ارسال به دیگران پرینت

محرم در حیدرآباد هندوستان

| در سدۀ چهاردهم میلادی در فلات دکن،بخش مرکزی و جنوبی هندوستان پادشاهی بهمنی بنیان گذاشته شد این دودمان ادعا می کرد که از بازماندگان ساسانیان است.

۵۵آنلاین :

نویسنده : حمیدرضا سروری

در سدۀ چهاردهم میلادی در فلات دکن،بخش مرکزی و جنوبی هندوستان پادشاهی بهمنی بنیان گذاشته شد این دودمان ادعا می کرد که از بازماندگان ساسانیان است. بنیانگذار سلسلۀ بهمنی ظفرخان حسن گنگو بود در واقع ایرانی ماجراجویی بود که در دربار محمد بن تغلق در دهلی خدمت می کرد. محمد بن تغلق حسن گنگو را به عنوان حاکم گلبرگه قرار داد و پس از آن حسن گنگو اعلام استقلال کرد بهمنیها با امپراتوری هندی ویجایانگر بر سر کنترل دکن به ستیز برخواستند. اوج قدرت بهمنیها درزمان وزارت وزیر ایرانی آنان محمود گاوان(1481-1466 میلادی)بود،پس از سال 1518میلادی پادشاهی بهمنی به پنج پادشاهی کوچک تقسیم شد نظام شاهیان در احمد نگر،قطب شاهیان درگلکنده(حیدرآباد)،برید شاهیان در بیدر،عماد شاهیان در برار و عادل شاهیان در بیجاپور. این پنج پادشاهی با عنوان سلطانهای دکن خوانده می شوند در میان این پنج پادشاهی نظام شاهیان،استقلال خود را درسال 1490میلادی اعلام کردند. مالک احمد این استقلال را اعلام کرد و شهر احمد نگر را به عنوان پایتخت خود برگزید. بهمنیها و پادشاهیهای دکن به شدت تحت تاثیر هنر و معماری ایران بودند،زبان فارسی زبان رسمی آنان بود و ایرانیان زیادی در دربار آنان به مقام وزارت رسیدند. نخستین بار درزمان یوسف عادل شاه گامهایی درجهت رسمی شدن آیین شیعه برداشته می شود کمی پیش ازآن یعنی درسال1501میلادی آیین شیعه در ایران عهد صفوی به عنوان آیین رسمی اعلام گردیده بود. درسال1503میلادی یوسف به مسجد جامع شهربیجاپوردر ایالت کارناتاکا می رود و دستورمی دهد تا اذان براساس آیین شیعه خوانده شود. یوسف عادل شاه ارادت خاصی به شیخ صفی الدین اردبیلی داشته ضمن این که اقامت درازمدت او درساوه و دیدارهایش ازکاشان،اصفهان و شیراز مرکزهای آموزشی آیین شیعه احتمالاً نفوذ زیادی در او گذاشته هرچند اعلام رسمی شدن آیین شیعه به طورمستقیم زیرنفوذ و تأثیرشاه اسماعیل صفوی نبوده ولی پذیرش آیین شیعه به وسیلۀ شاه اسماعیل،یوسف عادل شاه را درعملی کردن طرح خودش دلگرم کرده(Naqvi,2003:79).یوسف عادل شاه فردی به نام سید احمدهروی را به ایران می فرستد تا شاه اسماعیل را از تلاشهای موفقیت آمیزش دررسمی کردن آیین شیعه آگاه کند. دیگر پادشاهی دکن یعنی قطب شاهی هم تصمیم می گیرد که آیین شیعه را به عنوان آیین رسمی اعلام کند،قطب الملک درمقام مقایسه با یوسف عادل شاه فردی سیاست مدارتربود و درخانواده ای شیعه از نوادگان قراقویونلوها به دنیا آمده بود (همان:82). رسمی شدن آیین شیعه به وسیلۀ سه پادشاهی درایران،حیدرآباد و بیجاپور به عنوان آیین رسمی آن هم یکی پس ازدیگری درابتدای سدۀ شانزدهم میلادی باعث نزدیکی سیاسی و برقراری پیوندهای فرهنگی و تاریخی بیشتری بین آنها شد. بنابراین برای نخستین باردرهندوستان حاکمان مسلمان براساس مسلک به دو بخش تقسیم شدند. بخش بزرگترکه به وسیلۀ حاکمان سنی یعنی گورکانیان درشمال هند اداره می شد و دو پادشاهی در دکن که تحت تسلط فرمانروایان شیعه بود. دو پادشاهی شیعه هم پیمان شاهان صفوی درایران شدند و نام شاهان صفوی را پیش از نام خود درخطبه ها قراردادند. بنابراین روابط بین ایران با قطب شاهیان درحیدرآباد و عادل شاهیان در بیجاپوردر زمینه های سیاسی،اجتماعی،فرهنگی و مذهبی گسترده تر شد. هرچند حضورایرانیان درهندپیش ازاین دو پادشاهی هم بسیار چشمگیر بود ولی پس از آن مهاجرت ایرانیان به شبه قاره و به ویژه فلات دکن بیشترشد. حتی ایرانیانی که دردربارصفوی صاحب پستهای کلیدی بودند هم به هند مهاجرت کردند. دراین میان بیشتر وزیران حکومت قطب شاهی همین ایرانیان مهاجر بودند قطب شاهیان خیلی خوش شانس بودندکه مدیران لایقی چون علامه میرمؤمن ،نکنام خان و...داشتندکه به شکل مؤثر و کارآمدی کارهای حکومت قطب شاهی را انجام می دادند(همان:90). ایرانیان با ارتش وارد دکن نشدند تا آن را تصرف کنند آنها طی چندین موج مهاجرت وارد دکن شدند و آن جا را خانۀ خود می دانستند آنها دردکن نقش کشورگشایان فرهنگی را بازی نکردند بلکه درنتیجۀ تبادل فرهنگی نفوذ فرهنگی عمیقی ازخود برجای گذاشتند. شاهان قطب شاهی دو راه درپیش داشتند یکی این که آیینهای شیعه را بر مردم محلی تحمیل کنند و دیگر این که سنتهای آیین شیعه را به شکل مسالمت آمیزی به بخشی از فرهنگ مردم بومی تبدیل کنند. بنابراین با توجه به ریشۀ عمیق باورهای گوناگون مذهبی درهندوستان سیاست تساهل و مدارای مذهبی به وسیلۀ قلی قطب شاه و پس از او به وسیلۀ ابراهیم دنبال شد. پادشاهان قطب شاهی و نجیب زادگان ایرانی راه دوم را برگزیدند و آنچه آنها را در دست یابی به این هدف یاری کرد روزهای مذهبی به ویژه محرم بود. بنابراین سوگواری وگرامی داشت یاد و خاطرۀ امام حسین(ع)و حضور پرشور و شوق شیعیان درآیینهای محرم به بخش مهمی ازشناسۀ شیعیان هند و حیدرآباد تبدیل شد و به همین دلیل ساختمانهایی برای سوگواری ساخته شدند که به عاشوراخانه یا عاشورخانه معروف گردیدند. پس ازفروپاشی پادشاهی قطب شاهی به وسیلۀ اورنگ زیب در سال1687میلادی سنتهای مربوط به محرم درزمان سلسلۀ آصف جاهی(1948-1724م)هم ادامه پیدا کرد هرچند آنها سنی مذهب بودند ولی مراسم سوگواری در زمان آنان هم برگزار می گردید و حتی محلۀ ویژه ای برای زندگانی شیعیان در شهر قدیم به نام دارالشفاء ایجاد کردند. بین شهرهای هندوستان اگر شهر میسور به دلیل شکوه و منحصر به فرد بودن جشنوارۀ دسارا مشهور است حیدرآباد نیز به دلیل برگزاری آیینهای محرم شهرت دارد. آیینهای سوگواری امام حسین(ع) با سنتها و باورهای بومی منطقه آمیخته شده بیش از 200هزار شیعه درحیدرآباد زندگی می کنند و حیدرآباد پس از شهر لکنو پایتخت ایالت اوتارپرادش دارای بیشترین جمعیت شیعه است. سینه زنی و تعزیه خوانی بخشهایی از آیینهای سوگواری در شهر قدیم حیدرآباد است. در روز عاشورا عَلم تاریخی و بسیار بزرگی به وسیلۀ فیل حمل می شود و دسته ای از سوگواران سوار بر شتر پرچمهای آیینی را در دست دارند. زنان نیز در حالی که تماشاگر مراسم سوگواریند احترام خود را به جایگاه امام سوم شیعیان نشان می دهند. یکی دیگر از ویژگیهای محرم در حیدرآباد حضور40 گروه در مراسم عاشورا است که وظیفۀ مرثیه خوانی و سینه زنی را برعهده دارند. سنت نذری دادن و پخش شربت و خوراکی هم بخش جدایی ناپذیر از مراسم سوگواریست. پلیس محلی هم وظیفۀ نظم و برگزاری بدون مشکل مراسم را برعهده دارد به جز شیعیان هندی تعدادی از ایرانیان که سالها پیش از شهرهایی همانند شیراز،یزد و کرمان به هندوستان مهاجرت کرده اند و در حیدرآباد ساکن شده اند هم در مراسم سوگواری حضور پر رنگی دارند و بخشی از مراسم خود را در دربار حسینی در شهر قدیم برگزار می کنند که یکی از جایگاههای گرد آمدن ایرانیان حیدرآباد است.

به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه