قانون دفاع از خود هنگام مواجه شدن با سارق و زورگیر
| چه سرنوشتی در انتظار کسانی است که برای دفاع از خود در مقابل زورگیر دست به اقدامات خشونتآمیز میزنند؟
۵۵آنلاین :
۵۵آنلاین برای یافتن پاسخ این پرسش، از یک وکیل پایه یک دادگستری درخواست کمک کرده است.
آقای «مصطفی ترک همدانی»، میگوید: دفاع از خود یا دیگران در مقابل سارق و مهاجم دارای شرایط خاصی است و در صورت وجود آن شرایط، قانونگذار از فرد مدافع حمایت خواهد کرد.
نخست این که دفاع مشروع باشد و راه دیگری نداشته باشد. یعنی ارتکاب عمل مجرمانه برای دفع تجاوز وقتی مشروع است که تنها راه نجات است.
نخستین شرط تحقق دفاع مشروع این است که باید در برابر یک حمله فوری و جدی باشد، جان، مال و آبروی یک نفر را مورد لطمه قرار دهد.
در ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی به خوبی به این مطلب پرداخته شده است:
هرگاه فردی در مقام دفاع از نفس، عرض، ناموس، مال یا آزادی تن خود یا دیگری در برابر هرگونه تجاوز یا خطر فعلی یا قریبالوقوع با رعایت مراحل دفاع، مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب میشود، در صورت اجتماع شرایط زیر مجازات نمیشود:
الف- رفتار ارتکابی برای دفع تجاوز یا خطر ضرورت داشته باشد.
ب- دفاع مستند به قراین معقول یا خوف عقلایی باشد.
پ- خطر و تجاوز به سبب اقدام آگاهانه یا تجاوز خود فرد و دفاع دیگری صورت نگرفته باشد.
ت- توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت عملا ممکن نباشد یا مداخله آنان در دفع تجاوز و خطر مؤثر واقع نشود.
تبصره ۱:
دفاع از نفس، ناموس، عرض، مال و آزادی تن دیگری در صورتی جایز است که او از نزدیکان دفاعکننده بوده یا مسئولیت دفاع از او بر عهده دفاعکننده باشد، یا ناتوان از دفاع بوده یا تقاضای کمک نماید یا در وضعیتی باشد که امکان استمداد نداشته باشد.
همان طور که ملاحظه میشود، قانونگذار با تجمیع شرایط و تمیز دادن موارد از یکدیگر سعی در تبیین هرچه شفافتر موضوع داشته است.
تبصره ۲:
هرگاه اصل دفاع محرز باشد ولی رعایت شرایط آن محرز نباشد، اثبات عدم شرایط دفاع بر عهده مهاجم است
تبصره ۳:
در موارد دفاع مشروع دیه نیز ساقط است، جز در مورد دفاع در مقابل تهاجم دیوانه که دیه از بیتالمال پرداخت میشود.
در توضیح این تبصره نیز باید گفت که ساقط شدن دیه در موارد دفاع مشروع قابل قبول است، هرچند به طور معمول، وقتی که عملی جرم نباشد، دیه نیز به آن تعلق نمیگیر
دیدگاه تان را بنویسید