادامه رکود در اروپا، برزیل، روسیه، ژاپن و آفریقایجنوبی و از نفس افتادن رشد اقتصادی در چین، چشمانداز بازار انرژی و مواد اولیه تیره و رشد اقتصادی در شمار زیادی از کشورهای در حال توسعه تاريك است. بهخصوص در خاورمیانه و شمال آفریقا و شايد تنها خبر امیدوارکننده در میان انبوه اخبار ادامه رکود، افزایش تولید نفت ایران و عراق باشد.
قیمت نفت از نیمه دوم 2014، با 70 درصد کاهش به حدود 40 دلار به ازای هر بشکه رسیده است. پیشبینی نيز اين است كه نفت تا پایان 2020 میلادی از 50 دلار گرانتر نمیشود. درآمد صادراتی کشورهای تولیدکننده نفت در منطقه ما، تنها در سال 2015 بالغبر 390 میلیارد دلار (برابر با 5/ 17 درصد تولید ناخالص داخلی آنها) کاهش یافته است. متوسط تراز تجاری کشورهای حاشیه خلیج فارس از مقادیر بالای مثبت، به میزان حدود 8 درصد توليد ناخالص داخلي این کشورها كاهش يافته و منفی شده است. کسری تراز تجاری سایر صادرکنندگان نفت منطقه نيز نزدیک به 5 درصد توليد ناخالص داخلي این کشورها منفی است. در اين ميان وضعیت تراز مالی دولتها وخیمتر است. مازاد قابلملاحظه بودجه دولت در کشورهای حاشیه خلیج فارس در دوران سرخوشی نفت بالای 100 دلار، اکنون به کسری 5/ 12 درصدی ناخالص داخلي رسیده که در صورت تن ندادن این کشورها به اصلاحات دردناک ساختاری در میانمدت در بالای 7 درصد كسري باقی میماند.
صادرکنندگان نفت در دهه گذشته از قیمتهای سهرقمی بسیار منتفع شدند. شمار زیادی از این کشورها ذخایر معتنابهی انباشت کردند که امروز به کارشان میآید. البته اکثر این کشورها از تدابیر نهادی لازم برای اعمال سیاستهای ضدچرخهای، بازار بدهی عمیق برای کمک به تامین مالی دولت در روزگار تنگدستی، رژیم ارزی منعطف برای ضربهگیری از تخلیه فشار کسری تراز پرداختها به بدنه اقتصاد کلان داخلی و متنوعسازی سبد صادراتی بیبهرهاند.
با تاسف بايد اذعان كرد که ایران در دوران نفت 110دلاری، ذخیره اندكي برای امروز کنار گذاشته است. افکار عمومی آن دوران نيز که ازطرف برخي رسانهها نمایندگی میشد، به سیاستمداران برای زود خرج کردن درآمدهای سرشار نفتی جایزه داد و امروز نيز از دولت مطالبه میکند که با نفت 40 دلاری همان خدمات را ارائه دهد. متاسفانه پیشوازی زودرس از انتخابات ریاستجمهوری نيز بر این عطش و تعجیل میافزاید. در اين ميان البته نگاهی به عملکرد دولت یازدهم در مواجهه با بزرگترین شوک نفتی معاصر بیمناسبت نیست. در حالي كه اکثر کشورهای صادرکننده نفت در مخمصه نفت ارزان گیر کردهاند و کمتر کشوری موفق شده این تهدید را به فرصتی برای اصلاحات ساختاری تبدیل کند، کشورهای بهرهمند با مصرف ذخایر ارزی، حل ساختاری مشکل را به تعویق انداختهاند؛ کسری تجاری و مالی، كاهش آهنگ رشد اقتصادی و خیز گرفتن تورم، وجه مشترک اکثر این کشورها در حال حاضر شده است، كشورمان موفق شده تراز مالی بودجه دولت و تراز تجاری کشور را در حد بسیار قابلقبولی در تعادل نگه دارد. این در حالی است که بهدلیل ادامه محدودیتهای خارجی، ذخایر ارزی کشور همچنان در دسترس نیستند و پسانداز اجباری با هزینه فرصت صفر به کشور تحمیل شده است. توصیه نگاه هفته به رسانهها و فعالان سیاسی آن است که موفقیت یا کاستی دولتها را مستقل از توان مالی آنها مقایسه نکنند. کاهش توان مالی دولت یازدهم بهدلیل افت شدید قیمت نفت، در بسیاری از تحلیلهای سیاسی مغفول است. بازنده بازی دامن زدن به مطالبات عمومی در دوران نفت 40 دلاری، منافع ملی و نه دولت یازدهم است. لازم است عملکرد اقتصادی دولت در تراز جهانی و منطقهای ارزیابی شود. صحت ادعای دولت در مدیریت آثار اقتصادی بزرگترین شوک منفی نفتی معاصر، با مراجعه به آمارهای ملی و مقایسه آن با عملکرد سایر کشورها به آسانی ازسوی اهل فن قابلسنجش است. پیشنهاد میشود به جای مه آلود کردن فضای تصمیمگیری در کشور با تردیدها، به دولتمردان برای اصلاحات و اتخاذ تصمیمات اساسی و بنیادین جرات بدهیم؛ جسارت تصمیمگیری را از آنها نگیریم و واقعبینی، دوراندیشی، پایمردی بر عزت کشور و منافع ملی را وجهه همت خود کرده و از سراب ناهار مجانی بیرون بیاییم و به ياد داشته باشيم كه هیچ دستاورد و موفقیتی بیهزینه نیست.
منبع: دنیای اقتصاد
دیدگاه تان را بنویسید