تحریم دیوان کیفری بین‌المللی از سوی ترامپ | حمایت واشنگتن از نتانیاهو در برابر پیگیری‌های قضایی

دولت آمریکا در ادامه مخالفت‌های خود با اقدامات دیوان کیفری بین‌المللی، تحریم‌هایی را علیه این نهاد قضایی بین‌المللی اعمال کرده است؛ اقدامی که در بحبوحه تنش‌ها بر سر پرونده‌های مرتبط با مقام‌های اسرائیلی و تحقیقات پیشین درباره عملکرد نیروهای آمریکایی در افغانستان، بار دیگر انتقادها از رویکرد دوگانه واشنگتن در قبال عدالت بین‌المللی را افزایش داده است.

بنابر گزارش‌های منتشرشده، این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که دولت دونالد ترامپ با اقدامات دیوان کیفری بین‌المللی در ارتباط با پرونده‌های مربوط به اسرائیل و آمریکا مخالفت کرده است. صدور حکم‌های بازداشت برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، و یوآو گالانت، وزیر جنگ پیشین این رژیم، از جمله موضوعاتی است که به تشدید اختلاف میان واشنگتن و این نهاد قضایی منجر شده است.

دیوان کیفری بین‌المللی نهادی مستقل است که با هدف رسیدگی به سنگین‌ترین جرائم بین‌المللی، از جمله جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت، فعالیت می‌کند. این دادگاه در نوامبر ۲۰۲۴ حکم‌های بازداشت نتانیاهو و گالانت را در ارتباط با اتهامات مربوط به جنگ غزه صادر کرد؛ اتهاماتی که در چارچوب روند قضایی دیوان مطرح شده‌اند و رسیدگی به آن‌ها بر اساس سازوکارهای حقوقی این نهاد دنبال می‌شود.

اقدام آمریکا علیه دیوان کیفری بین‌المللی در شرایطی صورت می‌گیرد که پرونده‌های مرتبط با جنگ غزه، تلفات غیرنظامیان و وضعیت انسانی در سرزمین‌های فلسطینی، توجه افکار عمومی و نهادهای بین‌المللی را به خود جلب کرده است. منتقدان معتقدند اعمال فشار اقتصادی و تحریم علیه مقام‌ها یا نهادهای مرتبط با این دادگاه می‌تواند روند پیگیری قضایی پرونده‌های حساس را با دشواری مواجه کند و پیامدهایی برای استقلال نهادهای بین‌المللی داشته باشد.

از سوی دیگر، اختلاف واشنگتن با دیوان کیفری بین‌المللی تنها به پرونده اسرائیل محدود نمی‌شود. تحقیقات پیشین این نهاد درباره اتهامات مربوط به جنایات جنگی در افغانستان، از جمله موارد مرتبط با نیروهای آمریکایی، نیز از عوامل تنش میان دو طرف بوده است. آمریکا همواره درباره صلاحیت قضایی دیوان نسبت به اتباع خود و پیامدهای احتمالی تحقیقات آن اعتراض‌هایی مطرح کرده است.

این تحولات، پرسش‌هایی جدی درباره نحوه تعامل قدرت‌های بزرگ با نهادهای عدالت بین‌المللی ایجاد کرده است. منتقدان سیاست‌های واشینگتن می‌گویند اگر پیگیری قضایی اتهامات مربوط به جرائم بین‌المللی با تحریم و فشار سیاسی پاسخ داده شود، اعتبار سازوکارهای پاسخ‌گویی بین‌المللی تضعیف خواهد شد؛ به‌ویژه زمانی که پرونده‌ها به متحدان راهبردی یا اتباع کشورهای قدرتمند مربوط باشند.

نیروی دریایی آمریکا تلاش‌ها برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را هدایت می‌کند | تأکید رئیس‌جمهور آمریکا بر جلوگیری از هسته‌ای شدن ایران

در مجموع، تحریم دیوان کیفری بین‌المللی از سوی دولت ترامپ را می‌توان بخشی از مناقشه گسترده‌تر آمریکا بر سر صلاحیت و اختیارات این نهاد دانست؛ مناقشه‌ای که در پرونده اسرائیل ابعاد سیاسی پررنگ‌تری پیدا کرده است. مخالفان این اقدام، آن را نشانه‌ای از حمایت واشینگتن از نتانیاهو در برابر پیگیری‌های قضایی می‌دانند و بر این باورند که استقلال دادگاه‌های بین‌المللی و اجرای عادلانه قواعد حقوقی نباید تحت تأثیر ملاحظات سیاسی و روابط راهبردی کشورها قرار گیرد.