روسها توان رویارویی با آمریکا را ندارند اما از ظرفیت تهدیدزایی برخوردارند
| برای یک دهه «ترس از سرخها»، فضایی روشنفکری، هنری و سیاسی امریکا را آنچنان در شرایط انفعالی قرار داده بود که هراس از نقد وضع موجود و ایدهآلیست بودن پویایی، خلاقیت و جسارت اجتماعی را فراوان آسیب پذیر کرده بود.
۵۵آنلاین :
برای یک دهه «ترس از سرخها»، فضایی روشنفکری، هنری و سیاسی امریکا را آنچنان در شرایط انفعالی قرار داده بود که هراس از نقد وضع موجود و ایدهآلیست بودن پویایی، خلاقیت و جسارت اجتماعی را فراوان آسیب پذیر کرده بود. از اواخر دهه چهل تا اواخر نیمه دوم دهه پنجاه جوزف مککارتی و همفکران او در سنا و بدنه سیاسی آمریکا هر نوشته، گفتار، اندیشه و رفتاری را که از نظر آنان اعتبار بخش تفکرات ضد سرمایهداری بود هدایت شده از سوی مسکو و بخشی از تبلیغات نظام حاکم در اتحاد جماهیر شوروی برای صدمه زدن به شیوه زیست آمریکایی ترسیم میساختند. نزاع ایدئولوژیک در صحنه جهانی در این مقطع تاریخی در اوج خود بود و با توجه به جذابیت روشنفکرانه تفکرات مارکسیستی این ذهنیت در بخشی از نخبگان سیاسی آمریکا وجود داشت که در حیطههای اندیشه ورزی و سیاسی این احتمال وجود دارد که افراد دارای سمپاتی ارزشی به مهرههای شوروی تبدیل شوند و امنیت ملی امریکا را تهدید کنند. اقتدار ارزشی و تئوریک کمونیسم بستر بسیار مساعدی را برای شکلگیری حربهای در قواره «ترس از سرخها» برای هدفهای سیاسی به وجود آورده بود. امریکا امروزه در قد و قامتی است که هیچ گونه تهدید ایدئولوژیک را از سوی مسکو حتی به مخیله خود نیز راه نمیدهد. از نقطه نظر اقتصادی روسیه در قواره یک کشور جهان سومی جلوه میکند که منبع اصلی درآمدش همانا فروش مواد خام بالاخص نفت و گاز است. در زمینه نظامی روسیها نزدیک به یکصد میلیارد دلار بودجه نظامی در برابر بیش از ۶۰۰ میلیارد بودجه نظامی امریکا در اختیار دارند. شاید بتوان گفت که روسها تنها در زمینه نظامی است که ظرفیت رویارویی با امریکا را دارا هستند هرچند که تجارت دوران پسا جنگ سرد به وضوح کامل روشن میسازد که مسکو کمترین حرکتی را در صحنه متجلی ساخته در جهت اینکه منافع کلیدی آمریکا را اهد به چالش بکشد و تنها کوشش کرده است که خلاهای برآمده از ناکارآمدی سیاست خارجی امریکا را پر کند. با وقوف به این واقعیات است که اوج گرفتن «ترس از پوتین» در صحنه داخلی امریکا به شدت یادآور «دوران ترس از سرخها» در دهه بین ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۷ است هرچند که برخلاف دوران جنگ سرد که ترس برخاسته از ارزیابی ظرفیتها و توانمندیهای شوروی بود ترس کنونی بیش از هر چیز برآمده از فقر تئوریک در قلمرو سیاست خارجی و گسل سیاسی بین صاحبان قدرت در واشنگتن و طبقه متوسط در خطر از دست دادن جایگاه خود است. ترس از سرخها را جمهوری خواهان به صحنه آوردند و حال سوی دیگر طیف سیاسی دموکراتها ترس از پوتین را به عنوان یک حربه سیاسی مطلوب یافتهاند. یکی از دو نقطه عطف سیاست خارجی امریکا در عصر اوباما استراتژی «باز تنظیم» روابط با روسیه بود که