چرا چین طرح یک کمربند-یک جاده را پیشنهاد داد؟

۵۵آنلاین :

بیش از دو هزار سال قبل امپراتوری چین به ایجاد جاده ابریشم کمک و شبکه­ای از مسیرهای تجاری را راه­اندازی کرد که چین را به کشورهای آسیای مرکزی و جهان عرب وصل می­کرد. در آن زمان اصلی­ترین کالای صادراتی چین ابریشم بود و به همین دلیل این مسیر تجاری که چین حمایت از ساخت آن را بر عهده داشت جاده ابریشم نامگذاری شد و قرن­ها به عنوان اصلی­ترین و مهم­ترین مسیر تجاری دنیا بود. اما از نتایج اصلی ساخت این جاده را می­توان توسعه اقصادی و زیرساختی کشورهایی دانست که در مسیر جاده ابریشم قرار داشتند. این روند توسعه برای بیش از 100 سال در آسیا ادامه داشت و تقویت جایگاه اقتصادی آسیا در سطح بین­المللی و تقویت قدرت سیاسی این قاره در تصمیم­گیری­های دنیا هم در نتیجه توسعه این جاده و سهم بزرگان در تجارت جهانی بود. اما با توسعه روش­های ارتباطی به خصوص حمل و نقل دریایی و هوایی دیگر جاده ابریشم کارایی خود را از دست داد ولی خاطره موفقیت­ آمیزی که این طرح برای چینی­ها داشت باعث شد تا مقامات این کشور باز هم طرحی مشابه را پیشنهاد دهند و تلاش کنند به مرکز تجارت دنیا بازگردند.

• طرح در سال 2013 پیشنهاد شد

در سال 2013 رئیس جمهوری وقت چین طرحی مشابه جاده ابریشم ولی با توجه به نیاز­ها و امکانات امروز دنیا را پیشنهاد داد. او اعلام کرد با ساخت شبکه­ای از راه­های ریلی، جاده­ها، خطوط لوله و مسیرهای حمل­ونقل­دریایی چین را به کشورهای آسیای مرکزی، آسیای غربی و بخشی از جنوب آسیا وصل می­کند و حتی با توسعه این مسیر بازار اروپا و بخشی از آفریقا را هم به این شبکه اضافه می­کند. حتی اگر کشورهای اروپایی به مسیر جاده ابریشم مدرن اضافه نشوند ولی دسترسی به بازار این کشورها از طریق جاده ابریشم مدرن امکان­پذیر می­شود و فرصت­های اقتصادی و تجاری زیادی را در اختیار کشورهایی قرار می­دهد که در مسیر طرح یک کمربند-یک جاده قرار دارند. در طرحی که اخیراً پیشنهاد شده­است کشورهای بلژیک، فرانسه، اوکراین، ایتالیا، یونان و ترکیه که در قاره اروپا واقع شده­اند هم در مسیر جاده ابریشم مدرن قراردارند و کنیا در قاره آفریقا هم کشوری است که کالاهای تولید شده و وارد شده به مسیر تجاری در قاره آسیا را جذب و به بازار مصرف آفریقا عرضه می­کند.

• طرحی با هدف توسعه تجارت

طرح یک کمربند-یک جاده در نگاه اول یک مسیر برای توسعه تجارت است ولی در واقع می­تواند باعث نزدیکی بیشتر کشورهای آسیایی شود و زمینه را برای همکاری­های مشترک در عرصه اقتصادی و تجاری و فرهنگی و حتی اجتماعی فراهم کند. این دوستی می­تواند باعث افزایش قدرت سیاسی آسیا در سطح بین­الملی شود و به آن­ها کمک کند تا در تصمیم­ گیری­های جهانی یکپارچه ­تر حضور داشته باشند زیرا در اغلب موارد منافع اقتصادی در تصمیم­گیری­های سیاسی تاثیر زیادی دارد.

طرح یک کمربند- یک جاده، ایجاد کننده بزرگ­ترین پلت­فورم دنیا برای همکاری­های اقتصادی است و این همکاری­ها شامل همکاری در عرصه سیاستگذاری اقتصادی، همکاری­های تجاری و همکاری در زمینه تامین مالی، همکاری­های اجتماعی و فرهنگی است که منافع آن نصیب تمامی کشورهایی می­شود که در مسیر این پلت­فورم قرار دارند. در سال­های اخیر سازمان­های بین­المللی زیادی برای کمک به اجرای این طرح اعلام آمادگی کردند و چین هم از طریق ایجاد صندوق و بانک توسعه زیرساخت آسیا تلاش کرد تا بخشی از منابع مالی مورد نیاز طرح را تامین کند ولی آنچه تضمین کننده اجرای این طرح است حمایت چین از آن و تلاش چین برای اجرای این طرح تا مرحله پایانی است. چین دومین اقتصاد دنیاست و هم اکنون بخش اعظم کالاهای مصرفی دنیا در این کشور تولید می­شود. بنابراین حمایتش از یک مسیر تجاری دیگر که منافعش نه تنها به خود چین بلکه به تمامی کشورهای واقع در این مسیر می­رسد اهمیت زیادی دارد. از طرف دیگر باید در نظر گرفت اغلب کشورهای واقع در این مسیر تجاری مدرن کشورهای در حال توسعه و بازارهای در حال گذار هستند و در نتیجه این طرح می­تواند سرمایه مورد نیاز برای توسعه زیرساخت­های صنعتی را تامین کند. در نتیجه توسعه زیرساخت­ها فرصت رشد اقتصادی و ایجاد فرصت­های شغلی در این کشورها فراهم خواهد شد که منافع زیادی برای آن­ها دارد.

• بخش­های اصلی این طرح

در سال 2015 میلادی اعلام شد که طرح یک کمربند-یک جاده دارای دو بخش اصلی است که یکی از آن­ها به توسعه شبکه ارتباطی روی زمین اختصاص دارد و بخش دوم شبکه ارتباطی دریایی است و با توجه به روش­های مختلف تجاری در دنیا هر دو مسیر برای تجارت دنیا اهمیت زیادی دارد.

این دو بخش اصلی و مهم عبارتنداز: اول کمربند اقتصادی ابریشم و دوم راه ابریشم دریایی قرن بیست و یکم میلادی. کمربند ابریشم اقتصادی شامل سه مسیر مهم می­شود که یک مسیر از چین شروع می­شود و تا اروپا ادامه دارد و این مسیر از آسیای مرکزی می­گذرد. دومین مسیر از خلیج فارس شروع می­شود و تا مدیترانه ادامه دارد و از آسیای غربی می­گذرد وسومین مسیر از طریق کشورهای جنوب آسیا به اقیانوس هند می­رسد. جاده ابریشم دریایی قرن بیست و یکم میلادی باعث اتصال راه­های دریایی منطقه­ای می­شود و بیش از 60 کشور دنیا را که ارزش تولید ناخالص داخلی آن­ها بالغ بر 21 هزار میلیارد دلار است را به هم وصل می­کند.

• پیشرفت­هایی که در اجرای پروژه ایجاد شد

تلاش چین برای اجرای این پروژهه باعث شد تا توجه جهانیان به این طرح جلب شود. در سال­های اخیر چین چندین توافق دوجانبه با کشورهای مجارستان و مغولستان و روسیه و تاجیکستان و ترکیه امضا کرد که هر یک به جنبه­ای از این طرح می­پردازد. پروژه­های دیگری هم از سوی مقامات چینی پیشنهاد شده است که مطالعات اقتصادی و اجرایی آن در حال انجام است. این پروژه شامل ساخت خطوط ارتباطی قطار بین بخش شرقی چین و ایران می­شود و احتمال توسعه این خط تا اروپا هم وجود دارد. همچنین ساخت خطوط ارتباط ریلی میان چین با کشورهای لائوس و تایلند و ساخت خطوط ریلی پرسرعت در اندونزی هم بخش دیگری از این طرح است. این طرح به اندازه­ای وسیع و بزرگ است که بیش از 200 شرکت پیمانکاری بزرگ و کوچک برای اجرای بخش­های مختلف آن توافقنامه­ ها و قراردادهایی را با شرکت­های چینی امضا کرده­اند و شمار دیگری از توافقنامه ­ها در ماه­های آینده نهایی می­شود.

• شش کریدور اصلی این پروژه

در سال 2014 میلادی چین صندوق راه ابریشم را راه ­اندازی کرد که ارزش منابع مالی موجود در این صندوق برابر با 40 میلیارد دلار اعلام شد و این صندوق در پروژه­های کلیدی مختلفی سرمایه­گذاری کرده است. تاکنون فازهای اولیه پروژه راه ابریشم در چین اجرا شده و برنامه ­ریزی و سرمایه­گذاری روی پروژه­های جزئی­تر آغاز نشده است. قرار بر این است که در طول اجرای این پروژه شش کریدور اقتصادی اصلی راه­اندازی شود که این کریدورهای اقتصادی عبارتند از: 1- چین، مغولستان و روسیه 2- چین، آسیای مرکزی و آسیای غربی 3- هند و چین 4- چین، پاکستان 5- بنگلادش، چین و هند - میانمار 6- پل زمینی اروپایی و آسیایی.

این کریدورها محور و مرکز اصلی فعالیت­های صنعتی و فعالیت­های اقتصادی در حوزه انرژی هستند و این همکاری­های اقتصادی و انرژی از طریق استفاده از جاده­ها، خطوط ریلی، آبراه­ها، خطوط هوایی، خطوط لوله و بزرگراه­های اطلاعاتی انجام می­شود. افزایش سطح ارتباط میان کشورهایی که در این مسیر قرار دارند و ارتقای راندمان کشورهایی که در مسیر جاده ابریشم تازه هستند می­تواند باعث تقویت دوستی­ها و همکاری­های کشورها شود و منافع زیادی در زمینه اقتصادی و تجاری به تمامی کشورها برساند.

به هر حال این طرح تازه شروع شده است و تا اجرای کامل آن سال­های زیادی مورد نیاز است ولی نکته مهم تاثیرات اقتصادی مثبتی است که اجرای آن در اقتصادهای آسیایی دارد و به همین دلیل حمایت بخش زیادی از فعالان اقتصادی و سران دولتی کشورها را دارد. اجرای طرح مذکور آینده اقتصادی و سیاسی آسیا را تغییر می­دهد و کشورهایی ایجاد می­کند که با سرعت بالایی در مسیر توسعه اقتصادی و صنعتی حرکت می­کنند.