اهميت ديپلماسي آب
| در دهه‌هاي اخير، موضوع نابودي محيط زيست و ازبين‌رفتن فضاهاي مناسب براي زيست طبيعي بشر به يکي از اصلي‌ترين دغدغه جوامع مختلف و دولت‌ها بدل شده، اما در‌اين‌ميان، کشورهايي مانند ايران، علاوه بر مشکلاتي از اين دست، با بحران بيآبي و کم‌آبي نيز مواجه هستند که بدون شک براي سرنوشت منطقه و کشورمان، يکي از خطرات جدي به شمار مي‌رود.
۵۵آنلاین :
به همين خاطر است که چنين موضوعي در يک چشم‌انداز کلان، به مسئله‌اي نگران‌کننده براي صاحب‌نظران سياسي و اقتصادي بدل شده، اگرچه پيامدهاي آن، تنها محدود به چنين حوزه‌هايي نيست و ابعاد مختلف آن مي‌تواند در حوزه فرهنگي و اجتماعي نيز تبعات جبران‌ناپذيري داشته باشد. درحالي‌که مسئله بيآبي در کشور به يکي از مهم‌ترين بحران‌هاي خاموش بدل شده، بحران آب در آسياي مرکزي نيز به يک بحران امنيتي تبديل شده است. جايگاه ويژه آب در سرفصل‌هاي توسعه، باعث شده که جريان رودخانه‌ها در بين خطوط مرزي کشورها به عاملی تنش‌زا ميان آنها بدل شود و چگونگي بهره‌برداري از اين منابع خدادادي (به وسيله احداث سدها، تقسيم آب، حقابه‌هاي قراردادي و قانوني و...) زمينه‌ساز تنش‌هاي سياسي شود؛ برای نمونه بد نيست به اقدامات ترکيه در زمينه مديريت آب رودخانه‌هايي که از اين کشور به سمت عراق، سوريه و ايران مي‌روند، اشاره‌اي کنيم؛ اقداماتي که بدون درنظرگرفتن معضلات و پيامدهاي آن، در کشورهاي پايين‌دست رودخانه‌ها انجام شده است. شايد اگر موضوع تروريسم در عراق و سوريه امروز مطرح نبود، منازعه بر سر آب ميان آنها و ترکيه به يکي از چالش‌هاي امروز حوزه ديپلماسي خاورميانه بدل مي‌شد. در شرق ايران هم وضع از همين قرار است؛ موضوع آب و نحوه استفاده از رودخانه‌هاي مرزي، در روند بيابان‌زايي استان سيستان‌و‌بلوچستان تأثير مستقيم گذاشته و بيش از همه به ما يادآوري مي‌کند که حل بحران بيآبي و مقابله با بحران کم‌آبي از يک سو بايد در فضاي ديپلماسي بين‌المللي پيگيري شود و از سوي ديگر، وظيفه سنگيني را روي دوش شهروندان ايراني قرار مي‌دهد. اگر امروز بسياري از استان‌هاي کشور با پديده ريزگردها مواجه شده‌اند، اگر امروز کم‌آبي و به تبع آن بهداشت نامناسب در برخي نقاط ايران، سلامت مردم را تهديد مي‌کند، اگر حورها خشک شده‌اند و تالاب‌ها از بيآبي در حال نابودي هستند، بايد بيش از قبل توجه دولت‌ها را به اين نکته معطوف کرد که نقش آنها در مديريت منابع آبي از چه جايگاه ويژه‌اي برخوردار است که مي‌تواند به طور مستقيم، آينده ما را در اين نقطه از جهان تعيين کند. نقش آب و وضعيت محيط زيست کشور در مقوله امنيت و روابط بين کشورها، امروز به يک واقعيت غيرقابل‌انکار بدل شده است که چه در حوزه نظريه و چه در حوزه عمل، دغدغه دولتمردان بسياري از کشورهاست؛ بنابراين نمي‌توان نقش برنامه‌ريزان بين‌المللي در مقابله با اين پديده را ناديده گرفت. حضور به‌موقع و نتيجه‌بخش آنها مي‌تواند پيش از گسترش و تصاعد بحران، کارساز باشد و با همکاري‌هاي منطقه‌اي، از دامنه آسيب‌ها بکاهد. پيامدهاي خشک‌سالي، جابه‌جايي جمعيت، مهاجرت، فشار بيشتر بر منابع آب زيرزميني و حتي منازعات قومي و قبيله‌اي را در پي دارد و مي‌تواند معيشت بخش بزرگي از مردم را در کوتاه‌مدت و همه مردم را در بلندمدت با مخاطره جدي روبه‌رو کند؛ بنابراين اهميت تلاش‌هاي بين‌المللي، دولتي و مردمي در مقابله با اين بحران، دوچندان مي‌شود.
نویسنده: الهه کولايي
منبع : روزنامه شرق
دیدگاه تان را بنویسید