ارسال به دیگران پرینت

دِیر اُدزون در شمال ارمنستان

| روستای تاریخی اُدزون(Odzun) در استان لوری و منطقۀ آلاوردی(Alaverdi) در شمال ارمنستان قرار گرفته است. این منطقه بین سده های هشتم تا ششم پیش از میلاد مسیح بخشی از قلمرو اورارتوها بود و پس از آن به بخشی از ساتراپی هجدهم امپراتوری هخامنشیان تبدیل شد و پس از آن نیز بخشی از قلمرو شاخه ای از اشکانیان که در ارمنستان به قدرت رسیدندگردید.

۵۵آنلاین :

نویسنده : حمیدرضا سروری

روستای تاریخی اُدزون(Odzun) در استان لوری و منطقۀ آلاوردی(Alaverdi) در شمال ارمنستان قرار گرفته است. این منطقه بین سده های هشتم تا ششم پیش از میلاد مسیح بخشی از قلمرو اورارتوها بود و پس از آن به بخشی از ساتراپی هجدهم امپراتوری هخامنشیان تبدیل شد و پس از آن نیز بخشی از قلمرو شاخه ای از اشکانیان که در ارمنستان به قدرت رسیدندگردید. به دنبال تقسیم ارمنستان بین امپراتوری ساسانی و روم در387میلادی و درپی آن فروپاشی دودمان اشکانی ارمنستان این منطقه به بخشی که تحت حاکمیت ساسانیان بود پیوست. در سال658 میلادی ارمنستان مورد هجوم عربها قرارگرفت و پس از آن در سدۀ دهم میلادی خاندانهای بومی ارمنی همانند باگراتونی به قدرت رسیدند در واقع به مانند دیگر مناطق ارمنستان این منطقه هم فرازو نشیبهای زیادی را پشت سرگذاشته است و به خاطر چشم اندازهای زیبا و آثار باستانی فراوانش گردشگران را به سوی خود فرا می خواند،بیشترگردشگران ایرانی که به کشور ارمنستان سفر می کنند به پایتخت این کشور یعنی ایروان و تعداد اندکی هم به جنوب ارمنستان،آن هم به دلیل نزدیک بودن به مرز با ایران توجه دارند و به شمال این کشور و استان لوری کم توجهند آنهایی هم که می خواهند از راه زمینی به کشورگرجستان بروند نیز بدون توقف در این بخش از کشور زیبای ارمنستان از آن می گذرند و به نظر می رسد باید دربرگزیدن مکانهای بازدیدشان بازنگری کنند! اُدزون ازگونۀ بازیلیکاهای گنبددار است. بازیلیکا Basilica)) تالار رومی ستون دار چهارگوش است و دارای سکویی نیم دایره ای(Apse) در بخش پایانی است که در ابتدا از آن برای نشستهای همگانی و دادرسی استفاده می شد و سپس با همین نام الگویی برای ساخت کلیساهای مسیحی شد و سکوی آن نیز به محراب تبدیل گشت. دیر اُدزون چلیپایی شکل است و سه ایوان تاق دار دارد،جنس سنگی که در بنای دِیر به کار رفته گونه ای از سنگهای آتشفشانی است. دِیر از سه جهت با ستون احاطه شده ستونهایی که البته تا اندازه ای هم تخریب شده اند. درنمای شرقی کلیساروی پنجرۀ میانی بالای قوسی نیم دایره ای شکل تصویر فردی دیده می شود که انجیل یوحنا را دردست دارد فردی که صورتش به دلیل نوع سنگ و عاملهای طبیعی دراثرگذر زمان بسیار آسیب دیده،نقش برجستۀ این فرد میان نواری است که دو سرش با گلبرگ تزیین شده است. زیر این نقش دردو سو دو نقش برجسته به شکل دو نیم تنه که به نظر بال دار می آیند نمایانند،فردتصویر شده درسمت راست از نظر بیننده درحال نبرد با حیوانی است که تشخیص حیوان به دلیل خرابی نقش برجسته بسیار دشوار است. در سمت چپ بیننده هم نقش برجستۀ دیگری دیده می شود که همانند نقش سمت راست به شکل نیم تنه است و با دست راستش موجودی شبیه مار را در دست گرفته! به نظر می رسد این نیم تنه هم بال دارد هرچند سر نیم تنه به طورکامل از بین رفته است.روی دیوارهای شمالی،جنوبی و غربی کلیسا نیز چندین نقش برجستۀ دیگر دیده می شوند در این میان دو نقش برجسته از نظر ترکیب و شکل ظاهری کمی عجیب به نظر می رسند و در هنر ارمنی و مسیحی ارمنستان کمی غیر معمولند، همانند نقش برجسته های پیشین این نقش برجسته ها هم روی پنجره و در نمایی قوسی شکل کار شده اند نقش سمت راست از نگاه بیننده به شکل فردی لمیده روی سکو یا تخت تصویر شده سر این فرد به شکل تمام رخ است و هاله ای گرد سرش را فرا گرفته و تزیینی شبیه روبانهای موجزن ساسانی دارد ضمن این که دارای بال است،بال این نقش برجسته هم شبیه بال شاهین موجود روی تاج شاهان ساسانی است که دردورۀ ساسانی در برخی از نقش برجسته ها،سکه ها وگچ بریهای این دوره دیده می شود. این فرد با دست راستش سکو یا تختی که روی آن لمیده است را نگه داشته،شکل صورتش و البته حالت پف کردۀ موهایش،شکل چشمها و صورت گردش تا اندازه ای ما را به یاد نقش برجسته های اشکانی و برخی از سردیسهای گچی قلعۀ یزدگرد دردالاهو در استان کرمانشاه و البته به میزان بیشتری به یاد نقشها و نقاشیهای بیزانسی می اندازد. به طورکلی می توانیم بگوییم که این نقش تحت تأثیر هنر رومی(بیزانس) و مشابه نقشهای ساسانی سدۀ ششم میلادی است. تاریخ ساخت دِیرکه به سدۀ ششم و چه بسا سدۀ هفتم میلادی برمی گردد هم درستی این باور را تأیید می کند. نقش برجستۀ روبروی این نقش به شکل دو فرد لمیده است که البته بسیارآسیب دیده است. نکتۀ جالب توجه در مورد این نقش برجسته این که پای دو نفر روی هم قرار داده شده و هنرمند به جای چهار پا تنها دو پا را آن هم به شکل خلاصه شده تصویرکرده سر فردی که درسمت راست بیننده تصویر شده به شکل سه ربع رخ است و سر فرد روبرویش به طورکلی از بین رفته است. روی این دو نقش نیز درحالتی غیرعادی نقش یک حیوان دیده می شود این نقش هم بسیار آسیب دیده و تشخیص این که چه نوع حیوانیست بسیار سخت است در قوس بالای این دو نقش هم نقش فرد راست قامتی دیده می شودکه با توجه به خرابی بیش از اندازه اش نمی توان ریزه کاریهایش را تشخیص داد. نقش نمای دیگر دیوارۀ بیرونی کلیسا شامل دو نقش مار چنبره زده دور یک تاک است که به شکل قرینه روبروی هم قرارگرفته اند و روی هر یک نیز برگ بزرگی از درخت انگور به نمایش درآمده و بالای قوس هم نقش ایستادۀ فردی دیده می شود که بدنش از روبرو تصویر گردیده ولی صورتش تا جایی که پیداست سه ربع رخ به نمایش درآمده در حالی که ظاهراً کتابی در دست دارد. علاوه بر آثاری که توضیح داده شد در اطراف کلیسا تعداد زیادی سنگ گور وجود دارد که بیشتر مربوط به سدۀ نوزدهم میلادی هستند. به جز سنگ گورها برج ناقوس افزوده شده به کلیسا هم از آن سدۀ نوزدهم میلادی است. کنار آنها بنایی یادمانی متعلق به سدۀ ششم میلادی خودنمایی می کند بنایی شامل دو تاق که روی سکویی با هفت پله ساخته شده است. بنا دارای دو ستون سنگی چهارگوش و بلندکمابیش نوک تیز(Obelisk) است. صحنه هایی از آیین مسیحیت را می توانیم روی دو ستون ببینیم، این دو ستون هم به مقدار زیادی آسیب دیده اند. با این که کلیسا در سدۀ ششم یا هفتم میلادی ساخته شده ولی تعمیرهای اساسی در آن در سده های دوازدهم و سیزدهم میلادی نیز صورت گرفته است. اگر قصد سفر به کشور ارمنستان را دارید بازدید از دِیر اُدزون را فراموش نکنید.

به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه