تودرتوی کیف‌ها

۵۵آنلاین :

دختر کمی برافروخته است. کیف لوازم آرایش را با خنده بیرون می‌آورد و نشان می‌دهد: «اینها هم که لوازم آرایش است.» اینها که می‌گوید شامل رژلب صورتی، موچین و قیچیِ ابرو،‌ تراشِ مدادِ چشم، مداد چشم، سایه‌ کوچک صورتی، رژگونه و کرمِ ضدآفتاب است. زیپ کیف را سریع می‌بندد و دوباره دست می‌برد در کیف دوشی چرمی، مثل مارگیری که دست درون جعبه می‌کند برای بیرون آوردن دلهره. هم مارگیر و هم تماشاچیان می‌دانند به جز مار چیز دیگری از جعبه درنمی‌آید اما هربار به هیجان می‌آیند. گوشه‌ ناخن به گوشه‌ کیف چرم گیر می‌کند. ناخن برمی‌گردد اما نمی‌شکند، دختر تند، انگار که این مراسم هر روز تکرار می‌شود انگشت را به دهان می‌برد تا التهاب دست آرام بگیرد. چرمِ شق‌ و رقی دارد این کیف، پیداست تازه از زیر دست سازنده درآمده و تجربه‌ چندانی از همراهی با خریدار خود ندارد. یک دسته کلید بیرون می‌آورَد. کلید خانه، کلید اداره و کلید خانه‌ پدری در تبریز. فاطمه هر دو، سه ماه یکبار به تبریز می‌رود اما این کلید را هر روز لابه‌لای دسته کلیدها حمل می‌کند. کلید خانه‌ای که از پنج سالگی تا زمان ازدواج در آن زندگی کرده. شارژر موبایل، فلش، آدامس، موبایل، دستمال، تقویم، مقداری پسته و بادام، دو شکلات، هندزفری و ١٥٠٠تومان پول خرد را روی زمین می‌چیند. برای چندمین بار با شیطنت به نقش جادوگران می‌رود و دفترچه بیمه را از کیف بیرون می‌کشد. یک‌سال است که در بخش اداری یک شرکت تولیدی استخدام شده و از هفته پیش که به پزشک مراجعه کرده این دفترچه همراهش است. نوبت به کیف پول می‌رسد. کمی بزرگتر از یک اسکناس و قهوه‌ای روشن است. کارت ملی، دو کارت بانکی، پول خرد و مقداری اسکناس و بلیت مترو را کنار هم می‌گذارد. لایه‌های دیگر کیف را می‌گردد. کارت شناسایی اداره، کارت دندانپزشکی، کارت پزشک متخصص زنان و کارت تاکسی سرویس و دو کارت آرایشگاه زنانه و مردانه. می‌خندد، که کارت آرایشگاهی را که شوهرش می‌رود در کیف خودش گذاشته و به سرِ کم موی شوهرش اشاره می‌کند. کیف سبک شده را برمی‌گرداند. یک سوهان ناخن بیرون می‌افتد. فاطمه گوشه‌ ناخن را سوهان می‌کشد.

