موزۀ تاریخ ایروان

۵۵آنلاین :

شهر ایروان پایتخت کشور زیبای ارمنستان موزه‌های فراوانی دارد و اشیاء موجود درگنجینه‌ها روایتگر تاریخ پرفراز و نشیب این شهر زیبا و تاریخی‌اند. یکی از این موزه‌ها موزۀ تاریخ ایروان است که در خیابان آرگیشتی جای دارد. ارمنستان کشوری کهنسال است و هرچند امروزه از نظرگستردگی سرزمینی بسیارکوچک است ولی تاریخی بسیار پربار و غنی دارد. آرگیشتیArgishti))پادشاه اورارتویی درسال782پیش از میلاد مسیح،دژ اربونی(Erubuni)یا آرین‌برد(Arian Berd) را در جنوب ‌شرقی شهر ایروان بنا کرد و آن را به عنوان مرکز حکومتی و نظامی پادشاهی اورارتو اعلام نمود. اورارتوها درحدود یک سوم نخست هزارۀ اول پیش از میلاد یکی از قدرتهای برتر شرق بودند آثار اورارتوها در پنج کشور ایران،ارمنستان،ترکیه،عراق و آذربایجان(نخجوان) پراکنده است. موزۀ تاریخ ایروان درسال1931میلادی پایه‌ریزی شده و آثار شهر ایروان از دورۀ سنگ تا عصر حاضر را در6 بخش به نمایش گذاشته است. از نظر دوره‌بندی مشتمل بر دورۀ باستان،سده‌های میانه و معاصر است. موزه در ابتدا درطبقۀ دوم ساختمان آتش‌نشانی ایروان جای گرفته بود و در سال1936میلادی به مسجد کبود منتقل گردید و بین سالهای1997تا1994م،در یک ورزشگاه بود تا این که به ساختمان کنونی درخیابان آرگیشتی منتقل گردید. بیش از96هزار شیء در موزه وجود دارد که هر یک بیانگر گوشه‎‌ای از تاریخ شهر ایروان و کشور ارمنستان است. تعدادی از اشیاء هم در ارتباط با ایران و حضور ایرانیان در ایروان است با توجه به این که ایرانیان سده‌ها در ایروان و ارمنستان حضور داشته‌اند این اشیاء برای بازدیدکنندۀ ایرانی بسیار ارزشمند و جالب توجهند هرچند برخی از آنها یادآور روزگارتلخ نبردهای ایران و روسیه هستند. حوض سنگ مرمر ورودی موزه که مربوط به سدۀ هجدهم میلادیست یادآور روزگار چیرگی ایرانیان بر ایروان است. در بخش دوران باستان موزه ابزارهای ساخته شده از سنگ شیشۀ آتشفشانی(ابسیدین) به نمایش درآمده،در ویترینی دیگر ظرفهای قرمز و سیاه رنگ صیقل داده شده که از محوطۀ عصر مفرغ شینگاویت((Shengavit در ایروان به دست آمده است به چشم می‌خورد،این محوطه متعلق به هزارۀ چهارم و سوم پیش از میلاد است و یکی از شاخص‌ترین محوطه‌های فرهنگ کورا- ارس درکشور ارمنستان به شمار می‌رود. آثار اورارتویی موجود در موزه بسیار جالب توجهند.سپر،کلاه‌خود و تیر‌دانهای اورارتویی،گونه‌های گوناگونی از ظرفهای سفالی،تکوکهای(ریتون) چکمه‌ای شکل،ظرفهای آبجو با بدنۀ کشیده،کوزه‌های گرد،کمربند مفرغی،پیکرکهای سنگی،سرپیکانها و اشیاء زینتی اورارتوها که از محوطه‌هایی مانند کارمیربلور و اربونی به دست آمده‌اند همگی در این بخش نگهداری می‌شوند. اشیاء فراوانی در موزه وجود دارندکه در ارتباط مستقیم با ایران هستند در این میان می‌توان به سکه‌‌های اشکانی و ساسانی،سکه‌های صفوی ضرب اصفهان و سکه‌هایی از نادرشاه افشار اشاره کرد. چندین تابلوی نقاشی در موزه وجود دارد که نمایانگر صحنه‌‌هایی از نبرد روسها با ایرانیان است. در یک تابلو عبور نیروهای روس از رود ارس به سال1827میلادی دیده می‌شود،دیگری چهرۀ ژنرال پاسکویچ(Paskevich) فرماندۀ نیروهای روس است.کپی تابلوی معروف امضای عهدنامۀ ترکمنچای در10فوریه1828میلادی،تابلوی تسخیر دژ ایروان درسال1827م،به وسیلۀ ژنرال پاسکویچ،نمونک(ماکتی) از دژ ایروان که در7 اکتبر سال1827میلادی سقوط کرد همگی از جمله آثار و تابلوهای جالب توجه موجود در موزه‌اند. در بخش دیگری از موزه،تپانچه‌ها،تفنگها،خنجرها و شمشیرهایی که درجریان نبردهای دوم(1828-1826م) ایران و روسیه مورد استفاده قرارگرفتند به نمایش درآمده. درون یکی از قفسه‌‌های موزه جامگانی دیده می‌شود که از آن خاندان ملیک آقامالیان(Melik-Aghamlyan) و چهرۀ نظامی این دودمان یعنی ملیک ساهاک(Melik-Sahak) است او از ارمنیهایی بود که در نبرد علیه ایرانیان به روسها پیوست و به هنگام دیدار با تزار نیکلای اول در سال1834میلادی،در تفلیس آن را پوشید درکنار این جامه ساعتی طلایی دیده می‌شود که تزار به پاس خدمت به نیروهای روس در جریان جنگهای ایران و روسیه به ملیک ساهاک داد. فرزندان و نوه‌های ملیک ساهاک جامه و ساعت طلایی او را از نسلی به نسل دیگر منتقل کردند و حتی در مراسم رسمی نیز آنها را پوشیدند. ایساهاک(Isahak)،(1903-1898م) و ایوان(Ivan)،(1910-1904)و(1915-1912م) از اعضای همین خاندان به عنوان شهردار ایروان برگزیده شدند و با کاردانی خود باعث پیشرفت شهر شدند. در سالن و طبقۀ دیگری از موزه مدالها و افتخارهای نظامی سربازان ارمنی که در خدمت ارتش روسیه در جریان جنگهای اول و دوم جهانی بودند به نمایش درآمده است. شیشه‌های مشروبات الکلی و قدیمی شرکت آرارات،تمبرها،سکه‌ها و اسکناسهای چاپ شده در دورۀ جمهوری نخست ارمنستان بین سالهای1920-1918م،نیز از دیگر اشیاء موجود در این سالن است. درختی در این بخش وجود دارد که روی شاخه‌هایش نام شهرهای خواهرخواندۀ ایروان نگاشته شده. بازدید از این موزۀ بسیار غنی باعث می‌شود افرادی که شهر ایروان را می‌بینند درک و شناخت بهتری نسبت به گذشتۀ این شهر پیدا کنند.