آرامگاههای صخره ای هُدَر در سلماس
| بسیاری ازدولتهای نیرومند دنیای باستان از میان رفته اند و مرور زمان حتی نام آنها را ازیادها زدوده است. دولت اورارتو که در یک چهارم نخست هزارۀ اول پیش از میلاد یکی از قدرتهای برتر شرق بود یکی از آن دولتهاست.
۵۵آنلاین :
نویسنده: حمیدرضا سروری بسیاری ازدولتهای نیرومند دنیای باستان از میان رفته اند و مرور زمان حتی نام آنها را ازیادها زدوده است. دولت اورارتو که در یک چهارم نخست هزارۀ اول پیش از میلاد یکی از قدرتهای برتر شرق بود یکی از آن دولتهاست.
آثار اورارتوها را امروزه در چهارکشور ایران،ترکیه، ارمنستان و شمال عراق می توانیم ببینیم. هرچند پس ازچیرگی مادها برآشوریان در612پیش از میلاد به بخشی از امپراتوری مادها تبدیل شدند ولی از نظر هنری برمادها و البته هخامنشیان اثرگذاشتند.
آثارسنگی اورارتوها ازسطح فنی بالایی برخورداربود و در چنین شرایطی درکوهستانهای صخره دارکاشانه داشتند. آنها مجبور بودند که صخره ها را بریده و درمیان کوهها،جاده،کانال،ساختمان،آرامگاه صخره ای و حتی زمین مناسب برای کشاورزی ایجاد کنند. آثار صخره ای گوناگون ازآنها دلیلی است بر این که کار روی سنگ درنهاد اورارتوها بوده. معماران و سنگ تراشان اورارتویی به گونۀ خو گرفته ای برای درست کردن آرامگاههای صخره ای ازکوههای رسوبی یا آهکی و صخره های کمابیش یک پارچه استفاده می کردند و بیشتر در نقطه های کور اما مسلط بر دشتها و زمینهای اطراف آرامگاه یا اثر صخره ای خود را می ساختند. روستای هدر hodarدر پانزده کیلومتری شمال غربی سلماس درکنار رودخانۀ فصلی درۀ ایل سویی جای گرفته. در پنج کیلومتری این روستا به طرف غرب دو آرامگاه صخره ای وجود دارد که برای دست یابی به این دو باید کفشها را کند و با زدن به آب که البته در پایان بهار و تابستان بسیار هم لذت بخش است به دخمه ها رسید. ژرفای رودخانۀ فصلی که دوسویش را صخره ها دربرگرفته اند زیاد نیست و در دوجا که ژرفای بیشتری دارد تا کمر را در برمی گیرد. این منطقه دارای چشم اندازهای طبیعی بسیار زیبا و دل انگیز است و همنوایی آب و صخره بر جذابیت دیدار از دخمه ها می افزاید. دست یابی به دخمه ها بدون راه بلد بومی بی گمان ناممکن است. آرامگاه صخره ای اول در راستۀ جنوب دارای ورودی کمابیش دایره ای شکلیست که در بستری رسوبی درست شده و همین باعث گردیده هموار نشود. از راه این ورودی وارد فضای درونی آرامگاه می شویم که دارای 3 اتاق است. سقف و سطح دیوارهای این اتاقها هم همانند ورودی هموار نیست و دلیل این موضوع هم از پایه جنس سنگ طبیعی صخره است که چندان به سنگ تراش این اجازه را نمی داده که اثری هموار را درست کند هرچند که ورودی اتاقها کمی بهتر کار شده اند. درون اتاقها خبری از تاقچه یا تزیین خاصی نیست و بسیار ساده درست شده اند. اندازۀ اتاقها به ترتیب از راست به چپ ورودی دخمه 6/2 × 5/2 متر،3/2×2 متر و 3× 8/2 متر است. اطراف دخمه تکه سفالهای اورارتویی و البته سفالهای لعابدار و بدون لعاب اسلامی هم به چشم می خورد. دخمۀ دیگری نزدیکیهای دخمۀ شماره یک وجود دارد که البته دست یابی به آن کمی دشوارتر است. این دخمه هم دارای پیش خوان ورودی در راستۀ جنوبیست و پس از آن وارد فضایی راست گوشه و تالار مانند می شویم دیوارها و سقف تالار نسبت به دیوارها و سقف دخمۀ شمارۀ یک بسیار بهترکار شده اند هرچند که اگر آنها را با گوردخمۀ اورارتویی سنگر در ماکو مقایسه کنیم بسیار ضعیفتر و ساده درست شده اند. در پایان تالارگودالی وجود دارد که بدون پله است و روشن نیست چگونه از تالار به درونش می رفتند و کاربری آن نیز روشن نیست. اندازۀ تالار10×2/5 متر است. دور اتاق موجود در آرامگاه و البته گودال اشاره شده سکویی سنگی به چشم می خورد که شوربختانه در بخشهایی شکسته شده، درگوشۀ شمالی تالار هم چاله های کاوشگران نابخرد به خوبی دیده می شود و در بخشهایی تاراجگران میراث فرهنگی به سکوی درون تالار و به طورکلی دخمه آسیب زده اند ضمن این که در جای جای دخمه چه در ورودی، چه اتاق و تالار دخمه، این اثر باستانی را نیز از نعمت!یادگار نویسی های خود آن هم با اسپری آبی رنگ بی نصیب نگذاشته اند!دردی که به نظر می رسد هیچگاه درمان نخواهد شد! اتاق اصلی آرامگاه در راستۀ شرقی آن از نگاه بیننده ای که وارد آرامگاه می شود جای گرفته و پلانی راست گوشه با اندازه های 8/2 × 9/3 متر دارد. سمت راست اتاق آرامگاه نیز دارای سکو است و به نظر می رسد سمت چپ اتاق اصلی بدون سکو است و اگر هم روزگاری دارای سکو بوده امروزه اثری از آن دیده نمی شود. اطراف آرامگاه پر از سفالینه های اورارتویی و دوران اسلامی است و بخشی از سازه هایی که گمان می رود به وسیلۀ اورارتوها درست شده، تاراجگران تا جایی که توانسته اند این بخشها را هم کاوش کرده اند! برای درک بهتر از آرامگاههای صخره ای هدر عکسها را ببینید.
دیدگاه تان را بنویسید