محسن همسر فاطمه تمام مدتی که زنش کیف دستی‌اش را پیش چشم همه خالی می‌کند بالای سرش ایستاده، انگار این نخستین بار است که همه این اشیا را می‌بیند. می‌گوید همیشه به این فکر کرده که مردم چه در کیف‌های‌شان حمل می‌کنند. بی‌آنکه از او خواسته شود کیف دستی‌اش را باز می‌کند. سر‌به‌سر فاطمه می‌گذارد که زن‌ها چیزهای غیرضروری حمل می‌کنند و مردان نه. همچنان که سند و برگ سبز ماشین و سند خانه را روی میز می‌گذارد توضیح می‌دهد امروز بعد از دوسال اسناد را که در گرو بانک مسکن بوده تحویل گرفته. حالا خانه‌ای که سه‌سال پیش در بلوار فردوس خریده‌اند مال خودشان است. یک قبض جریمه‌ هم هست، بهانه‌ای برای فاطمه که بگوید: «باز هم با سرعت رفتی؟» در کیف پول محسن که فروشنده لباس است و از ٨‌سال پیش در غرب تهران مغازه دارد، سه اسکناس تا نخورده جا خوش کرده. از هفت‌سال پیش، نخستین دشتِ‌سال را که معمولا فامیل و آشنایان می‌دهند نگه می‌دارد. کارت‌ها را روی هم می‌چیند: کارت امداد خودرو، گواهینامه، سوخت، بیمه، تعمیرگاه مرکزی سایپا، پزشک متخصص، کارت مترو، کارت پارکینگِ مرکز خرید نزدیک خانه، اجاره نامه‌ مغازه‌، دفترچه یادداشت حساب و کتاب مغازه و رسید دریافتِ پول از عابربانک هم هست. رسید را پاره می‌کند. سه روز پیش خرید کرده و رسیدش در کیف مانده. قرص تقویتی و استامینوفن را نشان می‌دهد. گاهی سردرد می‌گیرد. کارت باشگاه بدنسازی هم هست.‌ سال پیش ثبت‌نام کرد. یک ماه هم رفت اما ناتمام رهایش کرد. برآمدگی شکم محسن در تی‌شرتِ سبز‌رنگ کتانش پیداست. فاطمه ابرو بالا می‌اندازد. در کیف پول چیزهای دیگری هم هست. حالا فاطمه بالاسر محسن ایستاده و با اشتیاق نگاه می‌کند، عکس خودش را در کیف شوهرش می‌بیند و لبخند می‌زند. چند دلاری هم از آخرین سفر به ترکیه که یک ماه از آن گذشته باقی‌مانده. در کیف دستی یک جزوه‌ زیارت عاشورا دارد. کلید خانه و مغازه و سوییچ ماشین مگانِ سیاهش. چشم‌های محسن گرد می‌شود، فاکتور خرید کیف دستی‌اش که کهنه و کمرنگ شده. «چرا این را نگه داشتم؟»

خانم سرمه‌ای روزنامه‌نگار است. مانتو سرمه‌ای، مقنعه سرمه‌ای، شلوار جین سرمه‌ای و کفش مشکی. شلالی از چتر موهای سیاهش روی پیشانی ریخته. کیف مینا به تبع حرفه روزانه‌اش از کتاب و کاغذ و روزنامه سنگین است. این روزها به «نظریه‌های بزرگ جهانی‌شدن» می‌اندیشد. کتاب نظریه‌پردازان را از کیف بیرون می‌آورد. بریده‌ای از روزنامه شرق «شکل‌گیریِ طبقه مادون»، در رفت و آمد به محل کارش بخشی از این نوشته را خوانده اما هنوز تمامش نکرده. قرار است پس از کار به خانه‌ یکی از آشنایانش برود پس صبح که از خانه بیرون می‌زده بلوزی هم برداشته و داخل کیف دستی گذاشته کنارِ دو کشِ سر، تقویم و مقدار زیادی کاغذ و دوربین عکاسی. در زیپ داخلِ کیف، چسب زخم و یک چای کیسه‌ای گذاشته، چند شکلاتِ باراکا، ناخن‌گیر، کرم مرطوب‌کننده دست و یک رژلب. در دل کیف عینک آفتابی دارد، بادبزن، مسواک، مارکرِ صورتی و ته‌بلیت نمایش باغ دلگشا که در یکی از شب‌های مردادماه دیده. همکار مینا می‌گوید محتویات کیف مینا بی‌شباهت به اتاقش نیست. مینا یک دی‌وی‌دی از کیف بیرون می‌آورد، «پیرها اگر نباشند»، فیلم مستندی است به کارگردانیِ پیروز کلانتری. «این فیلم درباره خشک شدن قنات در یکی از روستاهای خراسان‌جنوبی است.» از دسته کلید خانه یک خوک صورتی آویزان شده. این خوک هر صبح و شب از کیف بیرون می‌آید. در کیف پول، به جز پول و کارت، عکس کودکی میناست و عکس دخترش. کیف مینا به جز اینها لبریز است از ماجراهای زندگی و عقاید فیلسوف‌ها. او این روزها کتاب جفری توماس و دانالی توماس را می‌خواند و با خود می‌برد کودکی و دخترش را. «وقتی به اشیا می‌نگریم، خاطره‌های‌مان را مثل یک فیلم به‌یاد می‌آوریم؟»

اول شوکه می‌شود اما زود دلایلی برای درخواست نامتعارفی که از او شده برای خودش پیدا می‌کند. دست‌ها بی‌اراده کیف را محکم در بغل می‌گیرد. عسلِ چشم‌های آذر با کمی توضیح نرم می‌شود. ٥٦ ساله است. زندگی خانواده را دگرگون کرده، با فروشندگی در مغازه‌ دیگران شروع کرده و حالا مغازه‌ای در خیابان ولی‌عصر دارد. زیپ کیف را باز می‌کند. کیف پول، کیف کارت‌‌ها و کیف دارو همه چیز منظم چیده شده. دستمال کاغذی، شکلات، نخ دندان، آدامس، کلید خانه و مغازه. کاغذ کوچکی را از کیف پول در‌می‌آورد. امروز برای مغازه نردبان خرید. در کیف پول عکس دو نوه‌ برادرش را گذاشته. خودش هنوز نوه ندارد اما منتظر است تا پسرش که یکی دو سالی است ازدواج کرده طعم شیرین نوه را به زندگی او بچشاند. دو پسربچه در عکس‌های پرسنلی حیرانِ فلش دوربین عکاس مانده‌اند. «نگاه کن اشیا در این سکوت انگار پنهانی‌ترین رازهای‌شان را فاش می‌کنند.»‏

پروین در کیف پولش کارت‌های بانکی را گذاشته، رسیدهای بانکی، کارت استودیوی دختر گرافیستش و عکس پسرش علی که ١٠‌هزار کیلومتر از او دور است. در جیب بیرونیِ کیف همیشه چند خلال‌دندان و یک بسته آدامس هست. خودش اهل آدامس جویدن نیست. ممکن است کسی بخواهد، دخترها، نوه‌ها. در زیپ پشتی برگه‌ای گذاشته که خودش می‌گوید طومار است. «هر چه شماره حساب ضروری‌ای که لازمم می‌شود روی این کاغذ نوشته‌ام. چند فیش حقوقی، رسید پرداخت قبض تلفن همراه، آخرین حکم حقوقی و یک دفترچه کوچک دارد. آدرس علی در کانادا را در این دفتر نوشته و یادداشت‌های خصوصی که زود ورق می‌زند. مراحل تحصیلی علی را هم نوشته. چند صورتحساب و یک فیش واریزی هم لای دفتر است. آدرس یک تولیدی پوشاک و هتلی در کانادا را یادداشت کرده و آدرس خانه‌ معلم بانه را. دو جعبه عینک دارد، طبی و آفتابی. موبایل، شناسنامه و کارت‌ملی. متولد بیجار است. ته لهجه کردی هم دارد. مسواک، یک بسته کبریت، دستمال کاغذی، یک دانه شکلات، دو خودکار آبی، و چند تکه کاغذ روی آن شماره تلفن نوشته است. پروین معلم بازنشسته است. همه اینها را کناری می‌زند بسته‌ای قرص آرام‌بخش از کیف در‌ می‌آورد و مهر نماز و تسبیح و سیگار و فندک. این همه چیزی است که همیشه همراه دارد. اورهان پاموک، نویسنده ‏ترک که به راز اشیا باور دارد می‌گوید این چیزهای مربوط به زندگی روزانه، بازدیدکنندگان را به تور زندگی ‏واقعی دعوت می‌کند و «موزه‌ها در آینده توی خانه‌ها و آپارتمان‌های ما جای خواهند گرفت.»