کردوانی :ناکارشناسان طرحهایم را به خاطر منافعشان وتو میکنند
| پروفسور کردوانی درباره پیشنهاد خود برای بهتر شدن حال و هوای این روزهای خوزستان توضیحاتی ارائه داد و البته تاکید موکد داشت که نباید فراموش کنیم که برخورد با پدیده تثبیت شنهای روان و مقابله با ریزگرد نمیتواند یکسان باشد و از آن بدتر نباید یک نسخه را برای همه مناطق کشور تجویز کرد و در هر منطقه باید با توجه به شرایط راهکاری را پیشنهاد داد؛ البته وی به حضور ناکارشناسانی که در استانها فعالند و به دلیل نفعی که احتمالا از انجام پروژهها به روش سنتی میبرند هم گلایه کرده است
۵۵آنلاین :
نفس خوزستان بارها و بارها در دو سال اخیر به شماره افتاده و حتی این اواخر رسوب ریزگردها در رگههای حیاتی برقرسانی و آبرسانی را با مشکل مواجه کرده است تا جایی که وزیر نیرو را به عذرخواهی واداشته، ابتکار راهحل را نابودی داعش و دیگر کارشناسان با طرحهایی برای مالچ پاشی به مبارزه آمدهاند، عدهای نیز موافق تشخیص کانون ریزگردها هستند، اما راهحل واقعی را از زبان پروفسور پرویز کردوانی جویا شدیم، پروفسوری که همیشه داوطلبانه طرحهایش را ارائه داده و به قول خودش اصراری به ذکر نامش بعد از به ثمر نشستن آنها ندارد اما انگار آنطور که این پروفسور نقل میکند برخیها منافعشان در نشنیدن طرحهای دلسوزانه ایست که این پروفسور دوستدار محیط زیست ارائه میکند. بخوانید ماحصل گفتوگوی با پروفسور پرویز کردوانی:
خوزستان چه بود و چه شد وقتی قرار میشود با این پروفسور دلسوز درباره حال و هوای این روزهای خوزستان صحبت کنیم، به خیلی سال قبل برمیگردد، سالهایی که خوزستان با ویژگیهای عجیب و غریب خود شناخته میشود و البته معتقد است که این ویژگیها هنوز هم در این استان وجود دارد: به دلیل عبور ۵ رود اصلی از خوزستان، مثل کرخه، کارون، دز و زهر که باعث شده بود یکسوم آبهای ایران در خوزستان باشد و تنها استانی باشد که نیشکر در سطحهای وسیع کشت شده و البته به دلیل وجود آب چغندر قند را در فصل پاییز بکاریم. خوزستان در زمستان معتدل و مناسب کشاورزی است و از این منظر به سه منطقه شمالی و مرکزی و جنوبی تقسیم میشود. نفت هم در خوزستان است و غنی است. اقتصاد مقاومتی نادیده گرفته شد! وی ادامه میدهد: نود درصد روغن در کشور از خارج وارد میشود در حالی که برای تحقق اقتصاد مقاومتی میتوانیم حجم وسیعی از روغن را از تولید ذرت خوزستان برداشت کنیم چراکه زمینهای خوزستان سه بار در سال قابلیت زیر کشت رفتن ذرت را دارا هستند آن هم ذرت درجه عالی است. متاسفانه خوزستان از جنبههای مختلف نابود شد زمانی این استان مهاجرپذیر بود و الان اغلب جمعیتی که درآنند کوچ میکنند و به سمت استان البزر میآیند. اول از همه آب را از استان گرفتند به سمت مرکز بردند، گفتند مرکز ایران و استانهایی مثل یزد و قم و اینها را تشنگیشان را رفع کنیم که ضمن رفع نشدن تشنگی آنها خوزستان نابود شد، اکنون در کارون سبزیکاری میکنند و نیروی انتظامی در آن رژه میرود، شهرداری اهواز نخاله ساختمانی را در کارون میریزد که این موارد واقعا تاسفآور است. وی ادامه داد: با همه این تفاسیر اما سدگتوند را روی رود زدند و گفتند مایه افتخار ایران است و هر سد را گفتند دارای دو تا تاسیسات برقی است غافل از اینکه دیوار آن دارای توده نمکی بود که در آب حل شد و آب شور شد!!! وقتی این اتفاق رخ داد ناچار شدند و قرار شد دانشگاه تهران بررسی کند از من هم مشورت خواستند و گفتم با این روند خرمای استان هم نابود میشود، همانطور که اکنون محصولات به شدت کاهش یافته است. وی گفت: اما آنها ابتدا روی سد رس ریختند و کوبیدند و بعد ریگ ریختند انگار دو تا تا لحاف انداختن روی نمک اما باز هم نمک حل شد آب خرمشهر شور شد. با این روند میگویم اگر این آب ادامه پیدا کند چند سال دیگر مردم خرما هم ندارند. پروفسور کردوانی گفت: آبادان منطقه کشاورزی است اما اکنون به اشتباه صنعتی شده، این شهر خرماهایی تولید میکرد که نیاز به سردخانه ندارد؛ بهترین گوجه که پاییز میآید برای آبادان است اگر۶۰ سال دیگر نفت تمام شود این استان باید برود به سمت کشاورزی. ریزگرد خوزستان از کجا آمده؟! این پروفسور ادامه میدهد: خوزستان ریزگرد نداشت و این اتفاق برای کشورهای بیگانه بود و ده سال است شناختیم، ریزگردها از شرق بغداد و غرب عربستان و از سوریه و از لبنان و حتی شهرهای افریقایی که قسمتیش برای مصر است، آمد. این ریزگردهایی است قطرش دو هزارم میلیمتر است و هزارها متر بالا میرود و میتواند هزاران کیلومتر سفر کند، اما اکنون در داخل هم ریزگرد تولید میشود. کردوانی گفت: در داخل کشور تالابهایی که خشک شدند محل عبور و مرور شدهاند همین امر باعث ایجاد ریزگرد میشود، ضمن آنکه خشکسالی و گرم شدن کره زمین و کم شدن بارندگی باعث شده تا استانها از نظر پوشش گیاهی فقیر شوند و قبلا هزارها هکتار کشت میشد و الان کشت نمیشود و این امر باعث میشود پوشش هوموس نیز از بین میرود و ریزگرد ایجاد میشود. وی درباره یکی دیگر از علتهای ریزگرد خوزستان نیز گفت: طرحی که در آن ۵۰۰ هزار هکتار زمین خوزستان را برای آبیاری دارند و برای آن فضا را کندهاند و در حال انتقال خاک هستند هم ریزگرد ایجاد میکند، در کنار آن ریزگردها با نفت و گاز هم ایجاد میشود، در شرق بندر امام(ره) فاضلابهای تمام صنایع را در سطح زمین رها میکنند و ضمن بدبو بودن حفاری چاه نفت خاک بلند میکنند. ریزگردها نخست از جنوب خلیج فارس و بیابان ربعالخالی مربوط به عربستان و امارات که با تابش آفتاب داغ میشود، آمدند که ضمن به خطر انداختن سلامت انسانها حتی با وجود ماسک هم بیش از پیش نفوذ کرده و به دلیل شرجی بالا که حالت چسبندگی به ریزگرد میدهد فرودگاهها تعطیل میشود و مساله برای مردم و کشاورز و کارخانهدار ایجاد کرده و باعث میشود زنبورها کندوهای خود را گم کنند و بر همین اساس تولید عسل زنبوردارها هم کاهش چشمگیری بیاید. برق و آب خوزستانچطور با ریزگردها قطع میشود؟! کردوانی درباره چرایی قطع آب و برق خوزستانیها به دلیل وجود ریزگرد نیز توضیح داد: ریزگردهای چسبنده لا به لای فلزها را میگیرد و باعث قطع برق میشود و به این دلیل که آب مستقیما با برق تولید میشود و حتی چاه هم توربینهای برقی دارند به تبع این اتفاق، آب استان هم قطع میشود. جنگل تاغ و مالچ جواب نمیدهد مدرن شوید وی درباره مقابله با این پدیده میگوید: طرحهایی راخانم ابتکار به سازمان ملل داده و این سازمان تصویب کرده و گفته ریزگرد موضوع جهانی است بر آن اساس قرار شده از ۵۰ کشور جهان سال دیگر به ایران بیایند و ببینند در ایران چه خبر است، من از همین جا هشدار میدهم که سازمان محیطزیست و سازمان جنگلها میخواهند همان برنامههایی که در زمان احمدینژاد داشتند را پیگیری کنند یعنی مالچ نفتی بپاشند و جنگلهای تاغ را توسعه دهند،کارهایی که اصلا جواب نمیدهد و برای دهه چهل است. کردوانی ادامه داد:گفتند یک میلیون هکتار از بیایانهای عراق را سالی ۲۰۰ هزار هکتار تثبیت کنند و مالچ نفتی بپاشند وخانم ابتکار گفت بین مرزها هم کانون بیایان زدایی معرفی کنیم و اینها را جنگلکاری کنند!! در حالی که میگویم ریزگردها چند هزار متری بالا میروند و جنگل تاثیری در ممانعت ورود ریزگرد به کشور ندارد ضمن اینکه آب کافی برای جنگل کاری وجود ندارد با این طرح فقط هزینه و سرمایه کشور هدر میرود. مالچ نفتی هم اشتباه است، زمانی تخم گیاه تاغ را میدادند گلدان درست کنند و در دشت برای بیابانزدایی میکاشتند تا ریشه رشد کرده و به پایین برود اما آن جنگلها دارد خشک میشود چون سطح آب به شدت پایین رفته مثلا در جهرم ۶۰۰ متر پایینتر آب وجود دارد. انگار در ده هکتار کنار روستای محمدآباد اصفهان بخواهند جنگل بکارند اصلا آب ندارند! عیوب مالچ نفتی! مالچ نفتی یازده عیب دارد و مهمتر از همه سرطانزاست، پروفسور کردوانی با اشاره به این نکته ادامه داد: اولینبار مالچ نفتی را در سال ۱۳۴۲ از لیبی خریدیم و برای نخستینبار آن را در فتحآباد بوئین زهرا پاشیدند البته آن زمانم که ما ریزگرد نداشتیم برای تثبیت ماسه این کار را انجام دادیم، بعد در گمبونه شمال اهواز و حمیدیه و امیدیه و سوسنگرد مالچ پاشیدند و این کار از آن زمان تا کنون تکرار شده است. وی ادامه داد: اما برای این کار باید نفت را به قیر تبدیل کرده و بعد با آب مخلوط کرد با نفت نباید این کار را کنیم، ضمن آنکه نمک پاشی دارد که این کار صدمه زننده است، مشکل بعدی این است که جایی که مالچ نفتی میپاشیم سیاه شده و بوی نامطبوع داشته و بدتر از همه سرطانزا است، ضمن آنکه ضریب حرارتی منطقه را بالا میبرد و باعث از بین رفتن حیواناتی نظیر سوسک و کرم خاکی و پوشش گیاهی منطقه میشود، در عین حال این کار باعث میشود بارانی که میبارد در خاک نفوذ نکند و بدتر از همه با رفت و آمد در منطقه مالچ از بین رفته و نابود میشود. در آخرین عیب این کار باید گفت قیمت آن گران تمام میشود. جلوی ۵۰ کشور آبرویمان را بخریم پروفسور کردوانی با دلسوزی خاصی که ناشی از علاقه به کشور است ادامه میدهد: گفتم الان بخواهند ۵۰ کشور را به ایران بیاوریم چه چیزی برای ارائه داریم؟! میخواهیم بگوییم چه کردهایم؟! با همین شرایط اگر نماینده کشورها به ایران بیایند آبرویمان رفته است. برای تثبیت ریزگردها بخصوص کنار روستاهای تهران و سمنان و قم نمیشود مالچ نفتی پاشید، این رویه برای دهه ۴۰ است و برای حفظ آبرویمان باید طرح جدیدی پیشنهاد بدهیم. وی ادامه میدهد: برای این کار راهحلی را ارائه دادم به رئیس سازمان جنگلها و رئیس سازمان محیطزیست، گفتم اصلا نگویید این ایده برای من بوده این ایده را به نام خودتان اجرا کنید که بعد در دنیا افتخارش برای ایران بماند، تا کشورها مثل قنات که به ناممان ثبت شده مبارزه با ریزگرد و تثبیت شنهای روان را هم به نام ما ثبت کنند و برای فرا گرفتن دانش به ایران بیایند اما... وی گفت: دوست داشتم طرح به عنوان اختراع ایران مشهور شود برای همین و البته هزینهتراشی نکردن برای دستگاهها گفتم من طرح را میدهم و خودتان صفر تا صد آن را نوشته و پیاده کنید و هیچ پولی نمیخواهم حتی نام مرا هم نبرید اما انگار عدهای منافعشان در ادامه روند قبلی و مالچپاشی است، میگویند مالچ نفتی میپاشیم و روی آن رفت و آمد نشود تا دوامش بیشتر شود، مگر میشود طرح دهه ۴۰ را اکنون پیاده کرد، سازمان ملل اعلام کرده کشوری که منابع طبیعی دارد و از لحاظ نظامی اصلا ممکن است غنی باشد اما قوی نیست، کشوری که تکنولوژی دارد قوی است دلم میخواهد کشور ما در کنار برخوردار بودن از دو موهبت از لحاظ تکنولوژی در حوزه محیطزیست پیشرفت کند و قوی شود.
یک پیشنهاد
در ادامه صحبت با پروفسور کردوانی درباره پیشنهاد خود برای بهتر شدن حال و هوای این روزهای خوزستان توضیحاتی ارائه داد و البته تاکید موکد داشت که نباید فراموش کنیم که برخورد با پدیده تثبیت شنهای روان و مقابله با ریزگرد نمیتواند یکسان باشد و از آن بدتر نباید یک نسخه را برای همه مناطق کشور تجویز کرد و در هر منطقه باید با توجه به شرایط راهکاری را پیشنهاد داد؛ البته وی به حضور ناکارشناسانی که در استانها فعالند و به دلیل نفعی که احتمالا از انجام پروژهها به روش سنتی میبرند هم گلایه کرده است که قسمت دوم این گفتوگو را نیز مانند قسمت قبلی خواندنی کرده است، بخوانید ادامه مصاحبه تفصیلی ما را با پدر کویرشناسی ایران.
