نمایشنامه «ساعت آمریکایی»، آینه تمامنمای بحران بزرگ اقتصادی آمریکا
| بحران اقتصادی از ویژگیهای ذاتی نظام سرمایه است که هرازگاه خود را به شکلی نشان میدهد. بحرانهای مالی- بانکی، بحران بیکاری، بحران تورم، بحران رکود و رکود تورمی، بحران مسکن و... از جمله این بحرانهاست که پیامدهای سیاسی - اجتماعی را بهدنبال دارد.
۵۵آنلاین :
بحران اقتصادی از ویژگیهای ذاتی نظام سرمایه است که هرازگاه خود را به شکلی نشان میدهد. بحرانهای مالی- بانکی، بحران بیکاری، بحران تورم، بحران رکود و رکود تورمی، بحران مسکن و... از جمله این بحرانهاست که پیامدهای سیاسی - اجتماعی را بهدنبال دارد. بحرانهای بزرگ هرازچندگاه بروز میکنند و تمامی عرصههای زندگی را تحت تأثیر قرار میدهند. یکی از بزرگترین بحرانهای اقتصادی جهان، رکود بزرگ سالهای ۱۹۲۹- ۱۹۳۳ است که زندگی تمامی لایههای اجتماعی جامعه آمریکا را دگرگون کرد. خیل عظیم بیخانمانها، گرسنگان، بیکاران و ورشکستگان، حیات جامعه آمریکا را به خطر انداخت، بحرانی که بهدنبال ترکیدن حباب بزرگ بازار سهام به وجود آمد. آرتور میلر، نمایشنامهنویس نامآشنای آمریکایی که آقای فرهادی فیلم «فروشنده»ی خود را براساس نمایشنامه معروف ایشان، «مرگ فروشنده»، ساخته است، در اثر بهیادماندنی دیگرش به نام «ساعت آمریکایی» دقیقا سراغ این دوره رفته است و توانسته با استادی یک اقتصاددان و جامعهشناس، جامعه آمریکای درگیر این بحران را بهخوبی به تصویر بکشد. جامعهای که بهسرعت در مرداب این بحران فرو رفت و از واکسی و کشاورز تا سهامداران بزرگ والاستریت را به خاک سیاه نشاند. میلر، بر وجوه تاریک زندگی تمامی لایههای اجتماعی در جایجای کشور آمریکا نور میافکند و به ما نشان میدهد چگونه باور آمریکایی به معجزه اقتصادی و آمریکای خوشبخت «سرزمین فرصتها و امکانات» مانند برجهای دوقلوی ۱۱ سپتامبر بهسرعت فرومیریزد. بانکها و کارخانهها ورشکست میشوند و کارگران کار خود را از دست میدهند. کشاورزان صاحب زمین و ماشینآلات کشاورزی، نمیتوانند وامهای خود را به بانکها بازپرداخت کنند و بههمیندلیل اموالشان به حراج گذاشته میشود و به ناگزیر برای زندهماندن، صدها کیلومتر راه میپیمایند به امید اینکه با یافتن کاری (هر کاری که شد) بهازای دریافت لقمهای نان، بتوانند به حیات خود ادامه دهند و از گرسنگی نمیرند. میلر نظرش را درباره این دوره، در ابتدای نمایشنامه و از زبان شخصیت اصلی آن، لی، اینگونه بیان میکند: «در تاریخ آمریکا، فقط دو فاجعه جنبهای کاملا ملی داشته. این دو فاجعه، نه جنگهای جهانی اول و دوم بودهاند، نه جنگ ویتنام و نه حتی انقلاب آمریکا. فقط جنگهای داخلی و رکود بزرگ زندگی تکتک مردم آمریکا را در همه طبقات اجتماعی تحت تأثیر خود قرار داد. [مکث کوتاه] من شخصا معتقدم که ما هنوز در عمق وجودمان میترسیم که یکمرتبه، بدون هیچگونه اخطار قبلی، دوباره همهچیز نابود شود» (ص ۲۱). ابعاد این فاجعه آنچنان بوده است که میلر که آن زمان نوجوانی بیش نبود، دراینباره میگوید: «آدمهای نسل من، گذشتهشان را فراموش کردهاند یا خواستهاند آن را محو کنند. این یک پدیده آمریکایی است... برای آدمهای نسل من، رؤیای آمریکایی یک باور، یک نیروی حیاتی بود» (ص ۱۵). رؤیای آمریکایی، بهوضوح در دیالوگی دیگر خود را نشان میدهد، جایی که کلارنس، یک واکسی سیاهپوست، از یک سهامدار والاستریت میخواهد با آخرین پساندازهایش برای او سهام بخرد. کلارنس [اسکناسی از جیب بیرون میآورد]؛ آقای رابرتسون، میخوام ١٠ دلار دیگه از سهام جنرالالکتریک رو بخرم. شما زحمت این کار رو برام میکشید؟ [اسکناس را به رابرتسون میدهد]. رابرتسون: حالا چقدر سهام داری کلارنس؟ کلارنس این ١٠ دلار باید سهامی به قیمت هزار دلار رو برام برگردونه. با این حساب، فکر میکنم رویهمرفته، صد هزار دلاری سهام داشته باشم. این رؤیایی آمریکایی که هر آمریکایی میتواند هر سال پیشرفت کند، بهسرعت فرومیریزد. حباب ارزش سهام که هر روز بهطرز دیوانهواری افزایش مییافت، ناگهان ترکید و رکود چهره کریه خود را به همه نشان داد، تاجاییکه مورگان و لیور مور که هر دو از سهامداران بزرگ والاستریت هستند، با مشاهده ازدسترفتن سرمایهشان یکی خود را از بالای ساختمان به بیرون پرتاب میکند و دیگری خود را به زیر ریلهای قطار میاندازد. رؤیاها فرومیریزند؛ اما ازدسترفتن این رؤیاها نیست که فاجعه به بار میآورد و نه حتی سقوط غرور، آقامنشی و رفاه؛ فاجعه یعنی نداشتن امکان کار برای اینکه بتوان حداقل تا فردا زنده ماند، بدون آنکه مجبور بشوی دروغ بگویی یا در نوانخانهها به گدایی برای یک کاسه سوپ داغ بروی یا التماس کنی که اجازه بدهند در ازای انجام هر کاری، فقط قوت روزانهات تأمین شود. نمایشنامه «ساعت آمریکایی» هشداری به همه ماست، هشدار درباره برخاستن گردبادی است که هر آن میتواند زندگی یکایک ما را در هم بپیچاند. مگر بحران سال ۲۰۰۸ نشانه دیگری از فروپاشی اقتصاد در کشورهای پیشرفته جهان نبود؟ هشداری که جامعه ما بیش از هر زمان دیگری باید گوش به زنگ آن باشد. ترجمه روان و یکدست نمایشنامه، همراه مقدمهای مفصل از زندگی و آثار آرتور میلر به قلم مترجم، آقای غلامرضا آذرهوشنگ، بر جذابیت خوانش این نمایشنامه میافزاید. این کتاب توسط انتشارات کولهپشتی در ۱۴۵ صفحه منتشر شده است.
منبع : شرق
دیدگاه تان را بنویسید