منشأ کمبود روغن در بازار، ناتوانی شرکت‌ها در واردات است | بدون حذف ارز ترجیحی هم کمبود رخ می‌داد

روغن کالایی اساسی است که کمبود و افزایش قیمت آن بازتاب گسترده‌ای میان مردم دارد. کمبودهای مقطعی و افزایش قیمت روغن به دلیل جایگاه مهم ان در سبد غذایی خانوار موجب نارضایتی‌های گسترده می‌شود. فعالان بازار روغن بیان می‌کنند ماه‌ها پیش درباره کمبود روغن هشدار داده‌اند. محمد مختاریانی، عضو هیأت مدیره انجمن روغن نباتی می‌گوید پول بارهای ما را تحویل نداده‌اند و منابعی برای ادامه واردات نداریم. به دلیل وابستگی بازار روغن ایران به واردات، تغییرات نرخ ارز بر قیمت این کالا اثر قابل‌توجهی می‌گذارد.

زنجیره عرضه و توزیع روغن دچار اختلال شده است. در سطح مغازه‌ها و فروشگاه‌ها کمبود روغن برای خریداران محسوس است. روغن در دسته‌ کالاهایی است که تقاضای آن کم‌کشش است؛ یعنی با تعییرات قیمت، تقاضای آن تغییرات اندکی را نشان می‌دهد. اهمیت جایگاه روغن در سبد خانوار موجب واکنش‌های گسترده و بازتاب اجتماعی به کمبودهای مقطعی می‌شود.

ساختار صنعت و بازار روغن در ایران در برابر سیاست‌گذاری‌های مرتبط با ارز و تجارت بین‌المللی حساسیت زیادی دارد. صنعت و بازار روغن در ایران وابستگی قابل‌توجهی به واردات دارد. همین مهم سبب می‌شود که به سرعت از تغییرات نرخ ارز تأثیر بپذیرد. نوسانات نرخ ارز، سودآوری فعالان این صنعت را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و از سمت دیگر، با رفاه مصرف‌کنندگان نیز نسبتی دارد.

پیش‌ از این هشدار داده بودیم که کمبود در بازار روغن رخ خواهد داد

محمد مختاریانی، عضو هیأت مدیره انجمن روغن نباتی، در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز می‌گوید: پیش‌از این هشدار داده بودیم که کمبود در بازار روغن رخ خواهد داد. حذف ارز ترجیحی و نوسانات نرخ ارز بر روند سرعت بخشید. مساله اصلی معوقات پرداختی به شرکت‌ها و کارخانه‌ها است. در ادامه مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید.

چند ماه است درباره کمبود روغن هشدار داده می‌شود / برای واردات روغن پول نداریم / روغن را نمی‌شود پنهان کرد

محمد مختاریانی، عضو هیأت مدیره انجمن روغن نباتی بیان می‌کند: چند ماه است درباره وقوع کمبود روغن هشدار می‌دهیم. ما این وضعیت را پیش‌بینی کرده بودیم. الان که این اتفاق رخ داده است، تقصیر را به گردن صنف می‌اندازند. می‌گویند احتکار شده است. کارخانه‌های ما معلوم‌ هستند و انبارهای ما وضعیت مشخصی دارند. روغن را نمی‌شود پنهان کرد.

او در ادامه می‌افزاید: پول ما را نداده‌اند و نمی‌توانیم واردات انجام دهیم. مطالبات ما مانده‌اند. شرکت خود ما تعطیل شده است. شرکت‌ها و کارخانه‌ها در حال تعطیل شدن هستند. مسئولین صبر می‌کنند وضعیت خراب شوند و بعد تازه می‌پرسند چه اتفاقی افتاده است. همین امروز اگر بخواهند برای بهبود وضعیت اقدام کنند، اصلاح حداقل سه‌ چهار ماه طول می‌کشد.

حذف ارز ترجیحی مساله اصلی کمبود روغن نیست اما به روند سرعت داده است / در یک ماه گذشته اکثر شرکت‌های روغن تعطیل یا نیمه‌تعطیل بوده‌اند

محمد مختاریانی بیان می‌کند: حذف ارز ترجیحی حتماً به روند سرعت بخشیده است، اما مساله اصلی کمبود امروز، مطالبات پرداخت‌نشده ما است. هنوز پول باری که یک سال پیش تحویل داده‌ایم را به ما نداده‌اند. شرکت‌ها دیگر توانی برای وارد کردن روغن ندارند. در یک ماه گذشته اکثر شرکت‌های روغن تعطیل یا نیمه‌تعطیل بوده‌اند. مساله حذف ارز ترجیحی به وخامت اوضاع شدت بخشید. اگر ارز ترجیحی حذف نمی‌شد هم کمبود روغن اتفاق می‌افتاد. دیگر روغنی در کشور وجود ندارد. روغن در ایران کالایی عمدتاً وارداتی است. آمار گمرک هم نشان می‌دهد که میزان واردات روغن در چند ماه گذشته روند کاهشی داشته است. هیچ‌کس به این مسئله توجه نکرد. دلیل کاهش واردات هم این است که پول ما را نداده‌اند و نمی‌توانیم واردات انجام دهیم.

احتکار و خودداری از فروش در نتیجه کمبود روغن رخ می‌دهد / اصل موضوع نبود روغن است

محمد مختاریانی در پاسخ به این‌که «مشکل بیشتر سمت عرضه است یا توزیع؟» به تجارت‌نیوز می‌گوید: طبیعتاً وقتی زمزمه‌هایی از گران شدن روغن باشد، حتماً در این میانه افرادی هستند که دست به احتکار یا گران‌فروشی می‌زنند یا از فروش خودداری می‌کنند. اما اصل موضوع این نیست. موضوع اصلی این است که روغنی وجود ندارد. حتی اگر مسائل اخیر نرخ ارز هم نبود، بازار روغن به‌هم می‌ریخت.

روغن کالایی عمدتاً وارداتی است / افزایش قیمت ارز موجب افزایش قیمت روغن می‌شود

او در پایان اضافه می‌کند: از دوسه ماه پیش این مساله را گوشزد کردیم اما گوش ندادند. حالا می‌خواهند با چند اقدام نمایشی موضوع اصلی را به حاشیه ببرند. مواردی نظیر این‌که فلانی روغن قایم کرده است یا فلان شرکت گران کرده است، موضوعات انحرافی هستند. البته چهار برابر شدن ارز که رسماً هم مشخص نیست، اثرش را بر قیمت روغن می‌گذارد و موجب افزایش قیمت روغن می‌شود. مسئولین دولت با اعجاب و شگفتی با مساله برخورد می‌کنند انگار با معادله‌ پیچیده‌ای مواجه شده‌اند