ارسال به دیگران پرینت

برج سازی در بافت های فرسوده ؛ سیاست محکوم به شکست

| پیرو سلسله مباحث سایت اسکان نیوز در خصوص ابلاغیه رئیس جمهور برای برج سازی در بافت فرسوده ، این یادداشت به صورت اختصاصی برای سایت ارسال شده است.

برج سازی در بافت های فرسوده ؛ سیاست محکوم به شکست

۵۵آنلاین :

احمد صالحی*

در پی سخنان ریاست محترم جمهوری ( در جلسه رای اعتماد به وزیر راه و شهرسازی ) در خصوص استفاده از ظرفیت بافت های فرسوده جهت اسکان جمعیت، با توجه به وجود زیرساخت های شهری، بحث ورود انبوه سازان به بافت های فرسوده جهت تسریع فرایند نوسازی این بافت ها با الگوی برج سازی به منظور کاهش سطح اشغال مطرح گردید. اما الگوی مطرح شده از چند بعد ایرادات اساسی دارد : - آیا این ایده قابلیت تحقق و اجرا را دارد؟ - در صورت محقق شدن این الگوی نوسازی، اثرات کالبدی و اجتماعی آن چه خواهد بود ؟ - گروه هدف ساخت و سازهای انجام شده چه کسانی خواهند بود ؟ - در خصوص تحقق پذیری طرح ایده اولیه این رویکرد با توجه به الگوهای موجود در کشورهای دیگر از جمله ترکیه شکل گرفته است. سوالی که مطرح می شود این است که آیا در کشور ما ظرفیت قانونی و پشتوانه قانونی تحقق این مساله وجود دارد؟ به چه صورت می خواهیم ساکنین موجود بافت را به واگذاری زمین یا مشارکت در این طرح مجاب کنیم؟ آیا در بافت های فرسوده فعلی، با توجه به تسهیلات ارائه شده و نوسازی های انجام شده، فضای بلوکی گسترده جهت انجام این اقدام وجود دارد ؟! یا نوسازی انجام شده با تخریب ساختمانهای نوساز موجود در بافت باید محقق گردد ؟ در صورت حل مشکلات فوق آیا به ظرفیت اقتصادی و کالبدی انجام آن فکر شده است ؟ اجرای این طرح به طور قطع باید در لبه معابر اصلی موجود در بافت به انجام برسد. که بخش اعظم آن توسط قطعات تجاری که منبع درآمد و کسب و کار ساکنین می باشد اشغال شده است. مشکل اول رفع این مانع می باشد که خود بحث مفصلی را طلب می نماید. اما طبق گفته آقای نوبخت جهت اختصاص 50 درصد زیربنای ساخته شده به مالکین (هرچند که این بحث دارای اشتباه محاسباتی می باشد. چون محاسبه قدرالسهم بر اساس آورده باید انجام شود نه عرف فعلی ساخت و ساز) جهت تامین منافع سازندگان و مالکین نیاز به تراکم حداقل 600 درصد داریم ( طبق پهنه R263 طرح تفصیلی) . با هدف کاهش سطح اشغال به منظور آزاد سازی اراضی در صورتی که بخواهیم این مجتمع ها را با سطح اشغال 30 درصد طراحی نماییم یعنی باید مجتمع های حدود 20 طبقه در سطح بافت های فرسوده ساخته شود ! حال در صورت رفع کلیه موانع فوق آیا اجرای این طرح ها منطقی می باشد ؟ و این الگوی نوسازی چه تبعاتی را خواهد داشت ؟ یکی از مسائل این رویکرد، عدم توجه به ظرفیت بارگذاری و تراکم جمعیتی موجود بافت های فرسوده میانی شهرها می باشد. در حال حاضر تراکم جمعیتی بافت های فرسوده میانی شهر تهران 458 نفر در هکتار می باشد که در قیاس با تراکم 143 نفر در هکتاری شهر، به میزان متوسط 3.2 برابر تراکم جمعیتی شهر است. سوال این است که آیا این بافت ها ظرفیت بارگذاری جمعیت بیشتر را دارند ؟ مساله بعدی تشدید کمبود خدمات در محدوده های هدف با افزایش تراکم جمعیتی بافت می باشد. در حال حاضر سرانه های خدماتی در سطح محدوده های هدف بسیار اندک است. با این الگو نیاز توسعه خدمات و به طبع آن هزینه مورد نیاز توسعه خدمات به شدت افزایش خواهد یافت. لازم به ذکر است خدمات مورد اشاره در این بخش عمدتا خدماتی هستند که تامین آنها منفعت اقتصادی ندارد و نمی توان از بخش خصوصی انتظار تامین آن را داشت. مهم ترین مساله ای که این اقدام ایجاد می کند تشدید جابجایی جمعیت ساکنین محلات هدف می باشد. اقدامات نوسازی در مجموع تا حدی موجب جابجایی جمعیت خواهند شد. اما این الگوی نوسازی به دلیل تفاوت اساسی با الگوی سکونت فعلی ساکنین، جابجایی جمعیت را تشدید خواهد نمود. کاهش هر چه بیشتر سرمایه اجتماعی بافت یکی از دیگر مسائلی است که با آن مواجه خواهیم شد. ورود جمعیت جدید ( 5 برابر جمعیت موجود بافت ) و جابجایی جمعیت؛ حس تعلق، تعاملات اجتماعی و ... را به شدت کاهش خواهد داد. تشدید آسیب های اجتماعی در مجتمع های ایجاد شده، یکی دیگر از مسائل پیش رو میباشد. (مجتمع های نواب و معضلات اجتماعی فعلی آنها می تواند عبرتی برای این الگوی نوسازی باشد. هرچند که به طور قطع معضلات اجتماعی این الگوی نوسازی به دلیل قرارگیری در دل بافت ها و عمومیت اجرا، بیشتر از مجتمع های نواب خواهد بود ) علت تشدید این معضلات را در موارد زیر می توان جستجو نمود : - وجود زمینه آسیبهای اجتماعی در وضع موجود محدوده های هدف - تجمیع و تشدید آسیب های اجتماعی به دلیل هم نشینی اقشار در گیر در آسیب های اجتماعی - کاهش نظارت اجتماعی در مجتمع ها - ایجاد فضای امن برای افراد بزهکار و انجام بزهکار گروه هدف ساخت و سازهای انجام شده چه کسانی خواهند بود ؟ افزایش هزینه تمام شده مسکن و تغییر گروههای هدف اقتصادی در سطح محدوده یکی دیگر از پیامدهای اجرای این الگو می باشد. بر اساس هزینه اعلامی سازمان نظام مهندسی در حوزه ساخت، هزینه ساخت مجتمع های مذکور 61 درصد افزایش خواهد یافت، هزینه های تملک به علت نبود ضوابط و معیارهای قیمت گذاری حد اقل 60 درصد افزایش خواهد داشت. همچنین در حوزه توسعه زیرساخت ها لزوم توجه به افزایش 6 برابری تراکم ها هزینه 500 درصدی را در این حوزه ایجاد خواهد نمود. جدای از هزینه تامین خدمات و توسعه زیرساخت ها با این الگو هزینه تمام شده مسکن از متر مربعی 3.3 میلیون تومان به حدود متر مربعی 6 میلیون تومان افزایش خواهد یافت. همچنین هزینه های شارژ ماهانه و نگهداری این مجتمع ها برای ساکنین برج ها بسیار بالاتر از توان اقتصادی ساکنین بافت می باشد. سوالی که مطرح می شود این است که گروه هدف این مسکن تولید شده با هزینه اشاره شده کدام دهک درآمدی کشور خواهد بود ؟ و آیا با مساله خالی ماندن مجتمع های حاصل مواجه نخواهیم شد؟ در مجموع می توان گفت این الگو با توجه به تجارب شهر تهران امکان تحقق نخواهد داشت ( کما اینکه تملکات انجام شده در محلات اتابک و مینابی و ... به منظور ساخت و ساز به نتیجه نرسیده و پلاک های تملک شده بلا تکلیف باقی مانده است ) همچنین در صورت اجرا، اثرات اجتماعی این الگوی ساخت درای تبعات منفی غیر قابل کنترلی می باشد که مجتمع های نواب و مجتمع امام رضا و... از نمونه های این رویکرد مداخله می باشند. در بعد اقتصادی نیز با افزایش هزینه تمام شده مسکن، نمی توان انتظار داشت دهک های اقتصادی هدف در این مجتمع های ساکن گردند و همچنین خالی ماندن مجتمع های حاصل یکی از بحران های پیش روی این الگوی ساخت خواهد بود. *کارشناس ارشد شهرسازی

به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه