لاریجانی: اگر هر دو طرف بر آنچه میگویند صادق باشند و بر همان مواضع تمرکز کنند، حل موضوع امکانپذیر است. در این میان، نقش سلطنت عمان نیز نقشی اساسی و محوری در پیشبرد این مذاکرات دارد.
لاریجانی: نمیتوان مسئله بیاعتمادی را نادیده گرفت. باید راهکارهای مشخصی برای کاهش این بیاعتمادی پیدا کرد. در طول تاریخ، بهویژه در صد سال گذشته، میان ایران و آمریکا بیاعتمادی وجود داشته است. نمیتوان برای این مسئله یک نسخه کوتاهمدت نوشت، چون ریشهدار است، اما باید روی چارچوبهایی کار کرد که مسائل اساسی دو کشور را مشخص کند.
مجری: تا چه حد میتوان مسیر مذاکرات را از تحولات میدانی و سیاسی منطقه جدا کرد؟
لاریجانی: اختلافات موجود در منطقه از عوامل تنشزا هستند. اگر این اختلافات حل شود، امکان بازگشت آرامش به منطقه وجود دارد. همانطور که میدانید، زمانی که آمریکا به ایران حمله کرد، تنشهای منطقهای افزایش یافت. حل این مسائل میتواند به ثبات منطقه و توسعه کشورهای آن کمک کند.
مجری: آیا تأثیر تحولات منطقهای و بینالمللی را در رویکرد واشنگتن نسبت به ایران احساس کردهاید؟
لاریجانی: بله، نشانههای مثبتی دیده میشود. برخی مسائل که پیشتر با این شدت مطرح نبود، اکنون از طریق گفتوگو دنبال میشود. امروز برخی کشورها در منطقه به این نتیجه رسیدهاند که مسئله ایران باید از راه مذاکره حل شود.
مجری: آیا سیاست فعلی آمریکا نسبت به ایران را نشانه یک بازنگری واقعی میدانید یا همچنان در چارچوب سنتی قرار دارد؟
لاریجانی: به نظر من، آنها اکنون واقعبینانهتر فکر میکنند. در گذشته، مسائل نظامی و موشکی را به موضوع هستهای گره میزدند، اما اکنون فقط درباره موضوع هستهای صحبت میکنند که رویکردی عقلانی است. مسائل نظامی ارتباطی با موضوع هستهای ندارد و حل این مسئله بسیار مهم است.
من معتقدم نقش رژیم صهیونیستی در ایجاد تنشها و حوادث منطقهای بسیار پررنگ است. سفر سریع نتانیاهو به آمریکا و صحبتهایش درباره تعیین ضربالاجل برای ایران، میتواند مشکلات جدیدی ایجاد کند. آمریکاییها باید توجه داشته باشند که دیدگاههای رژیم صهیونیستی به ضرر منافع خود آمریکا تمام میشود و اگر عقلانی فکر میکنند، نباید اجازه دهند صهیونیستها مسیر مذاکرات را دیکته کنند.
مجری: مهمترین موانع باقیمانده در مسیر ایجاد اعتماد پایدار میان ایران و آمریکا چیست؟
لاریجانی: مسئله اصلی این است که آمریکاییها مدعی هستند ایران به دنبال سلاح هستهای است. ما میتوانیم به آنها بگوییم که چنین قصدی نداریم و آنها هم میتوانند در مقابل، برخی مسائل را حل کنند. ما به دنبال سلاح هستهای نیستیم.
مجری: محاسبات سیاسی داخلی آمریکا تا چه حد بر این روند تأثیرگذار است؟
لاریجانی: در واقع، مسئولان آمریکایی میدانند که مسیر مذاکرات برای آنها نیز مثبت است و میتواند منافع دو طرف را تأمین کند.
مجری: آیا مرحله پیشرو فرصت یک تفاهم استراتژیک است یا صرفاً بازآرایی سیاسی؟
لاریجانی: حل این مسائل تأثیر مستقیمی بر صلح منطقه خواهد داشت و میتواند امنیت را تقویت کند.
مجری: آیا منطقه به سمت آرامش میرود یا عوامل تشدید تنش همچنان پابرجاست؟
لاریجانی: تا زمانی که رژیم صهیونیستی دست به اقدامات تحریکآمیز میزند، نمیتوان گفت منطقه به سمت آرامش میرود. آمریکا باید درک کند که منطقه دارای کشورهای مهم با ریشههای تاریخی عمیق و ملتهای بزرگ است و نمیتوان یک رژیم کوچک را بر دیگران تحمیل کرد. اگر این درک شکل بگیرد، منطقه میتواند به سمت آشتی و آرامش حرکت کند.
مجری: چشمانداز تحولات منطقه در مرحله آینده را چگونه میبینید؟
لاریجانی: تحولات منطقه فقط به مذاکرات ما محدود نمیشود. عوامل متعددی وجود دارد، از جمله اقدامات مخرب برخی دولتها. رژیم اسرائیل سابقه طولانی در ایجاد بیثباتی دارد. با این حال، امروز نوعی بلوغ عقلانی در میان کشورهای منطقه شکل گرفته تا مسائل خود را از طریق گفتوگو حل کنند و اجازه ندهند منطقه وارد درگیریهای جدید شود.
مجری: کشورهای منطقه و جهان چه نقشی میتوانند در کاهش تنشها ایفا کنند؟
لاریجانی:کشورهای منطقه خواهان آرامش هستند، اما باید بدانند که برخی کشورهای غربی تمایلی به پایان تنشها ندارند. اگر کشورهای منطقه این واقعیت را درک کنند، مسیر صلح و ثبات هموارتر خواهد شد.
مجری: در صورت گشایش سیاسی، آیا شاهد بازتعریف اولویتها خواهیم بود؟
لاریجانی: به نظر من، بسیاری از کشورها به درک بهتری رسیدهاند. عامل اصلی تنش در منطقه رژیم صهیونیستی است و مسئولان منطقه نیز میدانند که اسرائیل امروز عامل اصلی بیثباتی است.
مجری: در پایان، با توجه به مسیر مذاکرات و رابطه با آمریکا، چه ویژگیهایی آینده منطقه را شکل خواهد داد؟
لاریجانی: منطقه ما ظرفیتهای بسیار بزرگی دارد؛ منابع غنی، جمعیتهای بزرگ و کشورهایی که مکمل یکدیگرند. عمان ظرفیتهای خاص خود را دارد و سایر کشورها نیز همینطور. اگر همکاری منطقهای بهدرستی شکل بگیرد، میتوانیم شاهد توسعهای بزرگ و پایدار در منطقه باشیم.