معرفی کتاب «در آغوش امید» برای روزهای سخت | تاملی درباره آزادی، مسئولیت و معنای زندگی

چگونه در لحظات ناامیدی یا در برابر بی‌عدالتی‌های هولناک، همچنان به زندگی روی خوش نشان دهید. کتاب در آغوش امید، تأملی است درباره‌ی آزادی، مسئولیت و معنای زندگی از نگاه ویکتور فرانکل.

درباره‌ی کتاب در آغوش امید

کتاب در آغوش امید (Embracing Hope) مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و نوشته‌های دکتر ویکتور ای. فرانکل (Viktor E. Frankl) نویسنده کتاب انسان در جستجوی معنا است که با پیشگفتار نوه‌ی او الکساندر وسلی فرانکل در سال ۲۰۲۴ منتشر شده.

الکساندر وسلی می‌گوید که پدربزرگش به او آموخته که راه‌های گوناگونی برای مقابله با دردِ رنجِ اجتناب‌ناپذیر وجود دارد. یافتن معنا در سختی‌ها، مانند نگریستن به تجربه‌ای تلخ همچون درس زندگی، درد تحمیل‌شده را به چیزی ارزشمند تبدیل می‌کند. به باور وسلی بینش‌های او آزمون زمان را پشت سر گذاشته و هنوز با دوران ما هم‌نواست و کهنه نمی‌شود.

شیوه‌ی روایت این کتاب که با ترجمه‌ی زهرا حسنی از نشر کتابراه منتشر شده، از سبک داستانی متفاوت است. فرانکل تا زمانی که در اردوگاه‌های کار اجباری زندانی نبود، پرسش بزرگِ جست‌وجوی بشر در پی معنا را از خود نپرسیده بود. وحشتی که تجربه کرد، او را واداشت تا مهم‌ترین اثر زندگی‌اش را بیافریند. انسانی زنده که رنج و رشدِ در پی آن را تأییدی بر فرضیه‌هایی می‌دید که سال‌ها پیش در وجود خود پرورانده بود.

آثار فرانکل، جاودانه و همواره الهام‌بخش

نوشته‌های کتاب در آغوش امید، منحصربه‌فرد و خواندنی‌اند، چرا‌ که از آثاری صحبت می‌کنند که در بازه‌ای چهل‌ساله پدید آمده‌اند و تصویری روشن و جامع از اندیشه و آثار فرانکل ارائه می‌دهند. این مجموعه همچنین بینشی دقیق درباره‌ی ریشه‌های فکری، ویژگی‌های شخصیتی و چگونگی دگردیسی تجربه‌های او به معنا را در اختیار مخاطب می‌گذارد. نکته‌ی جالب آن است که فرانکل بسیار زود و با وضوحی چشمگیر، فرضیه‌های اصلی خود را تدوین کرده بود؛ امری که سبب شد این ایده‌ها در طول دهه‌ها و تا امروز، کم‌وبیش دست‌نخورده باقی بمانند. اندیشه‌های او گسترش یافته‌اند، اما در بنیادشان تردیدی رخ نداده است.

درعین‌حال، هنگام مطالعه‌‌ی این کتاب ممکن است شگفت‌زده شوید از اینکه فرانکل تا چه اندازه از زمان خود جلوتر بوده است؛ یا، اگر زاویه‌ی دیدمان را عوض کنیم، چنین به نظر برسد که انسان‌ها از آن زمان تاکنون چندان دگرگون نشده و به تکامل نرسیده‌‎اند. به‌بیان دیگر، اندیشه‌های فرانکل امروز بیش از هر زمان دیگری با روزگار ما هم‌سنخ و درخور تأمل‌اند.

الهام بگیرید!

این کتاب از سه‌جنبه می‌تواند الهام بخش شما باشد:

- نخست، چگونه می‌توان با فناپذیری خود کنار آمد؟ وقتی می‌دانیم مرگ به معنای پایانِ زندگی است به‌عبارت‌دیگر، در برابر تهدید نیستی و در دل پوچی گریزناپذیر و نهایی‌ که در انتظارمان است و ما را دربر گرفته چگونه می‌توانیم همچنان معنا را بیابیم؟

فرانکل در این زمینه مفهوم سعادت ارسطو را یادآوری می‌کند: این واقعیت که انسان‌ها ثمره‌ی عمرشان را به شیوه‌ای غریزی در هدایت زندگی خود یا در واقع، صرف وجود داشتن به دست می‌آورند، خود‌به‌خود معنا ایجاد می‌کند. به‌عبارت‌دیگر، ممکن است با افزایش سن احساس فزاینده‌ای از پاداش را به شکل احساسات قدردانی و رضایت تجربه کنیم.

- دومین پرسش این است: دقیقاً چه چیزی به زندگی ما معنا و هدف می‌بخشد؟ فرانکل در پاسخ، سه منبع معنا را برمی‌شمارد؛ یافته‌هایی که پژوهش‌های امروزی از جمله تحقیقات خودِ ما درباره‌ی خوشبختی نیز آن‌ها را تأیید کرده‌اند: انسان زمانی معنا را می‌یابد که کاری برای انجام دادن داشته باشد؛ هنگامی که کسی را دوست می‌دارد یا دوست داشته می‌شود؛ و نیز زمانی که زندگی با رنج‌هایش او را می‌آزماید و از دل بحران‌ها، رشد و دگرگونی را تجربه می‌کند.

فرانکل در توضیح این دیدگاه تأکید می‌کند که معنای واقعی و خوشبختی ژرف، فقط از مسیر رنج حاصل نمی‌شود. برای یافتن معنا، هرگز نباید به ‌دنبال رنج رفت. با این‌حال، همین توانایی انسان در تبدیل فاجعه به پیروزی جوهر انسانیت ما را آشکار می‌کند.

- سوم، مردم از بیماری زمانه‌ی ما رنج می‌برند. فرانکل از هفتاد سال پیش بیماری زمانه‌ی ما یا بیماری مدیران را تشخیص داده بود. این بیماری مشابه چیزی است که اکنون آن را فرسودگی می‌نامیم و در گذشته، آن را فروپاشی روانی توصیف می‌کردیم.

او روح زمانه را منشأ اصلی این بیماری می‌داند؛ بیماری که امروزه آن را با نام‌هایی چون استرس یا کار بیش‌ازحد می‌شناسیم. به باور او، این وضعیت با احساسی از ناهماهنگی درونی یعنی فقدان انسجام، ارزش و معنا همراه است. در نتیجه، عوامل بیرونی و درونی بر یکدیگر اثر می‌گذارند و تأثیرات منفی‌شان را تشدید می‌کنند.