محوطۀ تاریخی برد کُنته مهاباد
| برد کنته محوطه ای از دورۀ آهن پایانی درهفت کیلومتری شهرستان مهاباد دراستان آذربایجان غربی است. این محوطه در یک کیلومتری روستای یوسف کند و بر سر راه جادۀ مهاباد به ارومیه جای گرفته.
۵۵آنلاین :
نویسنده : حمیدرضا سروری
برد کنته محوطه ای از دورۀ آهن پایانی درهفت کیلومتری شهرستان مهاباد دراستان آذربایجان غربی است. این محوطه در یک کیلومتری روستای یوسف کند و بر سر راه جادۀ مهاباد به ارومیه جای گرفته. برد کنته آمیخته شده از سه بخش برد(Bard) به معنای سنگ،کن(Kon) به معنی سوراخ و حفره و ته پسوند داشتن به معنی سنگ حفره دار است. البته امکان دارد که کُن با گویش(Kun) به معنی کهن و دیرین هم باشد(رامیدی نیا30:1387) برد کنته محوطه ای دو قلو بوده، تپۀ جنوبی از تپۀ شمالی بزرگتر است و آثار دست کند تنها در این بخش از محوطۀ برد کنته جای گرفته است. تپۀ اصلی ساختاری خاکی- صخره ای دارد و بلندی آن از سطح دریاهای آزاد حدود1300متر است. جنس ساختمان صخره ای آن از نوع آهکیست. محوطه درکنار دو ساختار دست ساز،جاده در سمت غرب و کانال آب رسانی در سمت شرق جای گرفته است(اسمعیلی87:1394). پیشینۀ پژوهشهای مربوط به بردکنته به سال1969میلادی برمی گردد،هنگامی که ولفرام کلایس شمال غرب ایران را به منظور شناسایی محوطه های اورارتویی بررسی می کرد و طی بررسی خود محوطۀ بردکنته را شناسایی و آن را به عنوان محوطه ای اورارتویی بدون سفالهای اورارتویی معرفی کرد(Kleiss,1970).اورارتوها درحدود ربع نخست هزارۀ نخست پیش از میلاد یکی از قدرتهای برتر شرق بودند. صنایع سنگی آنها سطح فنی بالایی داشت. آنها در کوهستانهای صخره دار ساکن شده بودند و در میان کوهها،جاده،کانال،ساختمان،آرامگاه صخره ای و حتی زمین مناسب برای کشاورزی ایجاد کرده بودند. دلیل اورارتویی خواندن بردکنته از سوی کلایس آثار دست کند معماری صخره ای بوده. پس از پژوهشهای ولفرام کلایس در راستای بررسی و شناسایی این محوطه،جدی ترین پژوهش در مورد آن لایه نگاری،خواناسازی و پیگردی محوطه در تابستان سال1391خورشیدی بود که به سرپرستی محمد قربانی انجام گرفت. جاده و کانال آب رسانی دو سوی محوطه در دوران پهلوی دوم ساخته شده،جاده از دامنۀ تپه می گذرد و آن را دو بخش کرده است. از سالهای نخست انقلاب تا سال1383خورشیدی پایگاه نیروی انتظامی روی تپۀ شمالی قرار داشته که شوربختانه پس از ترک پایگاه نخاله های ساختمانی مربوط به آن روی سطح تپه مانده و به محوطه آسیب زده. افزون بر آن به دلیل نزدیکی به جاده به جایگاهی برای ریختن نخاله های ساختمانی برخی افراد نابخرد تبدیل شده!روی سطح تپه هم آثارکاوش بی پروانه دیده می شود که با توجه به نزدیکی تپه به جاده و در جلوی دید بودنش شگف آورتر ازکاوشهای بی پروانه در بسیاری از محوطه های باستانی دیگر است! درآن سوی جاده درجنوب غربی بردکنته آثاری دست کند روی صخره ها وجود دارد. به طورکلی با توجه به ایجاد جاده و پاس نداشتن پیرامون محوطه بخشی از آثار از بین رفته اند!روی محوطۀ اصلی یا جنوبی تپه آثار صخره ای دست کند نمایان است از جمله پله ها،تونل،دیوارۀ تراش خوردۀ کمابیش بزرگ و...مجموعۀ آثارصخره ای محوطه درحالت کلی با آنچه که از محوطه های اورارتویی برجای مانده همانندی دارد هرچند یافته های سفالی بردکنته همگون سفالهای به دست آمده از محوطه های مانایی همانند قلایچی بوکان،زندان سلیمان،کول تاریکه و...است. پادشاهی مانا یکی از حکومتهای کوچک زاگرس در هزارۀ نخست پیش از میلاد است و درجایگاه فرمانروایی بومی نقش ارزنده ای را در هم سنگیهای سیاسی و فرهنگی منطقه بازی کرده است. مرکز این پادشاهی جنوب دریاچۀ ارومیه بوده و گسترۀ آن اطراف دریاچۀ ارومیه و بخشهایی از کردستان را در بر می گرفته. آگاهی ما ازگسترۀ این پادشاهی بر دو مبنای متنهای باستانی(به ویژه آشوری) و کاوشهای باستان شناسی است. در نگاره های زیر می توانید سازه های صخره ای و شکل کلی محوطه را بینید.
دیدگاه تان را بنویسید