وزارت خارجه به رهبری هیلاری کلینتون آن را سرلوحه برنامههای خود قرار داد. اما با توجه به اینکه طراحان این استراتژی هیچگاه توجهی به دغدغه اصلی روسيه يعنی عملکر د ناتو نکردند نتیجه ای جز شکست بعد از چهار سال برای وزیر خارجه رقم نخورد. در طول انتخابات سال ۲۰۱۶ بسیاری از نامههای الکترونیکی کمیته ملی حزب دموکرات که نشان میداد رهبران حزبی همه تلاش را به کار گرفته که برنی سندرز موفق نشود، نامههای الکترونیکی مجموعه انتخاباتی هیلاری کلینتون که نشان میداد تا چه حد کاندیدای حزب فاقد صداقت و دارای روابط نزدیک با مجموعههای والاستریت است و نامههای الکترونیکی که نشان میداد در دوران وزارت خارجه خانم کلینتون در قبال پرداخت به بنیاد کلينتون بسیاری از صاحبان قدرت در صحنه سیاست جهانی توانستند گوش شنوا برای خواستهای خود در وزارت خارجه بدست آورند لو رفت و رسانهای شد. حال بازنده انتخابات و متحدین، این ادعا را مطرح کردهاند که لو رفتن این اطلاعات به جهت حمله سایبری به دستور ولادیمیر پوتین بوده که خواسته با این کار خود انتخابات امریکا را دستکاری کند و شکست هیلاری کلینتون را که از زمان وزارت خارجه نسبت به او بی اعتماد بوده، تسهیل کند و پیروزی «سگ کوچک» خود دونالد جان ترامپ را ممکن سازد. ترسی از سرخها بازتاب وجاهت ارزشی کمونیسم در دوران اوج آن بود اما ترس از پوتین قلیلترین توجیه عقلانی و اعتبار ارزشی را * صحنه میآورد.
- عقابها و کبوترها
برجستهترین ویژگی در قلمرو سیاست خارجی امریکا در هزاره سوم فقدان «بینش استراتژیک» در شکل دادن به واقعیات بینالمللی با توجه به توانمندیهای در اختیار و از سویی دیگر مدیریت صحنه عملیاتی با در نظر گرفتن نیازهای حیاتی بازیگران تعیین کننده و تاثیرگذار بوده است. آنچه این ویژگی را برجستگی دوصد چندان اعطا کرده و اثرگذاری آن را به شکل گستردهتری به نمایش گذاشته است حضور توامان و همسویی عقابها و کبوترها در صحنه سیاست خارجی است. عقابها که غالباً از طیف حزبی جمهوریخواه و کبوترها که عمدتاً لیبرالهای دموکرات هستند عدم درک و فهم مشابهی را متجلی ساختهاند که محققا از دهه هفتاد به بعد باید آن را بیسابقه قلمداد ساخت. این «جهالت تئوریک» و «نخوت عملیاتی» را که عقابها و کبوترهای امریکایی در نزدیک به دو دهه اخیر به صحنه آوردهاند در واضحترین شکل آن در رابطه با سیاستهای واشنگتن نسبت به روسیه میتوان مشاهده کرد. لیبرالهای دموکرات به دنبال شکست دور از انتظار هیلاری کلینتون و تمرکز قدرت جمهوری خواهان در کاخ سفید، سنا، مجلس نمایندگان، کنترل بر قوه مجریه سی و سه ایالت و در اختیار گرفتن شصت و هفت عدد از مجموع نود و هشت مجلس و سنای قوه مقننه ایالتی برای توجیه تحقیری که گرفتار آن شدهاند. مقصر جلوه دادن روسیه را کوتاهترین راه یافتهاند. در شرایطی که وزارت خارجه امریکا صحبت از آغازی نوین در روابط با روسیه میکرد مقامات عالی رتبه این نهاد در کیف سقوط حکومت طرفدار مسکو را مشوق بودند. روسها به دنبال سقوط اتحاد جماهیر شوروی مترصد فرصتی بودند که شبه جزیره کریمه را که بر سر آن با سه قدرت بزرگ اروپایی و آسیایی قرن نوزدهم یعنی فرانسه، عثمانی و انگلستان به جنگ پرداخته بودند دوباره به خاک خود ملحق سازند. واشنگتن بدون توجه به این حقیقت تاریخی واضح و آشکار و بدون طراحی سیاست و خط مشی لازم برای جلوگیری از تصرف احتمالی شبه جزیره کریمه بخشی از خاک اوکراین بوسیله روسیه از تغییر حکومت در اوکراین حمایت کرد و معادلات ژئوپولیتیکی در مرزهای شرقی روسیه را کاملاً به نفع خود برهم زد. ملی گرایان روسی به رهبری ولادیمیر پوتین با آگاهی کامل به این موضوع که امریکا و متحدین اروپایی این کشور از کمترین ظرفیت و توانایی نظامی ژور در عین حال اراده برای مقابله با اقدامات روسیه برخوردار هستند به سهولتی غیرقابل باور و برخلاف تمامی موازین حقوق بینالملل موفق شدند مقر پایگاه ناوگان دریای سیاه را به خاک خود ضمیمه کنند. حال کبوترهای لیبرال برای سرپوش گذاشتن بر خبط استراتژیک خود در رابطه با روسیه صحبت از به خطر افتادن فرایند انتخابات امریکا به وسیله روسیه به خاطر لو رفتن اطلاعات مربوط به حزبی دموکرات و تیم انتخاباتی هیلاری کلینتون میکنند. عقابهای جمهورىخواه به رهبرى جان مک کین سناتور ایالت آریزونا و لیندسی گراهام همتای او از کارولینای جنوبی که روسیه را همچنان دشمن امریکا میدانند به مانند کبوترهای لیبرال با سوار شدن بر موج به خطر افتادن فرآیند انتخابات ریاست جمهوری به وسیله روسها بدون توجه به معادلات جدید قدرت در صحنه جهانی رفتار میکنند. آنچه عقابهای امریکایی تلاش بر نادیده گرفتن آن میکنند این نکته مهم است که این فقدان بینش استراتژیک در واشنگتن بوده که قدرت نمایی روسها را ممکن ساخت. ولادیمیر پوتین به مانند هر رهبر اقتدارگرایی نیاز به نشان دادن اقتدار در صحنه بینالمللی دارد که سیاستهای بیبهره از فهم تئوریک و درک تاریخی باراک اوباما نسبت به روسیه سبب شد که از سوریه تا اوکراین فرصت برای وسیعترین جغرافیای جهان ایجاد شود تا امریکا را بر صفحه شطرنج جهانی کیش مات کند. عقابها و کبوترهای امریکایی به جای جستوجو برای پیدا کردن مقصر در آنسوی اقیانوس اطلس بهتر است به آئینه نظر بیفکنند.
- استعفا
در شرایطی که مجموعه رسانهای امریکا، مخالفان ایدئولوژی کمونیسم در حزب جمهوریخواه و لیبرالهایی که ولادیمیر پوتین را سمبل ملی گرایی اقتدارگرایانه جهان سومی قلمداد میسازند، دونالد جان ترامپ را از زمان به قدرت رسیدن او تحت فشار قرار دادهاند که صراحتاً به نقد رهبر روسیه بپردازد و حتی مجری یکی از برنامههای سیاسی در پربینندهترین شبکه سیاسی غیر عمومی در مصاحبه با چهل و پنجمین رئیس امریکا ولادیمیر پوتین را «قاتل» نامید. متن گفتوگوی تلفنی مایکل فلین مشاور امنيت ملی با سفیر روسیه در امریکا به بیرون درز کرد. در محافل سیاست خارجی امریکا صحبت از این است که مایکل فلین به روسها در قبل از پیروزی کاندیدای جمهوریخواهان در انتخابات ریاست جمهوری قول داده بود که حرکت این مسیر خواهد بود که تحریمها علیه این کشور حذف شود بدون اینکه روسها مجبور باشند که انضمام شبه جزیره کریمه را منتفی بدانند و آن را به اوکراین برگردانند. با توجه به جو حاکم بر فضای سیاسی واشنگتن، کاخ سفید هرچند که اعتقاد داشت گفتوگو با سفیر روسیه در چارچوب قوانین و ضوابط انجام گرفته برای اینکه مدیریت بحران را در اختیار بگیرد و کنترل آن را ممکن سازد استعفای رئیس شورای امنیت ملی را پذیرا شد. عقابهای جمهوریخواه و اصولاً بسیاری از رهبران حزب جمهوریخواه هنوز روسیه را یک کشور کمونیستی تلقی میکنند. در دوران جورج دبلیو بوش که کاخ سفید نگاه به شدت دوستانهای را نسبت به ولادیمیر پوتین به صحنه آورده بود و چهل و سومین رئیس جمهور امریکا حتی صحبت از این کرد که من به «چشمهای او (پوتین) نگاه کردم» به جمع بندی مثبت رسیدم در ساختار رهبری و سیاست خارجی حزب با ناخوشنودی مواجه شد. تحقیر وزیر خارجه هیلاری کلینتون به جهت نادیده انگاشتن تلاش او برای شروعی متفاوت از روابط با روسیه بسیاری را در حزب دموکرات مستعد روسیه ستیزی کرد. ارزیابی غلط باراک اوباما در رابطه با بحران اوکراین که اشغال شبه جزیره کریمه را گریزناپذیر ساخت و عدم فهم ماهیت بحران در سوریه به وسیله رهبران امریکا که جایگاه تعیین کننده به روسیه در معادلات این کشور اعطا کرده نقد رسانهای امریکایی را به جای اینکه متوجه کاخ سفید سازد به سوی آدرس غلط یعنی روسیه رهنمون کرد. رکن چهارم قدرت در امریکا یعنی رسانهها به دلایل ارزشی و تعلقات جناحی در راستای عدم برجسته ساختن کاستیهای کاخ سفید در طول هشت سال حضور باراک اوباما به ضرورت هجمه علیه روسیه را با این توجیه که ساختار قدرت در آنجا غیر دموکراتیک است، باب کردهاند. منازعات درون حاکمیت، کمونیست ستیزی تاریخی در حزب جمهوری خواه و تحقیر لیبرالها در ساختار قدرت در کاخ سفید در عصر اوباما به وسيله روسها در اوکراین و سوریه و ضربه سنگین بر حزب دموکرات که انتخابات سال ۲۰۱۶ را برخلاف انتظار از دست داد منجر به این شده که کمترین توجهی به ظرفیت روسیه برای به خطر انداختن منافع ملی امریکا بشود. در شرایطی که چین در جایگاه یک غول اقتصادی قرار گرفته و در شرایطی که انسجام داخلی در امریکا در خصوص جهت گیری سیاست خارجی به شدت برای نزدیک به دو دهه است کاملاً از ميان رفته و در شرايطی که دغدغه اصلی روسيه مصون ساختن حوزه پیرامونی خود است این را یک خبط استراتژیک از نوع درجه اول باید قلمداد کرد که تعارض و خصومت با روسیه را به یک اصل در سیاست خارجی به جهت ملاحظات سیاسی، حزبی، فردی و ارزشی مبدل ساخت. امریکا در آینده نزدیک با چالش همه جانبه چینی روبهرو خواهد شد که از نظر اقتصادی یکه تاز، از نقطه نظر داخلی ملی گرا و از نقطه نظر منطقهای تهاجمی رفتار خواهد کرد، روسیه ستیزی خام، قدرت مانور امریکا را به شدت کاهش خواهد داد و فرصت همکاری با روسیهای که به قدرت منطقهای نزول کرده است از دست خواهد رفت. استعفای مایکل فلین هرچند که در صحنه داخلی کسانی را که به دلایل ایدئولوژیک، حزبی و فردی مخالفت با روسیه را افتخار قلمداد میسازند خشنود کرده اما محققا تأمین منافع ملی امریکا را در صحنه جهانی بسیار پرهزینهتر خواهد ساخت.
منبع : مجله ی صدا
دیدگاه تان را بنویسید