ناسيوناليسم نوظهور توليد نفت و گاز
۵۵آنلاین :
هنوز یک ماه از روی کار آمدن رئیس‌جمهور جدید آمریکا نمی‌گذرد که سیاست‌های عجیب و افراطی او باعث شده‌اند که کارشناسان اقدامات مختلف او را هر روز از منظری جدید بررسی کنند. در این میان، دونالد ترامپ وعده‌های فراوانی برای افزایش خوداتکایی آمریکا به تولید انرژی و قطع وابستگی از کشورهای خارجی تولیدکننده نفت و گاز داشته و دارد که با اجرایی شدن آنها، تغییرات فراوانی در بازار و همچنین ژئوپلیتیک نفت خام ایجاد خواهد شد. بر این اساس توليد منابع انرژي فسيلي براي ترامپ اهميتي دو‌گانه دارد؛ از یکسو وي معتقد است که ذخاير گسترده نامتعارف نفت و گاز اين کشور داراي ارزشي معادل 50 تريليارد دلار است که توسعه هرچه بيشتر آن از طريق کاهش محدوديت‌هاي قانوني و مالي مي‌تواند منجر به ايجاد ميليون‌ها شغل و افزايش 30 ميليارد دلاري سالانه دستمزدها در ايالات متحده شود. از سوي ديگر، ناسيوناليسم توليد منابع داخلي نیز براي ترامپ اهميت راهبردي دارد زيرا به اهداف وي در زمينه «کسب استقلال انرژي» و «کاهش واردات نفت از کشورهاي اوپک و ديگر کشورهاي دشمن منافع ايالات متحده» کمک مي‌کند.
بر‌اساس گزارشی که موسسه بین‌المللی مطالعات انرژی در این زمینه تهیه کرده است، در رابطه با موضوع نخست، اهداف ترامپ تنها به به توليد نفت و گاز منحصر نبوده و همان‌گونه كه او قبلا وعده داده بود، شامل تغيير «سياست‌هاي ضدزغال سنگ اوباما» نيز خواهد شد. اين موضوع در شرايطي قرار است از سوي ترامپ دنبال شود که توليد زغال‌سنگ ايالات متحده از سال 2005 تا 2014 با کاهش توليد 50درصدي مواجه بوده که بيشترين کاهش توليد يکي از حامل‌هاي فسيلي توليد انرژي ايالات متحده در 50 سال اخير است. مهم‌ترين ابزاري که دولت ترامپ در اين زمينه دارد نخست کاهش ماليات‌ها در زمينه توليد است که بنا به نظر وي تا 10 دلار در هر بشکه به هزينه‌هاي توليد نفت توليد داخل می‌افزاید. ابزار دیگر اعطاي مجوزهاي اکتشاف و توليد در 650 ميليون جريب زمين‌هاي فدرال است که در سال 2014 به ترتيب فقط 14 و 21 درصد توليد گاز و نفت ايالات متحده را به خود اختصاص داده و پتانسيل گسترش فوق‌العاده‌اي دارند. دیگر اقدام، حذف دستور‌العمل‌هاي زيست‌محيطي هزينه‌زا و نهايتا کمک به توسعه فناوري‌هاي نوين براي کاهش هزينه توليد سربه‌سري منابع نامتعارف داخلي است.
به‌نظر دولت ترامپ، تعهدات رژيم‌هاي آب و هوايي بين‌المللي نظير COP21، در تعارض با امنيت ملي ايالات متحده قرار دارد، این اعتقاد در حالی وجود دارد که اولويت وي تحقق اهداف ملي حتی به قیمت زیر پا گذاشتن تعهدات بين‌المللي است. از همين رو است که ترامپ طرح Clean Power Plan CPP اوباما براي افزايش 30درصدي توليد برق از منابع تجديد‌پذير همراه با کاهش سهم زغال‌سنگ از توليد برق را رد مي‌کند. از نظر ترامپ، تهديدات آب و هوايي و روند فزاينده بلاياي طبيعي ناشي از گرم شدن کره زمين بر خلاف نظر ارنست مونيز - وزير انرژي دولت اوباما- نه تهديد «واقعي » است و نه تهديد «فوری».
بازی سیاسی با تجارت انرژي
برخلاف رويکردهاي اعلامي ايالات متحده که سال‌ها در انتقاد از اوپک، بر ايده تجارت و جريان آزاد انرژي بر‌اساس مولفه‌هاي اقتصاد بازار تاکيد مي‌کرد، دولت ترامپ معتقد به ابزار سياست‌هاي تعرفه‌اي براي کاهش واردات انرژي از کشورهاي به تعبير خود «دشمن منافع ايالات متحده» و «اوپک» است. افزايش تعرفه بر واردات نفت مکزيک، طرح کاهش واردات از کشورهاي عربي حوزه خليج فارس و در مقابل آن افزايش واردات نفت کانادا از طريق احداث خط لوله کی‌استون از مهم‌ترين ابعاد رويکرد جديد انرژي ترامپ به شمار می‌رود. اين رويكرد سياسي به تجارت انرژي منجر به تشويق حداكثر تعاملات بين كشورهاي OECD با OECD در گذشته نيز در كنفرانس امنيتي مونيخ 2015 مطرح شده بود.
چالش‌های ترامپ برای اجرای سياست‌های انرژی
هرچند رئیس‌جمهوری جدید آمریکا تاکید زیادی بر تحقق سياست‌هاي خود در حوزه انرژي دارد، اما این تحولات به سادگی رخ نخواهد داد و با چالش‌هاي مختلف داخلي و بين‌المللي روبه‌رو خواهد بود. نخستین چالش آسيب‌پذيري ايالات متحده از بلاياي طبيعي ناشي از گرم شدن کره زمين است که منجر به مقاومت داخلي در برابر بي‌توجهي ترامپ به کاهش انتشار کربن و افزايش مصرف سوخت‌هاي فسيلي از سوی گروه‌های مخالف او و حامی محیط‌زیست خواهد شد. تنها در سال 2012، هزينه آسيب‌هاي اقتصادي ايالات متحده از بلایای طبيعي ناشي از گرم شدن کره زمين به بيش از 100 ميليارد دلار ارزیابی شده که روند آن فزاينده است.
مخالفت‌هاي نهادي و قانوني دیگر چالشی است که بر سر راه ترامپ قرار دارد، به خصوص در رابطه با آزادسازي بيشتر زمين‌هاي فدرال و مناطق قطبي و مناطق ساحلي در اکتشاف و توليد منابع نامتعارف. آمریکا در این زمینه تجارب منفي بزرگی در گذشته داشته و آسيب‌هاي محيط‌زيستي نظير نشت نفت در خليج مکزيک را هنوز از یاد نبرده است. در كنار مخالفت‌هاي قانوني، مخالفت‌هاي اجتماعي نظير جنبش «ضد خط لوله Anti Pipeline » نيز حائز اهميت است. واكنش احتمالي دولت ترامپ براي مقابله با مخالفت‌هاي اجتماعي، تاكيد بر مزاياي اقتصادي ايجاد شغل نظير ادعاي صرفه اقتصادي 4 ميليارد دلاري احداث خط لوله كي‌استون در سال خواهد بود که مشخص نیست گروه‌های مخالف آن را خواهند پذیرفت یا خیر. در ابعاد جهانی، احتمال عقب‌نشيني چين و هند از تعهدات پذيرفته آب و هوايي خود در قالب INDCهاي خود نیز یکی دیگر از چالش‌ها به شمار می‌رود. این اقدام منجر به اعمال فشار جهاني بر ترامپ براي حفظ سياست‌هاي همگرايانه جهاني براي مقابله با تهديدهاي نوظهور جهاني در حوزه زيست محيطي خواهد شد. لازم به ذکر است که در نشست 2017 داووس، يکي از 5روند تهديد محتمل و تاثيرگذار جهاني، موضوعات زيست محيطي محسوب شده که نيازمند عزم جهاني و اقدام هماهنگ براي مقابله با آن است. نكته حائز اهميت در گزارش نشست داووس اين بود كه هرچند موضوعات خاص اقتصادي و انرژي در تحليل سلسله مراتب 5 ريسك بالاي جهاني جايگاهي نداشتند اما «نحوه عملكرد حوزه انرژي» مي‌تواند منجر به ريسك‌هاي ديگر نظير «مشكلات زيست محيطي» شود. به همين دليل مي‌توان پيش‌بيني كرد كه فشار جامعه جهاني بر اقدامات احتمالي ترامپ در ناديده‌گرفتن دغدغه‌هاي زيست محيطي ناشي از مصرف انرژي‌هاي فسيلي پر انتشار، افزايش يافته و يكي از موانع احتمالي تحقق سياست‌هاي انرژي ترامپ خواهد بود.
با تمام این تفاسیر به نظر مي‌رسد که سياست‌هاي نوين انرژي ايالات متحده در چارچوب سياست‌هاي ناسيونالیسم انرژي ترامپ در کوتاه‌مدت اثرات مهمي بر بازار جهاني، ژئوپليتيک انرژي، فناوري انرژي، اقتصاد جهاني و رژيم‌هاي کاهش انتشار کربن جهاني خواهد گذاشت، زيرا اين کشور يکي از بازيگران مهم توليد و مصرف انرژي جهاني است. اما به تدريج با تحميل واقعيت‌هاي ساختاري داخلي و بين‌المللي حوزه انرژي بر منافع و اهداف انرژي ايالات متحده، سياست‌هاي افراطي اين کشور تعديل خواهد شد. اما آنچه مي‌توان با عدم قطعيت پايين‌تري بيان کرد این است که تجاري شدن منابع نامتعارف ايالات متحده، روندهاي نويني را ايجاد کرده است که منافع راهبردي و اقتصادي همه عرضه‌کنندگان ديگر از جمله اوپکي‌ها را از ابعاد مختلف تهديد خواهد کرد و ژئوپليتيک انرژي نويني را براي کاهش اهميت راهبردي هرچه بيشتر عرضه انرژي عرضه‌کنندگان سنتي از جمله اوپکي‌ها بنيان خواهد گذاشت. در مجموع بايد برخی سياست‌های انرژي ترامپ را تغييردهنده بازي دانست که کاهش تهديدهاي آن نيازمند تدوين استراتژي‌هاي مقابله‌اي کلان و عملياتي حتي در کشور ما براي تامين بيشينه منافع انرژي ايران است. به نظر مي‌رسد تهديد مهم‌ترين شاخص امنيت انرژي عرضه‌كنندگان يعني امنيت تقاضا، با اهتمام ترامپ به توسعه منابع نامتعارف انرژي از طريق كاهش محدوديت‌هاي قانوني و مالي و فناوري براي رقابت‌پذير كردن آن با توليد نفت متعارف در قسمت‌هاي پايين جهاني افزايش خواهد يافت. در اين شرايط برخي اقدامات احتمالي ماجراجويانه ترامپ در سياست خارجي نيز مي‌تواند منجر به افزايش قيمت نفت و تشديد تجاري شدن منابع نامتعارف شود.
منبع : دنیای اقتصاد
دیدگاه تان را بنویسید