ارسال به دیگران پرینت

رجب طیب اردوغان چگونه به قدرت رسید؟

| از دوران کمال مصطفی آتاتورک، پدر جمهوری ترکیه مدرن، تا به امروز یکی به اندازه رجب طیب اردوغان رئيس جمهور کنونی، نتوانسته در فضای سیاسی تاریخ معاصر ترکیه به چهره‌ای غالب تبدیل شود. اردوغان همانطور که با موفقیت از پله‌های قدرت سیاسی در ترکیه رفت.

رجب طیب اردوغان چگونه به قدرت رسید؟

۵۵آنلاین :

از دوران کمال مصطفی آتاتورک، پدر جمهوری ترکیه مدرن، تا به امروز یکی به اندازه رجب طیب اردوغان رئيس جمهور کنونی، نتوانسته در فضای سیاسی تاریخ معاصر ترکیه به چهره‌ای غالب تبدیل شود. اردوغان همانطور که با موفقیت از پله‌های قدرت سیاسی در ترکیه رفت. هم بر محبوبیتش افزود و هم بر تعداد مخالفانش؛ تا جایی که در نیمه ماه جولای ۲۰۱۶ کودتایی نظامی علیه او انجام شد که در کمتر از ۱۲ ساعت شکست خورد و اردوغان با قدرتی بیشتر به جایگاه تضعیف شده‌اش بازگشت. هوادارانش او را فردی می‌دانند که رشد اقتصادی را در ترکیه احیا کرده است و منتقدانش او را رهبری مستبد می‌دانند که هر صدای مخالفی را سرکوب می‌کند.

  • دوران پیشاسیاست

رجب طیب اردوغان ۲۶ فوریه ۱۹۵۴ در محله قسیم پاشا واقع در منطقه بی‌اوغلو در همسایگی استانبول به دنیا آمد. اردوغان دوران کودکی خود را در استان ریزه (Rize) در شمال شرق ترکیه گذراند. جایی که پدرش به عنوان گارد ساحلی ترکیه خدمت می‌کرد.

اردوغان ۱۳ ساله بود که به همراه خانواده به استانبول آمد. او از نوجوانی مشغول به کار شد و در خیابان‌های استانبول شربت لیمو و نان کنجدی (به ترکی سیمیت) می‌فروخت. او در یک خانواده مسلمان بزرگ شد. در قسیم پاشا دوره ابتدایی را گذراند و بعد به مدرسه امام خطیب رفت که جزو مدارس مذهبی بود و بعدها تعطیل شد. پس از پایان تحصیلات در مدرسه، به دانشکده علوم بازرگانی و اقتصادی آکسارای رفت و مدیریت بازرگانی خواند. این دانشکده اکنون جزئی از دانشگاه مرمره است. او در تیم اسی، کی قسیم پاشا توپ میزد و فوتبالش آنقدر خوب بود که حتی تیم مطرح فنرباغچه خواهان به خدمت گرفتن او بود اما ممانعت پدرش مانع از تداوم راه او در مستطیل سبز شد.

اردوغان در چهارم جولای ۱۹۷۸ با آمینه گلباران ازدواج کرد. حاصل زندگی مشترک این دو چهار فرزند، دو پسر و دو دختر است. پدرش را در سال ۱۹۸۸ و مادرش را در سال ۲۰۱۱ از دست داد.

  • ورود به عرصه سیاست ترکیه

ورودش به عرصه سیاست همزمان با تحصیل در دانشکده و بازی نیمه حرفه‌ای فوتبال رخ داد. او به عضویت اتحادیه ملی دانشجویان ترک درآمد که یک گروه ضدکمونیستی بود. او وارد شاخه جوانان حزب ملی رستگاری به رهبری نجم الدین اربکان شد و تا رهبری شاخه جوانان این حزب در استانبول نیز پیش رفت. این حزب در کودتای نظامی ۱۹۸۰ تعطیل شد و اربکان و همفکرانش از جمله اردوغان وارد حزب اسلام‌گرای رفاه شدند. اردوغان در حزب جدید هم توانست به ریاست دفتر حزب در استانبول برسد.

در انتخابات ۲۷ مارس ۱۹۹۴ اردوغان با کسب 19/25 درصد آرا به عنوان شهردار استانبول انتخاب شد. اردوغان در حالی به این مقام رسید که مخالفانش دغدغه داشتند او، نخستین شهردار اسلام‌گرایی استانبول، تنها به پیاده کردن قوانین اسلامی سنتی بپردازد. اردوغان توانست چهره‌اش را به عنوان یکی از موفقترین شهرداران این شهر ثبت کند. او مشکلات عمده‌ای چون آب شرب، دفع زباله، ترافیک و آلودگی هوا را تا حدود زیادی رفع کرد.

شهردار استانبول اما در یک سخنرانی در دسامبر ۱۹۹۷ به شعری استناد کرد ابیاتی خواند که دادگاه عالی آن را ترویج خشونت و بنیادگرایی مذهبی تشخیص داد و اردوغان را به ممنوعیت برای شرکت در انتخابات پارلمانی و ۱۰ ماه زندان محکوم کرد. او مجبور به استعفا از مقام شهرداری و گذراندن چهار ماه در زندان شد. کمتر از یک سال بعد حزب رفاه از سوی قانون اساسی ترکیه تهدید کننده سکولاریسم ترکیه شناخته و منحل شد.

اردوغان در سال ۲۰۰۱ حزب عدالت و توسعه (AKP) را تاسیس کرد؛ حزبی که به پشتوانه او و دیگر همفکرانش تنها یک سال بعد پیروزی خیره کننده‌ای در انتخابات به دست آورد و نزدیک به دو سوم صندلی‌های پارلمان را از آن خود کرد. به دلیل محکومیت قضایی خودش نمی‌توانست نخست وزیر باشد و این سمیت را به عبدالله گل سپرد. پس از برطرف شدن ممنوعیت و شرکت در انتخابات پارلمانی، اردوغان بالاخره به مقام نخست وزیری رسید. او در ۱۴ مارس ۲۰۰۳ به عنوان نخست وزیر معرفی شد و تا ۲۸ آگوست ۲۰۱۴ این مقام را در اختیار داشت. دوره‌ای که برای ترکیه همراه با رونق و رشد اقتصادی بود. اردوغان که هیچ تمایلی به ترک قدرت نداشت، با نزدیک شدن به پایان مدت قانونی نخست وزیری دست به اصلاحات قانون اساسی زد و توانست اولین رای‌گیری برای انتخاب مستقیم رئیس جمهور را برگزار کند و خود برنده آن باشد. تبدیل اردوغان نخست وزیر به اردوغان رئیس جمهور عملا تغییری در قدرت او ایجاد نکرد. با اینکه تا قبل از آن ریاست جمهوری در ترکیه مقامی تشریفاتی بود او برنامه‌ای تدریجی برای تغییر ساختار قانونی حاکمیت در ترکیه در پیش گرفت که با افزایش اختیارات رئیس جمهور نظام پارلمانی ترکیه را به نظام ریاستی نزدیک کند.

  • اختلاف افکنی

قدرت‌طلبی اردوغان و دیدگاه‌های خاص او ابتدا در داخلی حزب عدالت و توسعه منجر به اختلافاتی شد که برای نمونه به کناره‌گیری داود اوغلو؛ با سابقه وزارت خارجه و نخست وزیری و به حاشیه رانده شدن عبدالله گل منجر شد. اختلافات او با مرشد سابقش فتح الله گولن به قدری در سال‌های اخیر تیره شد که کودتای نافرجام جولای سال قبلی نیز به گولنیست‌ها نسبت داده شد. اردوغان ابتدا با سوریه، بعد مصر، بعد روسیه، کشورهای عضو اتحادیه اروپا و حتی اعضای ناتو دچار اختلافات عمده شد. او به سادگی آنچه را در مذاکرات صلح با کردها به دست آورده بود و سلاح‌ها را به غلاف‌ها سپرده بود، از دست داد و دوباره آتش اختلاف شعله‌ور شد. اکنون ترکیه از نظر سیاسی دچار بی‌ثباتی است و از نظر اقتصادی به شدت تحت تاثیر حملات تروریستی و انتحاری، این حملات در حالی رخ می‌دهد که ترکیه مدتها به خاطر ارتباط با داعش و گروه‌های تندروی مخالف بشار اسد مورد شماتت و سرزنش بود. این در حالی است که ترکیه حتی سال نو را با یک حمله تروریسی در یک باشگاه شبانه آغاز کرده است. اقتصاد ترکیه هنوز ویران نشده و توانسته است روی بنیان های مستحکم یک دهه اخیر خود بایستند. با این همه ارزش لیر ترکیه روز به روز در حال کاهش است و این ریسک فعالیت در این کشور را بالا برده است. اقتصاد اردوغان در حال فروپاشی است و تنها کسی که می‌تواند این اقتصاد نجات دهد در حال حاضر کسی جز اردوغان نیست.

منبع : مجله تجارت فردا
به این خبر امتیاز دهید:
بر اساس رای ۰ نفر از بازدیدکنندگان
با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
کپی شد

پیشنهاد ویژه

    دیدگاه تان را بنویسید

     

    دیدگاه

    توسعه