نظر سازمان ملل پروفسور کردوانی باز هم به نوآوری دیده نشده در مقابله با ریزگردها و تثبیت شنهای روان گلایه میکند و ادامه میدهد: سازمان ملل به نوآوری کشورها در مبارزه با آسیبهای محیطزیستی نگاه امتیاز میدهد نه تکرار یک راه منسوخ شده! ما باید یاد بگیریم که مثل ژاپن نوآوری داشته باشیم، زمانی پشتبامها را از کاهگل میساختند و رفته رفته قیر و آسفالت و مواد دیگر که بهتر بود ابداع شد نباید به روش پنجاه سال پیش بدون توجه به نوآوری بهینه ادامه دهیم. وی ادامه داد: سازمان ملل در این زمینه اعلام کرده که کشورها باید برای مقابله با تهدیدات محیطزیستی نوآوری داشته و برای مقابله با ریزگردها موادی را از خود منطقه که سازگار با محیط است استفاده کنند تا مجددا مساله محیطزیست ایجاد نشود، مهمتر از همه باید تمهیداتی اندیشید که این فرآیند مدت زمان طولانیتری استفاده شود یا یکبار برای همیشه باشد. میگویند ریگپاشی گران است وی افزود: راهکار من برای مقابله با ریزگردها ریگپاشی در بیایانهاست، با توجه به این نکته که مقدار کافی ریگ در همه ایران وجود دارد مثلا سد کرج و جاجرود مملو از شن و ماسه هستند، بر همین اساس میتوانیم مقدار لازم را از ۲۲ رود بزرگ و ریگزارها تامین کنیم. پروفسور کردوانی با اشاره به این نکته که ریگ قیمت ناچیزی داشته و تنها به یک بیل مکانیکی برای استخراج و کامیون برای انتقال نیاز دارد، ادامه داد: ریگ برای محیطزیست مناسب و سازگار با محیطزیست است. وی در پاسخ به این سوال که آیا برداشت ریگ از سطح ریگزارها و رودها برای مناطق مذکور مشکلی ایجاد نمیکند نیز گفت: علاوه بر اینکه مشکلی ایجاد نمیشود حتی میتوان خاک زیر ریگزارها را زیر کشت برد. پدر کویرشناسی ایران ادامه داد: زمینهای زیر ریگزارها بهترین زمین کشاورزی است و از نظر نوع خاک درجه ۵ میشود که اگر به سمت صنعتی شدن بروند اشتباه بزرگی است. مثلا اگر شمال دشت کرج و ورامین را از ریک خالی کنیم بهترین زمین آزاد میشود برای کشاورزی ضمن آنکه بیابانها هم به قالی ریگی مجهز میشود. وی گفت: اگر تنها یک لایه ریگ در بیایانها ریخته شود میتواند قالی ریگی تشکیل و از ریزگردها ممانعت کرد ضمن آنکه با رنگآمیزی ریگها میتوان محل تفریحی و حتی توریستی خوبی را برای بعدازظهر بیابان تعبیه کرد. این کار ضمن آنکه یکبار برای همیشه انجام میشود با خرج بسیار ناچیز صورت میگیرد و رفته رفته با فرو رفتن آب باران میتواند شرایط زمین را در سالهای بعد احیا کند، ضمن آنکه از بوی بد مالچ نفتی و خطرات زیستمحیطی و سرطانزا بودن و قیمت گران این محصول هم رها خواهیم شد. در نهایت با حضور کشورها در ایران ایده ملیمان را هم به نام ایران ثبت کرده و نام کشور را در مبارزه با ریزگردها ثبت میکنیم. در این شرایط حتی شدیدترین بادها هم نمیتواند ریزگرد بیاورد. امان از ناکارشناسان نابلد! صحبت به چرایی عملیاتی نشدن ایدههای پروفسور که میرسد درد دلش باز شده و میگوید: برای سخنرانی و ایده پردازی دعوت میشوم اما بعدا برخی کارشناسانی که واقعا ناکارشناسند برای از بین نرفتن منافعشان و یا مشخص نشدن دانش کمشان رای استانداران و مسئولان را برای اجرایی نشدن پروژههای پیشنهادی به قدری تغییر میدهند که کار در همان لحظات اولیه متوقف شود و نمیدانم چرا مسئولان هم از این به اصطلاح کارشناسان حساب میبرند! راه تثبیت ماسههای روان وی برای تثبیت ماسههای روان نیز راهکاری دارد البته راهکار هر منطقه را متفاوت میداند و براساس اوضاع خوزستان اکنون به راهکار این استان میپردازد: در خوزستان باید تمام تپههای ماسهای را با گیاه تثبیت کند. بذر گیاه علفی مثل علف سودانی میتواند تپههای ماسهای سوسنگرد و اطراف را تثبیت کرده ضمن آنکه گیاه با آب اندک و یکبار آب پاشی رشد کرده و محل را استحکام میبخشد. وی ادامه میدهد: اما الان متاسفانه باز هم میخواهند کانون ریزگرد مشخص کنند! و همین تپه ماسی را مالچ نفتی بپاشند در حالی که این راهکار جواب نمیدهد. متاسفانه اشتباه میکنند میخواهند جنگلکاری کنند اگر در تپههای ماسهای یکبار برای همیشه پوشش گیاهی را تامین کنند همه چیز حل میشود. ترکیب رس و ماسه و آب هم بتنی میشود که برای خاک روستاهای یزد که جمعیتشان به دلیل اوضاع بد آب و هوا کاسته شده مفید است. پروفسور کردوانی ادامه داد: به قول پیشبینیها یکی از دوستان بهتر است که حداقل یکبار امتحان کنید نیمی از منطقه را مثل چندین سال پیش مالچ نفتی بپاشید و نیم دیگر را ریگ، ببینید چه پیش میآید. هم این اتفاق صرفهجویی میشود و هم اوضاع بهبود مییابد. حرف حساب با توجه به توضیحات پروفسور کردوانی و مشکلات و معضلاتی که برای محیطزیست کشور پیش آمده خصوصا مصائبی که خوزستان با آن طرف شده است، به نظر میرسد راهکاری را که پدر کویرشناسی ایران و کسی که سالهای متمادی عمرش را برای شناخت محیطزیست گذاشته است حداقل باید به صورت پایلوت در برخی مناطق اجرا کرد چراکه با توجه به آمارها و ارقام تشدید ریزگردها به نظر میرسد راهکارهای قدیمی در پیشگیری و کاهش این پدیده نتوانستهاند موثر واقع شوند و لازم به تغییر نگرشی جدید است. پیشنهاد پروفسور کردوانی میتواند یکی از همین راهکارها و ابداعات جدید باشد و حداقل مرهمی بر درد مردمی که در سالهای اخیر ریههایشان از ریزگرد پر شده باشد. پدر کویرشناسی ایران چند سال است که پیشنهادات محیطزیستی میدهد و تقریبا در هر دولتی این پیشنهادات مورد بیمهری یا کملطفی قرار گرفته است. به نظر میرسد که این رویه میتواند با هزینههای بسیار اندک و البته بدون نیاز به واردات و یا هدر دادن سرمایه ملی (نفت و پول) راهکاری را تعبیه کند که جواب دادن آن دور از ذهن نیست حتی در بدبینانهترین حالت باعث میشود که روشی جدید را امتحان کنیم و تجربیات جدیدی در این عرصه احیا کند. با در نظر گرفتن راهکارهای سازگار با محیطزیست امتحان کردن آن در منطقهای پایلوت نمیتواند پیشنهاد بدی باشد و شاید مخالفتهای با این نادیده گرفتن ذهن هر منتقدی را به سوی نفعی که عدهای در اجرا نشدن این طرح میبرند بکشاند. شاید هم چون همه ابزار و ادوات اجرایی شدن داخلی است و وارداتی در کار نخواهد بود و قیمت ریگ هم نازل است و قطعا واسطهها نمیتوانند در این میان به کسب و کار خود ادامه دهند این اتفاق افتاده است. در هر دو حال به نظر میرسد اگر سازمان محیطزیست میخواهد خود را از شایعاتی نظیر بیتوجهی به حال استانهای دارای ریزگرد، همدستی با دلالان و مافیان سودجو از پاشیدن مالچ نفتی و یا حتی کم دانش بودن و بیاطلاعی از نوآوریهای بینالمللی مبرا کند بهتر است که حداقل برای مدتی آزمایشی این رویه را امتحان کند. انجام راهکار پروفسور کردوانی یک دستاورد دیگر را برای سازمان محیطزیست میتواند درپی داشته باشد و آن ثابت کردن این نکته به مردم خوزستان و دیگر نقاط درگیر ریزگرد است که سازمان محیطزیست همه تلاش خود را برای مهار ریزگرد انجام داده و همه راهحلها را برای رضایت مردم و توجه به نیازشان آزموده است. مائده شیرپور
منبع : سیاست روز
دیدگاه تان را بنویسید