گدیپران و سرگرمی رو به خاموشی این بازی در پایتخت افغانستان
| گدیپران بازی در افغانستان پیشینه صد ساله دارد. این بازی از هندوستان وارد افغانستان شده است. در گذشتههای دورتر که نقل و انتقالات پیامها دشوارتر از امروز بود، حکومتها افرادی کارکُشتهای در دربارشان داشتند و توسط آنان و با استفاده از گدیپران، پیامهای عاجل و سری شانرا از جایی به جای دیگر انتقال میدادند. حتی گاهی هم عاشقان دلباخته برای معشوقشان با بلند کردن گدیپرانی که در آن نوشته عاشقانهای بود، به نوعی پیام خودت را برای جانب مقابل میفرستادند.
۵۵آنلاین :
گدیپران بازی در افغانستان پیشینه صد ساله دارد. این بازی از هندوستان وارد افغانستان شده است. در گذشتههای دورتر که نقل و انتقالات پیامها دشوارتر از امروز بود، حکومتها افرادی کارکُشتهای در دربارشان داشتند و توسط آنان و با استفاده از گدیپران، پیامهای عاجل و سری شانرا از جایی به جای دیگر انتقال میدادند. حتی گاهی هم عاشقان دلباخته برای معشوقشان با بلند کردن گدیپرانی که در آن نوشته عاشقانهای بود، به نوعی پیام خودت را برای جانب مقابل میفرستادند.
اکثر کسانی که در شهرهای افغانستان به خصوص در کابل زندگی میکنند از این بازی مهیّج و سالم خاطرات تلخ و شیرینی دارند، برد و باختهای که چشم یک عده را اشکبار میکرد و عده دیگر از هیجان مغلوب کردن حریف شان فریاد شادی در کوچهها سر میدادند. در مواردی هم کسانی بودند که درهنگام گدیپران بازی، از نقاط بلند و پشت بامها به زمین میافتادند ودست، پا و اعضای دیگر بدنشان میشکستند.
تپهسلام در کارتهسخی، بلندیهای کوه چنداول، تپه وزیر اکبرخان و منطقه سرای شمالی از مکانهایی اند که از گذشتههای دور تا به امروز در آن گُدیپران بازی جریان دارد.
دوربین را گرفتم تا سری به مراکز فروش گدیپران بزنم و از کسب و کار فروشندههای گدیپران بپرسم. مرکز اصلی فروش گدیپران در کابل در منطقه سنگتراشی واقع در جاده میوند کابل است. در این منطقه دهها دکان کوچک و بزرگ وجود دارد که گدیپران میْفروشند. اما مشهور ترین گدیپران فروش، شخصی به نام حاجی پهلوان است.
او آدم خندهرو و مسنّی است که یک مارکیت بزرگ سه طبقهای را به ساخت و فروش گدیپران اختصاص داده است. منزل اول این مارکیت مخصوص فروش خود گدیپران است. در منزل دوم آن پنج شش نفر مشغول ساخت و دستهبندی گودی پران هستند و در منزل سوم آن تجهیزات لازم گدیپران از قبیل چرخه و تار به فروش میرسد.
فروشندههای جوانی که در دکان حاجی پهلوان کار میکنند، این کار را با علاقهمندی خاصی پیش میبرند و ظاهرن از کارشان هم خشنود اند. شاید هرکسی در میان این همه رنگ و زیبایی باشد، روحیهاش تغییر میکند. از جمله خودم، وقتی آنهمه گدیپران خرد و کلان رنگی را دیدم، هیجان تمام وجودم را گرفته بود.
حاجی پهلوان میگوید بیشتر عمرش را به این کار سپری کرده است و به کارش عشق میورزد. او به هشدار میگوید، مشتریانش از تمام ولایتهای افغانستان هستند و حتا از کشورهای خارج مثل تاجیکستان، روسیه و حتا گاهی از اروپا و امریکا هم مشتریان دایمی دارد. او از کارش رضایت دارد و به ادامه این شغل هم امیداروار است.
گدیپران در اندازه و رنگهای مختلفی ساخته میشود. جنسیتشان هم پلاستیکی یا کاغذی است. قیمتها هم از ۵۰ افغانی شروع میشود و تا ۶۰۰ افغانی افزایش مییابد. اندازه و دیزاین گدیپران، معیار تعیین نرخهاست.
چوب، کاغذ و تار که از مواد لازم برای ساخت گدیپران هستند، معمولا از کشورهای پاکستان، هندوستان و چین وارد میشود و هر فرشندهی گدیپران، تعداد کارگر متخصصی دارند که با دقت بسیار زیادی گدیپرانها را میسازند. این افراد باید آشنایی کامل با ساخت گدیپران داشته باشند.
با این همه اما در سالهای اخیر، با رونق بازیهای کامپیوتری، خیلیها دیگر به سمت این بازی سالم و پرهیجان نمیروند. پیش از این، در زمان طالبان گدیپران بازی ممنوع شده بود و کسانی که دست به این بازی میزدند، توسط ماموران امر به معروف ونهی از منکر طالبان مجازات میشدند. اکنون ناامنیها و حس نا امیدی در میان شهروندان افغانستان هم باعث شده است که گدیپران بازی، آن رونق سابق را نداشته باشد.
در پایان هم عکسهایی ثبت شده از مارکیت گدیپران فروشی در کوچه سنگتراشی در جاده میوند کابل!
دیدگاه تان را بنویسید