چه موانعی پیش روی کسب و کارهای مدرن وجود دارد؟
| درست هنگامی که سیاستهای صنعتی کشور بر استخراج نفت و صنایع نفتی متمرکز شده و این وابستگی سالیان سال ادامه دارد، سه هزار کیلومتر آن طرفتر، هند برای توسعه و پیشرفت سیاستهای دیگری پیشه کرد، که نتیجه آن قرارگیری اقتصاد این کشور در رده سوم بالاترین اقتصادها از نظر تولید ناخالص داخلی در سال 2022 و بالاتر از قدرتهایی چون ژاپن و آلمان خواهد بود.
۵۵آنلاین :
درست هنگامی که سیاستهای صنعتی کشور بر استخراج نفت و صنایع نفتی متمرکز شده و این وابستگی سالیان سال ادامه دارد، سه هزار کیلومتر آن طرفتر، هند برای توسعه و پیشرفت سیاستهای دیگری پیشه کرد، که نتیجه آن قرارگیری اقتصاد این کشور در رده سوم بالاترین اقتصادها از نظر تولید ناخالص داخلی در سال 2022 و بالاتر از قدرتهایی چون ژاپن و آلمان خواهد بود. یکی از حوزههایی که این کشور در آن سرمایهگذاری داشته و طی سالیان اخیر همواره حائز رشد بالا در آن شده، حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات است. در این میان کشور ما، اما با وجود داشتن ظرفیتها و پتانسیلهای بالا در این حوزه، چندان موفق عمل نکرده است. حال اما اکنون که رقبا بازارهای منطقهای را به قبضه خود درآوردهاند، رئیس جمهور با بیان این موضوع که حوزه ICT از بخشهای بسیار مهم و تحول آفرین در حوزه اشتغال است، از هدفگذاری ۱۲۰ هزار شغل در سال ۱۳۹۶ در حوزه ICT خبر میدهد. از این جهت این نوشتار متمرکز بر آینده فناوری اطلاعات و ارتباطات، چرایی هدفگذاری دولت در این حوزه و مشکلات سد راه خواهد بود.
گسترش استفاده از فناوری اطلاعات و برنامههای نرمافزاری و کاربردی، در حوزههای مختلف بهداشت و درمان، آموزش و پرورش، کسب و کار و تجارت و نظیر آن، در سالیان اخیر تقاضا را به سود توسعه حوزههای مختلف فناوری اطلاعات و ارتباطات تغییر داده است. بر اساس گزارش اداره آمار نیروی کار آمریکا (BLS) تنها تا پایان سال ۲۰۲۰ اشتغال در مشاغل کامپیوتری و مرتبط با حوزه ICT به طور انتظاری ۲۲ درصد افزایش خواهد یافت. اما به طور قطع در برخی از زمینهها نسبت به سایرین، رشد چشمگیرتری در خصوص ایجاد اشتغال قابل انتظار خواهد بود. ذکر این نکته ضروری است، که آمار ارائه شده در مورد کشوری است، که از لحاظ توسعهیافتگی در حوزه اIC در رتبه اول جهان قرار داشته و احتمالا این استدلال که تقاضای داخلی برای محصولات این صنعت در آمریکا با آهنگ کندی رشد کند، قابل پذیرش خواهد بود، از این جهت برای کشورهای در حال توسعهای مانند ایران تقاضای بسیار بالاتر و روند رو به رشدتری در این حوزه متصور است، همچنان که مشاغل ICT در ایران خلاصه در چند عنوان کلی مهندسی سختافزار و نرمافزار، مهندس شبکه و برنامهنویسی میشود، اداره نیروی کار آمریکا عناوین شغلی بسیار بیشتری همچون توسعه دهندگان نرمافزار، مدیران پایگاه داده، مدیریت دستگاههای کامپیوتری و شبکهای، توسعه دهندگان برنامههای کاربردی، تحلیلگران امنیت اطلاعات، توسعه دهندگان وب، معماران شبکههای کامپیوتری، مدیران دستگاههای اطلاعات، متخصصان پشتیبانی کامپیوتر و برنامهنویسان کامپیوتر را در این حوزه شناسایی و دسته بندی کرده است. جدول ۱ میزان اشتغال در هرکدام از عناوین شغلی مذکور در سال ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰ و نرخ رشد اشتغال در هر حوزه به ترتیب جذابترین و شغلآفرینترین آنها را نشان میدهد که میتواند نقشه راه سیاستگذاری در حوزه ICT در کشور ما نیز باشد. با توجه به اینکه حوزه ICT میتواند، هماهنگی بسیار خوبی میان تجارت و کسب و کار و ارتباطات برقرار کرده و از این طریق عامل مهمی در رونق بخشیدن به کسب و کارهای تجاری باشد، هدفگذاری در این حوزه چندان بیراه نمینماید. هرچند که برای موثر شدن سیاستها در این حوزه کمی دیر به نظر میرسد و رقبای منطقهای به خوبی از این فرصت برای پیشبرد اهداف خود استفاده کردهاند، اما قطعا حمایت و سیاستهای مناسب میتواند نتایج و عواید خوبی را نصیب کشور کند. از طرف دیگر با توجه به اینکه هزینه ایجاد اشتغال در حوزه ICT نسبت به دیگر صنایع، بسیار پایین برآورد میشود، تحقق هدفگذاری دولت جای امیدواری بیشتری دارد. برآوردها نشان میدهند، به طور تقریبی برای ایجاد هر فرصت شغلی در حوزه ICT نیاز به هشت میلیون تومان سرمایه اولیه است و این در حالی است که ایجاد فرصت شغلی در سایر صنایع ۸۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان سرمایهگذاری اولیه نیاز دارد که با چنین مبلغی میتوان هشت فرصت شغلی در حوزه فناوری اطلاعات ایجاد کرد. یک مورد مهم دیگر که امیدواری به موفقیت در این حوزه را دوچندان میکند، موجودی سرمایه انسانی آموزش دیده، ماهر و جوان در ایران است، که نسبت به کشورهای همسایه و منطقه، یک مزیت و یک فرصت بینظیر به شمار میرود. فارغالتحصیلان رشتههای مهندسی در ایران کم نیستند و در صورتی که فضای کسب و کار مساعد و مناسبتر شده و قوانین مخل و دستوپاگیر از این فضا رخت بربندد، میتوان از سرریز شدن سرمایههای انسانی به این حوزه در جهت توسعه نرمافزار و برنامههای کاربردی و دیگر مشاغلی مرتبط به حوزه ICT به خوبی بهره برد.
حال که اهمیت و چرایی هدفگذاری در حوزه ICT مشخص است و دولت یازدهم نیز به خوبی به این مساله واقف شده، باید دید که چه مشکلاتی سد راه تحقق این هدف مهم قرار دارد. اولین و شاید مهمترین مشکلی سد راه اشتغالآفرینی در حوزه ICT و به خصوص در بحث توسعه نرمافزار و گسترش برنامههای کاربردی، مساله حقوق مالکیت معنوی و قانون کپی رایت است. در واقع به دلیل آنکه در ایران قانون کپی رایت هیچ گاه به درستی رعایت و اجرا نشده و همچنین به علت قدیمی بودن قوانین موجود در این زمینه، طبیعتا وارد شدن به این حوزه جز خسران و ضرر عایدی دیگری برای سرمایهگذار نخواهد داشت. بنابراین به عنوان یک پیشنیاز و پیش زمینه، قبل از هر چیز تدوین قانون جامع و کامل حق مالکیت معنوی آثار و قانون کپی رایت ضروری به نظر میرسد. مشکل دوم، به دور ماندن کشور از فضای رقابت در این حوزه در سالهای گذشته برمیگردد. در واقع به دلیل تحریمهای ظالمانه در سالهای گذشته و دور ماندن کشور از فضای رقابت، سیاستهای نادرست و سرمایهگذاریهای نابجا در سایر حوزههایی که در آن مزیت نبوده و البته اتکا به درآمدهای باد آورده نفتی، عملا مزیت رقابتی در این حوزه از دست رفته و در مقابل رقبای قدرتمندی همچون هند، نیاز به تلاش فراوان برای تصاحب بازار داخلی و گرفتن سهم از بازارهای خارجی دارند. بنابراین لازمه رشد و شکوفایی در این زمینه حمایتهای موقتی از صنایع و کسب و کارهای نوپای حوزه ICT است. مشکلی سوم، با موضوع سرمایهگذاری و محدودیتهای آن پیوند میخورد. عملا برای کسب درآمد و ایجاد ارزش افزوده شرط لازم سرمایهگذاری و شرط کافی فضای مساعد کسب و کار است. با توجه به اینکه کشور از لحاظ سرمایهگذاری در محدودیت و تنگنا قرار دارد، نیاز است تا با فراهم کردن زمینههای امنیت سرمایه و کاهش ریسک سرمایهگذاری و حذف قوانین مخل و دستوپاگیر، راغب و تشویق کننده سرمایهگذاران خارجی و داخلی در این حوزهها بود. مشکل چهارم به موضوع دانش فنی و تخصصی در کشور برمیگردد. اگرچه کشور از لحاظ موجودی سرمایه انسانی وضعیت مساعدی دارد، اما شکوفا شدن حوزه ICT نیازمند آموزشهای تخصصی و فنی و کارگاههای آموزشی با قیمت تمام شده پایین است که جز با حمایت دولت امیدواری چندانی برای فراهم شدن این آموزشها نخواهد بود.
منبع : مجله ی تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید