چرا قادر به طراحی پلت فورم برای خودروسازی ایران نیستیم؟
| صنعت خودرو ایران پس از حدود 50 سال دارای ضعفهای بنیادین فراوانی است. درست است که سالهاست صنعت خودرو ایران از مرحله مونتاژکاری درآمده است ولی به دلیل توقف در 15 سال اخیر در حوزه تکنولوژی، این صنعت همچنان دارای دانش طراحی و ساخت پلت فورم خودرو به صورت کامل نیست.
۵۵آنلاین :
صنعت خودرو ایران پس از حدود 50 سال دارای ضعفهای بنیادین فراوانی است. درست است که سالهاست صنعت خودرو ایران از مرحله مونتاژکاری درآمده است ولی به دلیل توقف در 15 سال اخیر در حوزه تکنولوژی، این صنعت همچنان دارای دانش طراحی و ساخت پلت فورم خودرو به صورت کامل نیست.
یا اینکه در اواخر دهه 70 شمسی با پروژه سمند شرکت ایران خودرو توانسته بود به دانش طراحی یک خودرو بر روی یک پلت فورم آماده دست یابد اما تغییر مدیریتی در سال 81 و تغییر دولت در سال 84 تمام برنامههای این شرکت را برای دستیابی به دانش طراحی پلت فورم، که دانش بعد از طراحی بدنه خودرو است، ناموفق گذاشت. این شرکت البته بعد از طراحی بدنه است. بین سالهای 80 تا 84 اقدام کرد و توانست موتور EF7 را با کمک مشاوران آلمانی طراحی کند و به دانش طراحی موتور دست یابد اما این روند نیمه کاره رها شد و به باقی قطعات کلیدی پلت فورم توسعه نیافت.
نداشتن دانش طراحی پلت فورم یا به طور دقیقتر نداشتن دانش درست تولید و طراحی موتور، شاسی، گیربکس و سیستم تعلیق هماکنون ضعف اصلی صنعت خودرو ایران است؛ همان چیزی که از نگاه مشتری پنهان بوده و تا وقتی یک خودروساز دانش طراحی و تولید یک پلت فورم را نداشته باشد، خودروساز واقعی نشده است. این موضوع زمانی اهمیت دوچندان پیدا میکند که شرکت خودروساز در کشوری با شرایط تحریم یا در سایه تحریم فعالیت کند با این روند کمتر خودروسازی را میتوان یافت که حاضر شود پلت فورم خود را برای طراحی و تولید به شرکت دیگری واگذار کند. نداشتن دانش تولید درست قطعات به روش مهندسی معکوس تولید شده و ایرادات کیفی در خودروهای ایرانی نیز بیشتر از کشورهای دیگر است. با وجود همه تبلیغات انجام شده اکنون پلت فورم تمام خودروهایی که گفته میشود صاحب پلت فورم ایرانی یا ملی هستند، متعلق به خودروهای خارجی است به عنوان نمونه سمند از پلت فورم پژو 405، رانا از پلت فورم پژو 206 و تیبا از ترکیب پلت فورم پراید و کیا ریو سود میبرد. پرسش مطرح آن است که چه کار باید کرد و باید کار از کجا آغاز شود تا این ضعف از بین برود.
تاکنون بسیاری از طرحها در صنعت خودرو ایران تنها به خاطر نداشتن یک پلت فورم شکست خوردهاند. یکی از این طرحها که به دلیل نداشتن پلت فورم شکست خورد. طرحی به نام پیکا (pika) بود؛ خودرویی که قرار بود خودرو اقشار کم درآمد شود.
تولید خودرو ارزان قیمت برای اقشار کم درآمد از ابتدای تولید خودرو در ایران با شعارهایی مثل هر خانواده ایرانی یک خودرو پیکان سر داده میشد. هماکنون بعد از طی سالهای زیاد و تکرار این گونه شعارها در هر مقطع زمانی، هنوز این شعار عملی نشده است، در حالی که مهمترین طرح نیز یعنی تولید خودرو پیکا (pika) به دلیل واگذار نشدن پلت فورم این خودرو از سوی فیات به ایران خودرو شکست خورد. در اواخر دهه 70 شمسی قرار بود که خودرو سمند خودرو اقشار متوسط با قیمت هشت میلیون تومان باشد که این قیمت هیچگاه محقق نشد. خودرو پیکا (pika) نیز که خودرو اقشار کم در آمد با قیمت حدود پنج میلیون تومان بود به دلیل نداشتن پلتفورم در اوایل دهه ۸۰ شمسی با شکست روبهرو شد. بعد از سمند طرحهای دیگری نیز به دلیل نداشتن دانش فنی طراحی و تولید پلتفورم شکست خوردند و به همین دلیل است که برخی معتقدند فعلا طراحی و تولید درست پلتفورم حلقه مهم مفقوده صنعت خودرو ایران است.
- دیگران چه کردهاند
پروتون سالها به دنبال پیدا کردن کلید خودروساز شدن بوده است. این شرکت ابتدا روی پلتفورمهای میتسوبیشی خودرو طراحی میکرد. این در حالی بود که میتسوبیشی نیز پلتفورمهای تاریخ گذشته خود را در اختیار پروتون قرار میداد. با این روند خودروهای پروتون همیشه یک گام عقبتر از خودروهای روز بازار بود. مدتی بعد مشکل پروتون دو چندان شد چرا که در این زمان میتسوبیشی دیگر حاضر به دادن پلتفورم خود به پروتون نبود اما شاید خرید یک شرکت مهندسی میتوانست مشکل پروتون را حل کند، به همین خاطر پروتون شرکت لوتوس انگلستان را خرید اما هنوز مشکل باقی بود؛ طرحهای پروتون چندان جذاب نبود به نحوی که این شرکت اکنون در برابر رقابت با خودروسازان خارجی حتی در خانه خود در حال باخت است. اما برخلاف پروتون، هیوندای موتورز در دانش طراحی پلتفورم موفق عمل کرده است. این شرکت نیز ابتدا از طریق میتسوبیشی تغذیه و روی پلتفورم این خودروساز خودرو طراحی میکرد اما از سوی دیگر با شرکتهای آمریکایی نیز کار مشترک در تولید خودرو روی یک پلتفورم انجام میداد. تمام این کارها برای قوی کردن این شرکت در زمینه طراحی بدنه، دستیابی به زنجیره تامین خودروسازان بزرگ و آموختن تولید مناسب پلتفورم بود. اما مدیران سختگیر و بلندپرواز کرهای به این هم قانع نشده و مدتی بعد این شرکت در تصمیمی عجیب گروه مهندسان خود را برای طراحی قوای محرکه شکل داد. تیمی ۷۰ نفره در نزدیکی سئول مشغول به کار شدند اما با درک عظمت پروژه، تعداد تیم مهندسی افزایش یافت. در حالی که ساموراییهای ژاپنی باور نداشتند کرهایها به دانش طراحی موتور دست یابند، ببر کرهای در حال بیدار شدن بود. مدیرعامل میتسوبیشی در آن زمان گفته بود درک نمیکنم چرا هیوندای در حالی که ما به آنها موتور میدهیم اینقدر به خود زحمت میدهد. گرچه اگر آنها موتور نیز طراحی کنند موتور چندان خوبی نخواهد بود. اما تیم کرهای مصمم شده بود و در این مسیر، شرکت ریکاردوی انگلستان را در کنار خود داشت. در نهایت موتور آلفا و بتا طراحی شد؛ بعدها کرهایها با الهام از این طرح موفق بقیه اجزای پلتفورم مانند سیستم ترمز و اکسل و تعلیق را هم با کمک مشاوران خارجی طراحی کردند. اکنون هیوندای از میتسوبیشی در بازارهای جهانی پیش افتاده است که این امر در نتیجه حرکت معقول در کنار همکاری با شرکتهای خارجی و حفظ روح خودباوری محقق شده است. این شرکت هم اکنون در بسیاری از مناطق اروپا و امریکا مراکز تحقیقاتی دارد و تا رسیدن به بلوغ کامل، همچنان با شرکتهای خودروساز آمریکایی ارتباط تنگاتنگی دارد.
شرکتهای چینی هم راههای مشابهی را رفتهاند. عدهای به دنبال راه هیوندای بودهاند و عدهای دیگر مانند پروتون عمل کردهاند، البته این شرکتها هنوز به بلوغ در زمینه طراحی پلتفورم نرسیدهاند و باید چند سال دیگر صبر کرد تا نتیجه کامل تلاش این شرکتها مشخص شود.
- ما چه باید بکنیم
تولید یک خودرو به طور کامل، کار بسیار عجیب و طاقت فرسایی است. هزینه طراحی یک خودرو حداقل بیش از یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار است. در این راه بازاریابی و حرکت تیمهای مهندسی و مدیریت سیستم بسیار پیچیده است. شرکتی که به این مسیر برسد نیز تنها میتواند در پشت خط مسابقه خودروسازان و در آخرین رده قرار گرفته و منتظر شروع مسابقه باشد. بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند ایران هنوز با این مرحله هم فاصله زیادی دارد. با این شرایط آیا میتوانیم به طور واقعی پشت خط مسابقه قرار بگیریم؟ مطمئنا برای رسیدن به این مرحله دادن شعار ملیگرایی صرف یک خطای بزرگ بوده و باید قبول کرد ما دهها سال عقب هستیم. باید قبول کنیم تا بلوغ، راهی طولانی باقی مانده اما این عامل نیز نباید سبب ناامیدی شود چرا که ما میتوانیم، اما نه به تنهایی، بلکه با کمک شرکتهای خارجی، پس باید راهی را انتخاب کنیم تا با شرکتهای بزرگ مشارکت کنیم. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که خودروسازان ایرانی اگر بخواهند فقط برند خود طراحی کنند. بازنده این میدان بوده و در صورتی هم که بخواهند تنها تولیدکننده محصولات دیگران باشند هیچ گاه خودروساز نمیشوند. در این بین راه سومی نیز وجود دارد که هیوندای رفته است. این شرکت از طرفی با تولید مشترک محصولات آمریکایی دانش تولید را آموخت و همزمان با داشتن یک برنامه مشخصی با بخشی از سود این فروشی، همکاری مشترک با مراکز معتبر مهندسی جهان را در برنامه کاری خود قرار داد. البته باید قبول کرد فضای ایران با کره جنوبی متفاوت بوده و تا وقتی که فضای تنشزدایی در سیاست خارجی حاکم نشده و رابطه شرکتهای خودروساز ایرانی با شرکتهای خارجی به حالت عادی بازنگردد، حتی اگر هم بخواهیم، بعید به نظر میرسد در یک فعالیت اقتصادی به دانش طراحی پلت فورم دست یابیم. فعلا در فضای موجود سیاسی دوباره این امکان برای شرکتهای ایرانی به وجود آمده است به شرط آنکه قدر موقعیت به وجود آمده را بدانند و تنها به فکر گسترش همکاری با شرکتهای چینی نباشند. به نظر میرسد شرکتهای ایرانی باید در این فضا در کنار همکاری مشترک با شرکتهای بزرگ خودروسازی برای تولید خودروهای جدید با کمک مشاوران و شرکتهای تحقیقاتی در کشورهای پیشرفته سعی کنند به دانشهای نداشته در زمینه طراحی و تولید قطعات پلتفورم و یک پلتفورم بومی دست پیدا کنند.
منبع : مجله ی تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید